Araştırma Makalesi

LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ

Sayı: 31 28 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ

Öz

Çalışmanın amacı, Lider-Üye Etkileşiminin (LÜE) astların işten ayrılma niyetini nasıl etkilediğini ortaya çıkarmak ve bu etkide temel psikolojik ihtiyaçların düzenleyicilik rolü olup olmadığını araştırmaktır. LÜE, Sosyal Değişim Kaynak Kuramı, Öz Belirleme Kuramından yararlanılarak astın işten ayrılma niyeti açıklanmaya çalışılmıştır. İnşaat ve ulaşım sektöründe yer alan şirketlerde görevli toplam 388 katılımcıdan anket yöntemiyle toplanan veriler için regresyon analizi kullanılmıştır. Analiz bulguları; LÜE’nin kalitesini belirleyen kaynaklardan sevgi ve ekipman kaynağının, işten ayrılma niyetiyle anlamlı biçimde ilişkili olduğu görülmektedir. Sevginin liderden elde edilmesi, Sosyal Değişim Kaynakları Kuramı çerçevesinde astın lidere yönelik karşılıklılık algısını güçlendiren temel bir sosyal kaynak olarak değerlendirilmekte; bu çalışmada sevgi kaynağının işten ayrılma niyetini negatif ve anlamlı biçimde etkilemesi hem kuramsal açıklamalarla uyumlu hem de ölçülmesi güç bir boyutun ampirik olarak ortaya konulması bakımından çalışmanın özgün ve önemli bir katkı sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, Öz Belirleme Kuramı kapsamında özerklik boyutunun, statü ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü farklılaştırdığı; ilişkililik boyutunun ise para ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkiyi düzenlediği saptanmıştır. Bu doğrultuda elde edilen bulgular, ilgili kuramsal ve ampirik literatürle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.

Kaynakça

  1. Allen, D. G., Shore, L. M., & Griffeth, R. W. (2003). The role of perceived organizational support and supportive human resource practices in the turnover process. Journal of Management, *29*, 99–118.
  2. Ballinger, G. A., Lehman, D. W., & Schoorman, F. D. (2010). Leader–member exchange and turnover before and after succession events. Organizational Behavior and Human Decision Processes, *113*(1), 25–36.
  3. Bartlett, K. R. (1999). The relationship between training and organizational commitment in the health care field (Doctoral dissertation). University of Illinois at Urbana-Champaign.
  4. Bauer, T. N., & Green, S. G. (1996). Development of leader–member exchange: A longitudinal test. Academy of Management Journal, *39*(6), 1538–1567.
  5. Bauer, T. N., Erdogan, B., Liden, R. C., & Wayne, S. J. (2006). A longitudinal study of the moderating role of extraversion: Leader–member exchange, performance, and turnover during new executive development. Journal of Applied Psychology, *91*(2), 298–310.
  6. Binning, K. R., & Huo, Y. J. (2012). Understanding status as a social resource. In K. Törnblom & A. Kazemi (Eds.), Handbook of social resource theory: Theoretical extensions, empirical insights, and social applications (pp. 149–164). Springer.
  7. Blau, P. (1964). Exchange and power in social life. Wiley.
  8. Boudrias, V., Trépanier, S.-G., Foucreault, A., Peterson, C., & Fernet, C. (2020). Investigating the role of psychological need satisfaction as a moderator in the relationship between job demands and turnover intention among nurses. Employee Relations: The International Journal, *42*(1), 213–231.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Liderlik, Organizasyon, Örgütsel Davranış

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

29 Aralık 2025

Kabul Tarihi

10 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 31

Kaynak Göster

APA
Çaloğlu Keleş, D. Ö., & Çetin, F. (2026). LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31, 389-405. https://doi.org/10.29029/busbed.1851705
AMA
1.Çaloğlu Keleş DÖ, Çetin F. LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. BUSBED. 2026;(31):389-405. doi:10.29029/busbed.1851705
Chicago
Çaloğlu Keleş, Dila Özge, ve Fatih Çetin. 2026. “LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 31: 389-405. https://doi.org/10.29029/busbed.1851705.
EndNote
Çaloğlu Keleş DÖ, Çetin F (01 Nisan 2026) LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 31 389–405.
IEEE
[1]D. Ö. Çaloğlu Keleş ve F. Çetin, “LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ”, BUSBED, sy 31, ss. 389–405, Nis. 2026, doi: 10.29029/busbed.1851705.
ISNAD
Çaloğlu Keleş, Dila Özge - Çetin, Fatih. “LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 31 (01 Nisan 2026): 389-405. https://doi.org/10.29029/busbed.1851705.
JAMA
1.Çaloğlu Keleş DÖ, Çetin F. LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. BUSBED. 2026;:389–405.
MLA
Çaloğlu Keleş, Dila Özge, ve Fatih Çetin. “LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 31, Nisan 2026, ss. 389-05, doi:10.29029/busbed.1851705.
Vancouver
1.Dila Özge Çaloğlu Keleş, Fatih Çetin. LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİ İLE İŞTEN AYRILMA NİYETİ İLİŞKİSİNDE KARŞILANMAYAN PSİKOLOJİK İHTİYAÇLARIN DÜZENLEYİCİLİK ETKİSİ. BUSBED. 01 Nisan 2026;(31):389-405. doi:10.29029/busbed.1851705