Kuantum Mekaniği, Sosyal Bilimler Felsefesi ve Coğrafya
Öz
Fizik biliminde meydana gelen gelişmeler, doğa bilimlerinin epistemolojisini etkilemiştir. Sosyal bilimler ve daha özelde coğrafya uzun dönem bilimsel alanda hakim konumda olan doğa bilimleri karşısında konumlanmaya çalışmıştır. Sosyal bilimler ve coğrafyanın kurumsallaşması 18. yüzyıla dayanmaktadır. Sosyal bilimlerin ve coğrafyanın, konuları ele alma biçiminde, bilimsel iddialarında ve yaklaşımlarında bu dönemde hâkim olan doğa bilimleri felsefesi etkili olmuştur. 20. yüzyıl başlarında fizik biliminde meydana gelen değişmeler kuantum mekaniğinin gündeme gelmesine ve modern bilimin eleştirilmesi ve meşruiyetininsarsılması ile sonuçlanmıştır. Kuantum mekaniğinin etkileri ve dönemin sosyal, ekonomik ve politik olayları bilimsel alanda paradigma dönüşümlerine yol açmıştır. Ortaya çıkan yeni durumda sosyal bilimler ve coğrafyanın felsefesinde değişimler yaşanmıştır. Bu dönemde sosyal bilimler ve coğrafya, modern doğa bilimlerinin meşruiyetinin sorgulandığı bir ortamda gerçek bilgiye ulaşmanın farklı yollarını aramış ve çok paradigmalı bir döneme girmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, dönemin sosyal, ekonomik ve politik gelişmelerinin yanı sıra kuantum mekaniğinin sosyal bilimler ve coğrafya üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Yapılan değerlendirmelere göre, kuantum mekaniği, sadece modern bilimin “bilimsellik” iddiasını sarsmakla kalmamış aynı zamanda bilimsel araştırmaların ön yargıyla yapıldığını, “gerçeğin” kültürel faktörlere bağlı olduğunu, araştırmacının rolünün araştırmanın sonuçları üzerinde etkili ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Modern Bilim Felsefesi,Kuantum Mekaniği,Sosyal Bilimler Felsefesi,Coğrafya Felsefesi
Kaynakça
- Anlı, Ö. F. (2016). Bilim Savaşları, Modern Bilim İmgesinin Dönüşümü. Ankara: Phoenix Yayınevi. Biggs, R. A. (1987). Quantum TheoryandGeography. Earth SurfaceProcess. Landforms 12 (5): 571-573. Castree, N. (2005). Is Geography a Science? QuestioningGeography: FundamentalDebates. Ed. Noel Castree, AlisdairRogers& Douglas Sherman. Oxford: Blackwell Publishing. 57-79 Ernste, H. &Philo, C. (2009). Determinism/EnvironmentalDeterminism. International Encyclopedia of Human Geography.Ed.RobKitchinandNigelThrift.London: Elsevier. 102-110. Faye, J. (2014). CopenhagenInterpretation of Quantum Mechanics. The Stanford Encyclopedia of PhilosophyEd. Edward N. Zalta, UriNodelman, ColinAllen, LanierAnderson. Greene, B. (2007). TheFabric of theCosmos: Space, Time, andtheTexture of Reality. KnopfDoubleday Publishing Group. Gülbenkian Komisyonu (2009). Sosyal Bilimleri Açın. Sosyal Bilimlerin Yeniden Yapılanması Üzerine Rapor. Çev. Şirin Tekeli. İstanbul: Metis Yayınları. Harrison, S.&Dunham P. (1998). Decoherence, Quantum TheoryandTheirImplicationsforthePhilosophy of Geomorphology. Transactions of theInstitute of British Geographers, 23, 501-514. Harrison, S. (2005). WhatKind of SciencePhysicalGeography? QuestioningGeography: FundamentalDebates.EdNoel Castree, &AlisdairRogers& Douglas Sherman. Oxford: Blackwell Publishing. Hendricks, J. (2015). Quantum Physics: Beginner's Guide totheMostAmazingPhysicsTheories, 3rd Edition, Kindle Edition. Hickey, J. T. (2012). Philosophy of Science: An Introduction. Londra: Cambridge UniversityPress. Hoefer, C. (2016). CausalDeterminism. The Stanford Encyclopedia of Philosophy. EdEdward N. Zalta. Massey, D. (1999). Space-time, ScienceandtheRelationshipbetweenPhysicalGeographyand Human Geography. Transactions of theInstitute of British Geographers 24: 261-279. Nagel, J. (2014). Knowledge: A VeryShortIntroduction. OUP Oxford. Northrop, F. S. C. (1958). Introduction. PhysicsandPhilosophy, theRevolution in Modern Science. Ed. WernerHeisenber. Londra: George Allen&Unwin LTD. 11-31 Özgüç, N. & Tümertekin, E. (2000). Coğrafya: Geçmiş, Kavramlar, Coğrafyacılar. İstanbul: Çantay Kitabevi. Peet, R. (1998). Modern GeographicalThought. Oxford: Wiley-Blackwell Peterman, W. (1994). Quantum TheoryandGeography: What Can Dr. BertlmannTeach Us? Professional Geographer 46( 1): 1-9. Popper, K. (2015). Hayat Problem Çözmektir-Bilgi, Tarih ve Politika Üzerine. Çev. Ali Nalbant. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. Rae, A. (2005). Quantum Physics: A Beginner's Guide.Oxford: Oneworld Publications. Reichenbach, H. (1944). PhilosophicFoundations of Quantum Mechanics. Los Angeles: University of California Press Rovelli, C. (2016). Seven BriefLessons on Physics. New York. Penguin Publishing Group. Skirbekk, G. &Gilje, N. (2014). Antik Yunan’dan Modern Döneme Felsefe Tarihi. Çev. Emrah Akbaş & Şule Mutlu. İstanbul: Kesit Yayınları. Sorensen, T. (2013). Quantum Dreaming: TheRelevance of Quantum MechanicstoGeographyandSustainableSystems. TheSustainability of RuralSystems Global andLocalChallengesandOpportunitiesEd. Mary Cawley, Ana Maria de S. M. Bicalho&LucetteLaurens.Ireland: NationalUniversity of IrelandGalway. 269-280 Thompson, M. (2012). Philosophy of Science: Teach Yourself. Hodder&Stoughton. Toffler, A. (1998). Takdim: Bilim ve Değişme. Kaostan Düzene. Ed.IlyaPrigogine&IsabelleStengers. İstanbul: İz Yayıncılık, 2. Baskı. 9-26 Woodward, J. (2014). ScientificExplanation. The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Ed. Edward N. Zalta. Wallerstein, I. (2013). Bilginin Belirsizlikleri. Çev. Berivan Alataş. İstanbul: Sümer Yayıncılık. Wendt, A. (2015). Quantum MindandSocialScience: UnifyingPhysicalandSocialOntology. Cambridge: Cambridge UniversityPress. Williams, M. (2000). ScienceandSocialScience: An introduction. London: Routledge. Williams, M. (2016). KeyConcepts in thePhilosophy of SocialResearch. London: SAGE Publications. Wittgenstein, L. (1953). PhilosophicalInvestigations. Çev. G. E. M. Anscombe. New York: Macmillan. http://abyss.uoregon.edu/~js/21st_century_science/lectures/lec13.html (16 Ocak 2017’de erişildi).