Research Article

LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ

Number: 31 April 28, 2026
EN TR

LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ

Abstract

Çalışmanın amacı, Lider-Üye Etkileşiminin (LÜE) astların işten ayrılma niyetini nasıl etkilediğini ortaya çıkarmak ve bu etkide temel psikolojik ihtiyaçların düzenleyicilik rolü olup olmadığını araştırmaktır. LÜE, Sosyal Değişim Kaynak Kuramı, Öz Belirleme Kuramından yararlanılarak astın işten ayrılma niyeti açıklanmaya çalışılmıştır. İnşaat ve ulaşım sektöründe yer alan şirketlerde görevli toplam 388 katılımcıdan anket yöntemiyle toplanan veriler için regresyon analizi kullanılmıştır. Analiz bulguları; LÜE’nin kalitesini belirleyen kaynaklardan sevgi ve ekipman kaynağının, işten ayrılma niyetiyle anlamlı biçimde ilişkili olduğu görülmektedir. Sevginin liderden elde edilmesi, Sosyal Değişim Kaynakları Kuramı çerçevesinde astın lidere yönelik karşılıklılık algısını güçlendiren temel bir sosyal kaynak olarak değerlendirilmekte; bu çalışmada sevgi kaynağının işten ayrılma niyetini negatif ve anlamlı biçimde etkilemesi hem kuramsal açıklamalarla uyumlu hem de ölçülmesi güç bir boyutun ampirik olarak ortaya konulması bakımından çalışmanın özgün ve önemli bir katkı sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, Öz Belirleme Kuramı kapsamında özerklik boyutunun, statü ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü farklılaştırdığı; ilişkililik boyutunun ise para ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkiyi düzenlediği saptanmıştır. Bu doğrultuda elde edilen bulgular, ilgili kuramsal ve ampirik literatürle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.

Keywords

Ethical Statement

Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.

References

  1. Allen, D. G., Shore, L. M., & Griffeth, R. W. (2003). The role of perceived organizational support and supportive human resource practices in the turnover process. Journal of Management, *29*, 99–118.
  2. Ballinger, G. A., Lehman, D. W., & Schoorman, F. D. (2010). Leader–member exchange and turnover before and after succession events. Organizational Behavior and Human Decision Processes, *113*(1), 25–36.
  3. Bartlett, K. R. (1999). The relationship between training and organizational commitment in the health care field (Doctoral dissertation). University of Illinois at Urbana-Champaign.
  4. Bauer, T. N., & Green, S. G. (1996). Development of leader–member exchange: A longitudinal test. Academy of Management Journal, *39*(6), 1538–1567.
  5. Bauer, T. N., Erdogan, B., Liden, R. C., & Wayne, S. J. (2006). A longitudinal study of the moderating role of extraversion: Leader–member exchange, performance, and turnover during new executive development. Journal of Applied Psychology, *91*(2), 298–310.
  6. Binning, K. R., & Huo, Y. J. (2012). Understanding status as a social resource. In K. Törnblom & A. Kazemi (Eds.), Handbook of social resource theory: Theoretical extensions, empirical insights, and social applications (pp. 149–164). Springer.
  7. Blau, P. (1964). Exchange and power in social life. Wiley.
  8. Boudrias, V., Trépanier, S.-G., Foucreault, A., Peterson, C., & Fernet, C. (2020). Investigating the role of psychological need satisfaction as a moderator in the relationship between job demands and turnover intention among nurses. Employee Relations: The International Journal, *42*(1), 213–231.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Leadership, Organizasyon, Organisational Behaviour

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 28, 2026

Submission Date

December 29, 2025

Acceptance Date

February 10, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 31

APA
Çaloğlu Keleş, D. Ö., & Çetin, F. (2026). LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31, 389-405. https://doi.org/10.29029/busbed.1851705
AMA
1.Çaloğlu Keleş DÖ, Çetin F. LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(31):389-405. doi:10.29029/busbed.1851705
Chicago
Çaloğlu Keleş, Dila Özge, and Fatih Çetin. 2026. “LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 31: 389-405. https://doi.org/10.29029/busbed.1851705.
EndNote
Çaloğlu Keleş DÖ, Çetin F (April 1, 2026) LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 31 389–405.
IEEE
[1]D. Ö. Çaloğlu Keleş and F. Çetin, “LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ”, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 31, pp. 389–405, Apr. 2026, doi: 10.29029/busbed.1851705.
ISNAD
Çaloğlu Keleş, Dila Özge - Çetin, Fatih. “LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 31 (April 1, 2026): 389-405. https://doi.org/10.29029/busbed.1851705.
JAMA
1.Çaloğlu Keleş DÖ, Çetin F. LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;:389–405.
MLA
Çaloğlu Keleş, Dila Özge, and Fatih Çetin. “LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 31, Apr. 2026, pp. 389-05, doi:10.29029/busbed.1851705.
Vancouver
1.Dila Özge Çaloğlu Keleş, Fatih Çetin. LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Apr. 1;(31):389-405. doi:10.29029/busbed.1851705