Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği

Emine Cengiz Mater

doi:10.33721/by.1840688

TR EN

Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği

Abstract

Amaç: Teknolojinin çığır açtığı günümüzde, dijital veri güvenliği farkındalığı bilginin taşıyıcısı olan kütüphaneciler için önem arz etmektedir. Bu araştırmada üniversite kütüphanelerinde çalışan kütüphanecilerin dijital veri güvenliği farkındalıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda kütüphanecilerin dijital veri güvenliği farkındalıklarının çeşitli değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği belirlenmeye çalışılmıştır. Yöntem: Çalışmada veri toplamak amacıyla, bazı demografik soruların yanı sıra Yılmaz, Şahin ve Akbulut (2015) tarafından literatüre kazandırılan “Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırma kapsamında hazırlanan anket, 4 Ağustos–15 Eylül 2025 tarihleri arasında elektronik ortamda kütüphanecilere uygulanmıştır. Araştırmaya, Türkiye’deki devlet ve vakıf üniversitelerinde istihdam edilen 185 kütüphaneci katılmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, üniversite kütüphanecilerinin dijital veri güvenliği farkındalık düzeyleri “Orta üstü/İyi” seviye olarak gözlemlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, üniversite kütüphanecilerinin dijital veri güvenliği farkındalık düzeyinin cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve mesleki deneyim gibi demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık göstermediği; buna karşılık eğitim alma durumu ve internet kullanım sıklığına göre anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Dijital veri güvenliği ve dijital güvenlik politikaları konularında eğitim alan kütüphanecilerin almayanlara göre farkındalık seviyeleri daha yüksek çıkmıştır. İnternet kullanımı daha fazla olan kütüphanecilerin az olanlara göre dijital veri güvenliği farkındalığı yüksek çıkmıştır. Sonuç: Çalışma sonuçları, üniversite kütüphanelerinde dijital veri güvenliği farkındalığının mevcut durumunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte çalışma, dijital veri güvenliği farkındalığına katkı sağlamaktadır.

Keywords

Dijital Veri Güvenliği, Dijital Veri Güvenliği Farkındalığı, Üniversite Kütüphaneleri

Examining the Digital Data Security Awareness Levels of University Librarians: The Case of Türkiye

Abstract

Purpose: In today's technologically groundbreaking era, digital data security awareness is important for librarians who are the carriers of information.This study aimed to determine librarians' digital data security awareness in university libraries. It also sought to determine whether librarians' digital data security awareness varied across different variables. Method: In order to collect data in the study, the "Digital Data Security Awareness Scale" introduced into the literature by Yılmaz, Şahin and Akbulut (2015) was used, as well as some demographic questions. The survey was electronically administered to librarians between August 4 and September 15, 2025, and a total of 185 librarians working at state and foundation universities in Türkiye participated in the study. Findings: According to the research findings, university librarians' digital data security awareness levels were observed to be "Above Average/Good." According to the research findings, university librarians’ levels of digital data security awareness do not differ significantly with respect to demographic variables such as gender, age, educational background, and professional experience; however, they show significant differences based on training status and frequency of internet use. Awareness levels were higher among librarians trained in digital data security and digital security policies than among those without such training. Librarians who had more internet use showed a higher awareness of digital data security compared to those who had less internet use. Implications: The study results reveal the current status of digital data security awareness in university libraries. Furthermore, the study contributes to the development of digital data security awareness

Keywords

Digital Data Security, Digital Data Security Awareness, University Libraries

References

Aksoğan, M., & Atıcı, B. (2023). Akademisyenlerin dijital veri güvenliği farkındalıkları üzerine bir araştırma: Malatya örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 429–439. https://doi.org/10.36362/gumus.1139840
American Library Association. (2020). Library privacy guidelines for data exchange between networked devices and services. https://www.ala.org/advocacy/privacy
Avcı, Ü., & Arslan, E. (2019). Dijital veri güvenliği farkındalığı ve bilgi okuryazarlığı ile alınan hizmet içi eğitimin etkisi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 52(3), 891–914. https://doi.org/10.30964/auebfd.493124
Barth, S., de Jong, M. D., Junger, M., Hartel, P. H., & Roppelt, J. C. (2019). Putting the privacy paradox to the test: Online privacy and security behaviors among users with technical knowledge, privacy awareness, and financial resources. Telematics and Informatics, 41, 55–69. https://doi.org/10.1016/j.tele.2019.03.003
Bıkmaz, Z. (2017). Sağlık yönetimi bölümü öğrencilerinin mobil güvenlik farkındalığı ve dijital veri güvenliği farkındalıklarının belirlenmesi. Uluslararası Yönetim Bilişim Sistemleri ve Bilgisayar Bilimleri Dergisi, 1(1), 22–30. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/403970
Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F., & Kılıç, E. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (20. bs.). Pegem Akademi.
Canbek, G., & Sağıroğlu, Ş. (2006). Bilgi, bilgi güvenliği ve süreçleri üzerine bir inceleme. Politeknik Dergisi, 9(3), 165–174.
Choi, Y., & Rasmussen, E. (2019). Cybersecurity in libraries: A management perspective. Library Management, 40(1/2), 27–39. https://doi.org/10.1108/LM-02-2018-0012
George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update (10th ed.). Pearson.
Gültekin, V., & Özel, N. (2023). Üniversite öğrencilerinin bilgi güvenliği farkındalığı: Ankara Üniversitesi örneği. Bilgi Yönetimi, 6(2), 310–331. https://doi.org/10.33721/by.1366855

