Çocukluk Çağı Travmaları Ruminasyon ve Belirsizliğe Tahammülsüzlük İlişkisinde Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaların Aracı Rolü

Bu çalışmada, çocukluk çağı travmaları (ÇÇT), ruminasyon ve belirsizliğe tahammülsüzlük (BT) ilişkisinde erken dönem uyum bozucu şemaların (EDUŞ) aracı rolü incelenmiştir. Araştırma kapsamında veriler, 18-35 yaş aralığındaki (Ort= 25.63, SS= 5.64 ) 554 genç yetişkinden, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ-33), Young Şema Envanteri, Kısa Form Ruminasyon Ölçeği ve Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ile elde edilmiştir. Veri analizinde Jamovi ve R yazılımları kullanılmış; anlamlılık düzeyi p < .05 olarak belirlenmiştir. Aracı değişken analizleri ölçeklerin toplam puanı kullanılarak, bootstrap (%95 GA) yöntemiyle test edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; ÇÇT’nin EDUŞ üzerindeki etkisi anlamlı (β = 1.786, p < .001) ve güçlüdür. EDUŞ ise ruminasyonu anlamlı düzeyde yordamakta ve açıklamaktadır (β = 0.061, p < .001). Benzer şekilde EDUŞ BT’yi de anlamlı biçimde yordamaktadır (β = 0.064, p < .001). Bu bulgular, ÇÇT’nin hem ruminasyon hem de BT üzerindeki etkilerinde EDUŞ’un aracı rol oynadığını göstermektedir. Bu bağlamda, EDUŞ’un belirlenmesi ve dönüştürülmesine yönelik psikoeğitim ve terapi programları, bireylerin ruminatif düşünce kalıpları ve BT düzeylerini azaltmada etkili olabilir.

This study examined the mediating role of early maladaptive schemas (EMS) in the relationship between childhood trauma (CT), rumination, and intolerance of uncertainty (IU). The sample consisted of 554 young adults aged between 18 and 35 years (M = 25.63, SD = 5.64). Data were obtained using Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-33), Young Schema Inventory, Short Version Rumination Scale, and Intolerance of Uncertainty Scale. Data analyses were conducted using Jamovi and R software, and the significance level was set at p < .05. Mediation analyses were performed using scale total scores and tested with a bootstrap method based on 95% confidence intervals. The results indicated that CT had a strong and significant effect on EMS (β = 1.786, p < .001). EMS significantly predicted rumination (β = 0.061, p < .001) and IU (β = 0.064, p < .001). These findings demonstrate that EMS mediate the relationship between CT and both rumination and IU. In this context, psychoeducational and therapeutic interventions aimed at identifying and modifying EMS may be effective in reducing ruminative thinking patterns and IU.