Research Article

İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması

Volume: 19 Number: 1 June 29, 2026
TR EN

İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması

Abstract

Görsel tanıma sistemlerinde ince taneli sınıflandırma problemleri, birbirine benzer alt kategorilerin ayırt edilmesini gerektirmekte ve bu durum özellikle hava aracı tanıma gibi alanlarda kritik zorluklar ortaya çıkarmaktadır. Mevcut yaklaşımlar genellikle hiyerarşik yapıyı göz ardı ederek düz sınıflandırma stratejileri kullanmaktadır. Bu araştırmada, çok seviyeli taksonomi bilgisini etkin biçimde kullanan özgün bir dikkat mekanizması önerilmektedir. Geliştirilen Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat (HACLA) mimarisi, üst kategorilerden alt kategorilere bilgi aktarımını dinamik olarak gerçekleştirmektedir. FGVC-Aircraft referans veri kümesi üzerinde yapılan kapsamlı deneyler, önerilen yöntemin varyant düzeyinde %89,31 ± 0,97 doğruluk elde ettiğini ve düz sınıflandırma yaklaşımlarına kıyasla %13,67 iyileşme sağladığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, hiyerarşik bilgi aktarımının ince taneli görsel tanıma problemlerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. 

Keywords

References

  1. Chang, D., Pang, K., Zheng, Y., Ma, Z., Song, Y. Z., & Guo, J. (2021). Your "flamingo" is my "bird": Fine-grained, or not. IEEE/CVF Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR), 11476–11485. https://doi.org/10.48550/arXiv.2011.09040
  2. Cui, Y., Song, Y., Sun, C., Howard, A., & Belongie, S. (2018). Large scale fine-grained categorization and domain-specific transfer learning. IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR). https://doi.org/10.48550/arXiv.1806.06193
  3. Deng, J., Dong, W., Socher, R., Li, L.-J., Li, K., & Fei-Fei, L. (2009). ImageNet: A large-scale hierarchical image database. IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR), 248–255. https://doi.org.10.1109/CVPR.2009.5206848
  4. Ding, Y., Ma, Z., Wen, S., Xie, J., Chang, D., Si, Z., ... & Ling, H. (2021). AP-CNN: Weakly supervised attention pyramid convolutional neural network for fine-grained visual classification. IEEE Transactions on Image Processing, 30, 2826–2836. https://doi.org. 10.1109/TIP.2021.3055617
  5. Dosovitskiy, A., Beyer, L., Kolesnikov, A., Weissenborn, D., Zhai, X., Unterthiner, T., ... & Houlsby, N. (2021). An image is worth 16x16 words: Transformers for image recognition at scale (arXiv Preprint arXiv:2010.11929). arXiv. https://arxiv.org/abs/2010.11929
  6. Du, R., Chang, D., Bhunia, A., Xie, J., Ma, Z., Song, Y., & Guo, J. (2020). Fine-grained visual classification via progressive multi-granularity training of jigsaw patches. European Conference on Computer Vision (ECCV). https://doi.org/10.48550/arXiv.2003.03836
  7. He, K., Zhang, X., Ren, S., & Sun, J. (2016). Deep residual learning for image recognition. IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR), 770–778. https://doi.org/10.1109/CVPR.2016.90
  8. He, J., Chen, J.-N., Liu, S., Kortylewski, A., Yang, C., Bai, Y., & Wang, C. (2022). TransFG: A transformer architecture for fine-grained recognition. AAAI Conference on Artificial Intelligence, 36(1), 852–860. https://doi.org/10.48550/arXiv.2103.07976

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Artificial Intelligence (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 29, 2026

Submission Date

March 31, 2026

Acceptance Date

June 8, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 1

APA
Adigüzel, C. H., & Bolat, B. (2026). İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. Beykent Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 19(1), 14-31. https://doi.org/10.20854/bujse.1920443
AMA
1.Adigüzel CH, Bolat B. İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. BUJSE. 2026;19(1):14-31. doi:10.20854/bujse.1920443
Chicago
Adigüzel, Cengiz Han, and Bülent Bolat. 2026. “İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması”. Beykent Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 19 (1): 14-31. https://doi.org/10.20854/bujse.1920443.
EndNote
Adigüzel CH, Bolat B (June 1, 2026) İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 19 1 14–31.
IEEE
[1]C. H. Adigüzel and B. Bolat, “İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması”, BUJSE, vol. 19, no. 1, pp. 14–31, June 2026, doi: 10.20854/bujse.1920443.
ISNAD
Adigüzel, Cengiz Han - Bolat, Bülent. “İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması”. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 19/1 (June 1, 2026): 14-31. https://doi.org/10.20854/bujse.1920443.
JAMA
1.Adigüzel CH, Bolat B. İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. BUJSE. 2026;19:14–31.
MLA
Adigüzel, Cengiz Han, and Bülent Bolat. “İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması”. Beykent Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, vol. 19, no. 1, June 2026, pp. 14-31, doi:10.20854/bujse.1920443.
Vancouver
1.Cengiz Han Adigüzel, Bülent Bolat. İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. BUJSE. 2026 Jun. 1;19(1):14-31. doi:10.20854/bujse.1920443