Gümüş, M. M., Çakır, R., & Korkmaz, Ö. (2023). Investigation of pre-service teachers’ sensitivity to cyberbullying, perceptions of digital ethics and awareness of digital data security. Education and Information Technologies, 28(11), 14399–14421. https://doi.org/10.1007/s10639-023-11785-7
Hacımustafaoğlu, R. (2019). Ortaöğretim öğrencilerinin bilgi güvenliği farkındalık düzeylerinin siber mağdur olma durumlarına etkisinin incelenmesi (Üsküdar örneği) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi].
İbekci, R. (2025). Bilgi ve belge yönetimi bölümü lisans öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile dijital veri güvenliği farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].
Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (23. bs.). Nobel Yayınları.
Karasar, N. (2023). Scientific research method: Concepts, principles, and techniques (Reprint ed.). Nobel Publications.
Kavak, A. (2024). Impact of information security awareness on information security compliance of academic library staff in Türkiye. The Journal of Academic Librarianship, 50(5), Article 102937. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2024.102937
Kayes, I., & Iamnitchi, A. (2017). Privacy and security in online social networks: A survey. Online Social Networks and Media, 3, 1–21. https://doi.org/10.1016/j.osnem.2017.09.001
Kılıç, S. (2016). Cronbach’s alpha reliability coefficient. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47–48. https://doi.org/10.5455/jmood.20160307122823
Maceli, M., & Burke, J. (2020). Digital literacy and security awareness in library staff development. Journal of Library Administration, 60(3), 293–312. https://doi.org/10.1080/01930826.2020.1729621
Mediapharm. (2019). The data security awareness programme. https://www.mediapharm.co.uk/blog/data-security-awareness
O’Brien, D., & Gasser, U. (2022). Digital ethics for information professionals. MIT Press.
Öztürk, İ., & Çakır, R. (2022). Öğretmenlerin sınıf ortamında dijital oyunlardan yararlanmaları ve dijital veri güvenliği farkındalıkları. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 7(1), 123–146. https://izlik.org/JA67AB63EA
Sarıtepeci, M., Yıldız Durak, H., Özüdoğru, G., & Atman Uslu, N. (2024). The role of digital literacy and digital data security awareness in online privacy concerns: A multi-group analysis with gender. Online Information Review, 48(5), 983–1001. https://doi.org/10.1108/OIR-03-2023-0122
Söyleyici, G. T., & Kalkan, A. (2018). Çalışma koşullarına bağlı olarak iş yerlerinde çalışanların siber zorbalığa maruz kalma düzeylerinin incelenmesi. 5. Uluslararası Yönetim Bilgi Sistemleri Konferansı’nda sunulan bildiri, Ankara, Türkiye.
Vimalkumar, M., Sharma, S. K., Singh, J. B., & Dwivedi, Y. K. (2021). “Okay Google, what about my privacy?”: Users’ privacy perceptions and acceptance of voice-based digital assistants. Computers in Human Behavior, 120, Article 106763. https://doi.org/10.1016/j.chb.2021.106763
Vural, Y., & Sağıroğlu, Ş. (2008). Kurumsal bilgi güvenliği ve standartları üzerine bir inceleme. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 23(2), 507–522.
Yıldız Durak, H. (2019). Cyber human values displayed by university students in online social networking sites: The relationship of cyber human values to cyberbullying and cyber victimization behaviors displayed. 13th Annual International Technology, Education and Development Conference (INTED 2019), Valencia, Spain.
Yılmaz, E. (2015). Öğretmenlerin dijital veri güvenliği farkındalığı [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi].
Yılmaz, E., Şahin, Y. L., & Akbulut, Y. (2015). Dijital veri güvenliği farkındalığı ölçeği’nin geliştirilmesi. AJIT-e: Online Academic Journal of Information Technology, 6(21), 23–40. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2015.4.002.x
Yılmaz, E., Şahin, Y. L., & Akbulut, Y. (2016). Öğretmenlerin dijital veri güvenliği farkındalığı. Sakarya University Journal of Education, 6(2), 26–45. https://doi.org/10.19126/suje.29650

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Library and Information Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Emine Cengiz Mater ^*
0000-0003-1104-2639
Türkiye

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

December 11, 2025

Acceptance Date

March 23, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.33721/by.1840688

IZ

https://izlik.org/JA49LN24SM

APA

Cengiz Mater, E. (2026). Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği. Bilgi Yönetimi, 9(1), 19-35. https://doi.org/10.33721/by.1840688

AMA

1.Cengiz Mater E. Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği. IM. 2026;9(1):19-35. doi:10.33721/by.1840688

Chicago

Cengiz Mater, Emine. 2026. “Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği”. Bilgi Yönetimi 9 (1): 19-35. https://doi.org/10.33721/by.1840688.

EndNote

Cengiz Mater E (June 1, 2026) Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği. Bilgi Yönetimi 9 1 19–35.

IEEE

[1]E. Cengiz Mater, “Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği”, IM, vol. 9, no. 1, pp. 19–35, June 2026, doi: 10.33721/by.1840688.

ISNAD

Cengiz Mater, Emine. “Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği”. Bilgi Yönetimi 9/1 (June 1, 2026): 19-35. https://doi.org/10.33721/by.1840688.

JAMA

1.Cengiz Mater E. Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği. IM. 2026;9:19–35.

MLA

Cengiz Mater, Emine. “Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği”. Bilgi Yönetimi, vol. 9, no. 1, June 2026, pp. 19-35, doi:10.33721/by.1840688.

Vancouver

1.Emine Cengiz Mater. Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği. IM. 2026 Jun. 1;9(1):19-35. doi:10.33721/by.1840688

Üniversite Kütüphanecilerinin Dijital Veri Güvenliği Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi: Türkiye Örneği

Abstract

Keywords

Examining the Digital Data Security Awareness Levels of University Librarians: The Case of Türkiye

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite