Research Article

İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme için Duraylılık Analizi

Number: Advanced Online Publication Early Pub Date: November 9, 2026
TR EN

İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme için Duraylılık Analizi

Abstract

Açık ocak işletmelerinde ekonomik, verimli ve güvenli mermer üretimi için basamak şevlerinin tasarımı kritik önem taşımaktadır. Bu çalışmada, İscehisar (Afyon) mermer ocağında KB-GD doğrultulu yaklaşık 700 m uzunluğundaki üretim basamağı kaya şevinde kama türü yenilmeye karşı duraylılık analizi gerçekleştirilmiştir. Arazi çalışmalarında hat etüdü yöntemiyle 164 eklem ölçümü alınmış; Dips V.8.029 programıyla dört egemen süreksizlik seti belirlenmiştir. Süreksizlik yüzeylerinin makaslama dayanım parametreleri Schmidt çekici deneyleri, tilt deneyleri ve Barton tipi profilmetre ölçümleriyle belirlenerek orta derecede ve az ayrışmış yüzey koşulları için değerlendirilmiştir. Kinematik analizler sonucunda J₁-J₂, J₂-J₃ ve J₂-J₄ eklem çiftlerine bağlı kama türü kayma olasılığı tespit edilmiştir. Kama türü kayma için Mohr-Coulomb ve Barton-Bandis yenilme kriterlerine göre Swedge 7.027 programıyla güvenlik katsayıları hesaplanmıştır. Mohr-Coulomb yenilme kriterine göre orta derecede ayrışmış yüzey koşullarında J₁-J₂ için F=0.88–1.39, J₂-J₃ için F=1.63–2.48, J₂-J₄ için F=0.87–1.37; az ayrışmış yüzey koşullarında F=0.93–1.49, 1.73–2.70 ve 0.93–1.47 aralıklarında değerler elde edilmiştir. Barton-Bandis yenilme kriterine göre J₁-J₂ ve J₂-J₄ için F=1.70, J₂-J₃ için JRC=10–14 aralığında F=3.17–3.30 değerleri hesaplanmıştır. Hassasiyet analizleri, güvenlik katsayısının içsel sürtünme açısına ve kohezyona önemli ölçüde duyarlı olduğunu ortaya koymuştur. Uzun vadeli şev güvenliğinin sağlanması için kaya civatası, püskürtme betonu ve drenaj sistemi gibi sistematik destekleme yöntemlerinin uygulanması önerilmektedir.

Keywords

References

  1. E. Hoek and J. W. Bray, Rock Slope Engineering, 2nd ed. London, U.K.: The Institution of Mining and Metallurgy, 1977.
  2. S. Alemdağ, Z. Gürocak, and C. Oktay, “Bağlarbaşı-Tekke (Gümüşhane) karayolundaki kaya şevlerinin kinematik ve limit denge yöntemleri ile değerlendirilmesi,” Doğal Afetler Çevre Derg., vol. 1, no. 1–2, pp. 1–10, Aug. 2015.
  3. ISRM, “The complete ISRM suggested methods for rock characterization, testing and monitoring, 1974–2006,” in Suggested Methods Prepared by the Commission on Testing Methods, R. Ulusay and J. A. Hudson, Eds. Ankara, Türkiye: Kozan Ofset, 2007.
  4. D. C. Wyllie and C. W. Mah, Rock Slope Engineering, 4th ed. London, U.K.: Spon Press, Taylor & Francis, 2004.
  5. T. K. Raghuvanshi, “Plane failure in rock slopes—A review on stability analysis techniques,” J. King Saud Univ. Sci., vol. 31, no. 1, pp. 101–109, Jan. 2019.
  6. A. U. Rahman, G. Zhang, S. A. AlQahtani, H. T. Janjuhah, I. Hussain, H. U. Rehman, and L. A. Shah, “Geotechnical assessment of rock slope stability using kinematic and limit equilibrium analysis for safety evaluation,” Water, vol. 15, no. 10, Art. no. 1924, May 2023.
  7. M. Shariati and D. Fereidooni, “Rock slope stability evaluation using kinematic and kinetic methods along the Kamyaran–Marivan road, west of Iran,” J. Mt. Sci., vol. 18, no. 3, pp. 623–639, Mar. 2021.
  8. E. Hoek and J. W. Bray, Rock Slope Engineering, 3rd ed., pp. 358–402. London, U.K.: Institute of Mining and Metallurgy, 1981.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Rock Mechanics, Geology of Engineering, Applied Geology

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

November 9, 2026

Publication Date

-

Submission Date

April 27, 2026

Acceptance Date

July 28, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

APA
Arslan, A. T., Arslan, K., & Kahraman, B. (2026). İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme için Duraylılık Analizi. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.55117/bufbd.1938778
AMA
1.Arslan AT, Arslan K, Kahraman B. İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme için Duraylılık Analizi. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.55117/bufbd.1938778
Chicago
Arslan, Ahmet Turan, Kaan Arslan, and Bayram Kahraman. 2026. “İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme Için Duraylılık Analizi”. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication. https://doi.org/10.55117/bufbd.1938778.
EndNote
Arslan AT, Arslan K, Kahraman B (November 9, 2026) İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme için Duraylılık Analizi. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]A. T. Arslan, K. Arslan, and B. Kahraman, “İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme için Duraylılık Analizi”, Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, Nov. 2026, doi: 10.55117/bufbd.1938778.
ISNAD
Arslan, Ahmet Turan - Arslan, Kaan - Kahraman, Bayram. “İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme Için Duraylılık Analizi”. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (November 9, 2026). https://doi.org/10.55117/bufbd.1938778.
JAMA
1.Arslan AT, Arslan K, Kahraman B. İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme için Duraylılık Analizi. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2026. doi:10.55117/bufbd.1938778.
MLA
Arslan, Ahmet Turan, et al. “İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme Için Duraylılık Analizi”. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, Nov. 2026, doi:10.55117/bufbd.1938778.
Vancouver
1.Ahmet Turan Arslan, Kaan Arslan, Bayram Kahraman. İscehisar (Afyon) Mermer Ocakları Basamak Şevlerinde Kama Türü Yenilme için Duraylılık Analizi. Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2026 Nov. 9;(Advanced Online Publication). doi:10.55117/bufbd.1938778

Indexing

                          download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYWNhZGVtaW5kZXhfbG9nby5wbmciLCJwYXRoIjoiMDE0OC9jNGUxL2ExYTEvNjlkNjIzMDZkMDFhNzkuNjQwNjcyNTYucG5nIiwiZXhwIjoxNzc1NjQ0OTUxLCJub25jZSI6IjIwMTE3NzAxMDQyODcyNDhkYjljNzA3MDNiZTI4MGQyIn0.gcKaww5KFzsu_vkMOBXVC6pmMUKOapitiUhwD5Iy6xQ      download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiRFJKSV9Mb2dvLmpwZyIsInBhdGgiOiJhNjIxLzI3ZmUvZjRlZC82OWQ2MjMwNmM3MjM5NC45MjkzMzc2NC5qcGciLCJleHAiOjE3NzU2NDQ5NTEsIm5vbmNlIjoiODFjZDA0YjFjYjQ5OTM1MTM2YjVlNWFmOWU3M2VkMGEifQ.IrE2DQxJsd2_GiIgUm-2Ss63rpEBkTJ5pPxG4zfLZPE     download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoibG9nbzIucG5nIiwicGF0aCI6IjcxN2YvZTNhOS8wNDBkLzY5ZDYyMzA2ZDFkOWU3LjQzMzczOTcwLnBuZyIsImV4cCI6MTc3NTY0NDk1MSwibm9uY2UiOiI1Y2IzZGU3YjExOGIyNzA0Y2FiOTc1NTEyOTg0MjMxNSJ9.Bkxx2nQGj6Iq9GPltNmAd5p7wFOSTH2Ga3QTA0IL4cM   download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiRXVyb1B1Yi1Mb2dvLnBuZyIsInBhdGgiOiIzYjEwLzk2ZDkvMzRlYi82YTllYjJkY2FlMWUwOC4wMjkzMTI4NS5wbmciLCJleHAiOjE3ODg3ODg5NzMsIm5vbmNlIjoiYTgyYmMwNTgwYmViZTExZTFiMjU3NzdiY2I4ZThlNDUifQ._ZY7c3T4-Ve-BKBx3hLFGjUi2ncIXuPOPnDHTNSBQu8