Araştırma Makalesi

İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması

Cilt: 19 Sayı: 1 29 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması

Öz

Görsel tanıma sistemlerinde ince taneli sınıflandırma problemleri, birbirine benzer alt kategorilerin ayırt edilmesini gerektirmekte ve bu durum özellikle hava aracı tanıma gibi alanlarda kritik zorluklar ortaya çıkarmaktadır. Mevcut yaklaşımlar genellikle hiyerarşik yapıyı göz ardı ederek düz sınıflandırma stratejileri kullanmaktadır. Bu araştırmada, çok seviyeli taksonomi bilgisini etkin biçimde kullanan özgün bir dikkat mekanizması önerilmektedir. Geliştirilen Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat (HACLA) mimarisi, üst kategorilerden alt kategorilere bilgi aktarımını dinamik olarak gerçekleştirmektedir. FGVC-Aircraft referans veri kümesi üzerinde yapılan kapsamlı deneyler, önerilen yöntemin varyant düzeyinde %89,31 ± 0,97 doğruluk elde ettiğini ve düz sınıflandırma yaklaşımlarına kıyasla %13,67 iyileşme sağladığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, hiyerarşik bilgi aktarımının ince taneli görsel tanıma problemlerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Chang, D., Pang, K., Zheng, Y., Ma, Z., Song, Y. Z., & Guo, J. (2021). Your "flamingo" is my "bird": Fine-grained, or not. IEEE/CVF Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR), 11476–11485. https://doi.org/10.48550/arXiv.2011.09040
  2. Cui, Y., Song, Y., Sun, C., Howard, A., & Belongie, S. (2018). Large scale fine-grained categorization and domain-specific transfer learning. IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR). https://doi.org/10.48550/arXiv.1806.06193
  3. Deng, J., Dong, W., Socher, R., Li, L.-J., Li, K., & Fei-Fei, L. (2009). ImageNet: A large-scale hierarchical image database. IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR), 248–255. https://doi.org.10.1109/CVPR.2009.5206848
  4. Ding, Y., Ma, Z., Wen, S., Xie, J., Chang, D., Si, Z., ... & Ling, H. (2021). AP-CNN: Weakly supervised attention pyramid convolutional neural network for fine-grained visual classification. IEEE Transactions on Image Processing, 30, 2826–2836. https://doi.org. 10.1109/TIP.2021.3055617
  5. Dosovitskiy, A., Beyer, L., Kolesnikov, A., Weissenborn, D., Zhai, X., Unterthiner, T., ... & Houlsby, N. (2021). An image is worth 16x16 words: Transformers for image recognition at scale (arXiv Preprint arXiv:2010.11929). arXiv. https://arxiv.org/abs/2010.11929
  6. Du, R., Chang, D., Bhunia, A., Xie, J., Ma, Z., Song, Y., & Guo, J. (2020). Fine-grained visual classification via progressive multi-granularity training of jigsaw patches. European Conference on Computer Vision (ECCV). https://doi.org/10.48550/arXiv.2003.03836
  7. He, K., Zhang, X., Ren, S., & Sun, J. (2016). Deep residual learning for image recognition. IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR), 770–778. https://doi.org/10.1109/CVPR.2016.90
  8. He, J., Chen, J.-N., Liu, S., Kortylewski, A., Yang, C., Bai, Y., & Wang, C. (2022). TransFG: A transformer architecture for fine-grained recognition. AAAI Conference on Artificial Intelligence, 36(1), 852–860. https://doi.org/10.48550/arXiv.2103.07976

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapay Zeka (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

31 Mart 2026

Kabul Tarihi

8 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Adigüzel, C. H., & Bolat, B. (2026). İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 19(1), 14-31. https://doi.org/10.20854/bujse.1920443
AMA
1.Adigüzel CH, Bolat B. İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. BUJSE. 2026;19(1):14-31. doi:10.20854/bujse.1920443
Chicago
Adigüzel, Cengiz Han, ve Bülent Bolat. 2026. “İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması”. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 19 (1): 14-31. https://doi.org/10.20854/bujse.1920443.
EndNote
Adigüzel CH, Bolat B (01 Haziran 2026) İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 19 1 14–31.
IEEE
[1]C. H. Adigüzel ve B. Bolat, “İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması”, BUJSE, c. 19, sy 1, ss. 14–31, Haz. 2026, doi: 10.20854/bujse.1920443.
ISNAD
Adigüzel, Cengiz Han - Bolat, Bülent. “İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması”. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 19/1 (01 Haziran 2026): 14-31. https://doi.org/10.20854/bujse.1920443.
JAMA
1.Adigüzel CH, Bolat B. İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. BUJSE. 2026;19:14–31.
MLA
Adigüzel, Cengiz Han, ve Bülent Bolat. “İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması”. Beykent Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 19, sy 1, Haziran 2026, ss. 14-31, doi:10.20854/bujse.1920443.
Vancouver
1.Cengiz Han Adigüzel, Bülent Bolat. İnce Taneli Hava Aracı Sınıflandırmasında Hiyerarşi-Bilinçli Çapraz Seviye Dikkat Mekanizması. BUJSE. 01 Haziran 2026;19(1):14-31. doi:10.20854/bujse.1920443