Research Article

Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme

Volume: 21 Number: 1 January 31, 2026
EN TR

Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin spora yönelik tutumlarının öznel zindelik düzeyleri üzerindeki etkisini ve bu ilişkide mental iyi oluşun aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Planlanmış Davranış Teorisi çerçevesinde yapılandırılmış ve ilişkisel tarama modeli temelinde yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini, Türkiye’nin farklı üniversitelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Gönüllülük esasına dayalı olarak belirlenen ölçütleri karşılayan toplam 640 üniversite öğrencisi araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler, spora yönelik tutum, mental iyi oluş ve öznel zindelik değişkenlerini ölçmeye yönelik standart ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Analiz sürecinde öncelikle verilerin analizlere uygunluğu incelenmiş, ardından ölçme araçlarının faktör yapıları doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon analizleriyle değerlendirilmiş; hipotezlerin sınanmasında regresyon ve bootstrap temelli aracılık analizlerinden yararlanılmıştır. Aracılık analizleri, Hayes tarafından geliştirilen PROCESS Macro’nun Model 4’ü kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, spora yönelik tutum ile mental iyi oluş, mental iyi oluş ile öznel zindelik ve spora yönelik tutum ile öznel zindelik arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Regresyon analizleri, spora yönelik tutumun öznel zindeliği doğrudan ve anlamlı biçimde yordadığını ortaya koyarken, aracılık analizleri mental iyi oluşun bu ilişkide istatistiksel olarak anlamlı bir aracı rol üstlendiğini göstermiştir. Bulgular, spora yönelik olumlu tutumların öznel zindeliği mental iyi oluş üzerinden işleyen bütüncül bir mekanizma aracılığıyla güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, üniversite öğrencilerinin iyi oluşunu desteklemeye yönelik spor ve fiziksel aktivite temelli uygulamaların önemine dikkat çekmektedir.

Keywords

References

  1. Ajzen, I. (2001). Nature and operation of attitudes. Annual Review of Psychology, 52(1), 27-58. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.27
  2. Ajzen, I., & Fishbein, M. (2000). Attitudes and the attitude-behavior relation: Reasoned and automatic processes. European Review of Social Psychology, 11(1), 1-33. https://doi.org/10.1080/14792779943000116
  3. Baron, M. & Kenny, D. A. (1986). The Moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
  4. Behzadnia, B., & FatahModares, S. (2020). Basic psychological need‐satisfying activities during the COVID‐19 outbreak. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 12(4), 1115-1139.
  5. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS. Routledge.
  6. Christensen, L. B., Johnson, B., & Turner, L. A. (2014). Research methods, design, and analysis. Global Edition.
  7. Cohn, M. A., Fredrickson, B. L., Brown, S. L., Mikels, J. A., & Conway, A. M. (2009). Happiness unpacked: Positive emotions increase life satisfaction by building resilience. Emotion, 9(3), 361–368. https://doi.org/10.1037/a0015952
  8. Creswell, J. W. & Clark, V. L. P. (2016). Designing and conducting mixed methods research. Sage.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sports Science and Exercise (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 31, 2026

Submission Date

July 31, 2025

Acceptance Date

January 4, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 21 Number: 1

APA
Han, M. T. (2026). Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(1), 252-269. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1754838
AMA
1.Han MT. Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2026;21(1):252-269. doi:10.33459/cbubesbd.1754838
Chicago
Han, Muhammed Talha. 2026. “Spora Yönelim, Mental İyi Oluş Ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme”. CBÜ Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi 21 (1): 252-69. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1754838.
EndNote
Han MT (January 1, 2026) Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 21 1 252–269.
IEEE
[1]M. T. Han, “Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme”, CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, vol. 21, no. 1, pp. 252–269, Jan. 2026, doi: 10.33459/cbubesbd.1754838.
ISNAD
Han, Muhammed Talha. “Spora Yönelim, Mental İyi Oluş Ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme”. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 21/1 (January 1, 2026): 252-269. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1754838.
JAMA
1.Han MT. Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2026;21:252–269.
MLA
Han, Muhammed Talha. “Spora Yönelim, Mental İyi Oluş Ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme”. CBÜ Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, vol. 21, no. 1, Jan. 2026, pp. 252-69, doi:10.33459/cbubesbd.1754838.
Vancouver
1.Muhammed Talha Han. Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 2026 Jan. 1;21(1):252-69. doi:10.33459/cbubesbd.1754838