Araştırma Makalesi

Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme

Cilt: 21 Sayı: 1 31 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin spora yönelik tutumlarının öznel zindelik düzeyleri üzerindeki etkisini ve bu ilişkide mental iyi oluşun aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Planlanmış Davranış Teorisi çerçevesinde yapılandırılmış ve ilişkisel tarama modeli temelinde yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini, Türkiye’nin farklı üniversitelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Gönüllülük esasına dayalı olarak belirlenen ölçütleri karşılayan toplam 640 üniversite öğrencisi araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler, spora yönelik tutum, mental iyi oluş ve öznel zindelik değişkenlerini ölçmeye yönelik standart ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Analiz sürecinde öncelikle verilerin analizlere uygunluğu incelenmiş, ardından ölçme araçlarının faktör yapıları doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon analizleriyle değerlendirilmiş; hipotezlerin sınanmasında regresyon ve bootstrap temelli aracılık analizlerinden yararlanılmıştır. Aracılık analizleri, Hayes tarafından geliştirilen PROCESS Macro’nun Model 4’ü kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, spora yönelik tutum ile mental iyi oluş, mental iyi oluş ile öznel zindelik ve spora yönelik tutum ile öznel zindelik arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Regresyon analizleri, spora yönelik tutumun öznel zindeliği doğrudan ve anlamlı biçimde yordadığını ortaya koyarken, aracılık analizleri mental iyi oluşun bu ilişkide istatistiksel olarak anlamlı bir aracı rol üstlendiğini göstermiştir. Bulgular, spora yönelik olumlu tutumların öznel zindeliği mental iyi oluş üzerinden işleyen bütüncül bir mekanizma aracılığıyla güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, üniversite öğrencilerinin iyi oluşunu desteklemeye yönelik spor ve fiziksel aktivite temelli uygulamaların önemine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ajzen, I. (2001). Nature and operation of attitudes. Annual Review of Psychology, 52(1), 27-58. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.27
  2. Ajzen, I., & Fishbein, M. (2000). Attitudes and the attitude-behavior relation: Reasoned and automatic processes. European Review of Social Psychology, 11(1), 1-33. https://doi.org/10.1080/14792779943000116
  3. Baron, M. & Kenny, D. A. (1986). The Moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
  4. Behzadnia, B., & FatahModares, S. (2020). Basic psychological need‐satisfying activities during the COVID‐19 outbreak. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 12(4), 1115-1139.
  5. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS. Routledge.
  6. Christensen, L. B., Johnson, B., & Turner, L. A. (2014). Research methods, design, and analysis. Global Edition.
  7. Cohn, M. A., Fredrickson, B. L., Brown, S. L., Mikels, J. A., & Conway, A. M. (2009). Happiness unpacked: Positive emotions increase life satisfaction by building resilience. Emotion, 9(3), 361–368. https://doi.org/10.1037/a0015952
  8. Creswell, J. W. & Clark, V. L. P. (2016). Designing and conducting mixed methods research. Sage.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Egzersiz ve Spor Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

31 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

4 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 21 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Han, M. T. (2026). Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(1), 252-269. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1754838
AMA
1.Han MT. Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ BESBD. 2026;21(1):252-269. doi:10.33459/cbubesbd.1754838
Chicago
Han, Muhammed Talha. 2026. “Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme”. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 21 (1): 252-69. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1754838.
EndNote
Han MT (01 Ocak 2026) Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 21 1 252–269.
IEEE
[1]M. T. Han, “Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme”, CBÜ BESBD, c. 21, sy 1, ss. 252–269, Oca. 2026, doi: 10.33459/cbubesbd.1754838.
ISNAD
Han, Muhammed Talha. “Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme”. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 21/1 (01 Ocak 2026): 252-269. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1754838.
JAMA
1.Han MT. Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ BESBD. 2026;21:252–269.
MLA
Han, Muhammed Talha. “Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme”. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, c. 21, sy 1, Ocak 2026, ss. 252-69, doi:10.33459/cbubesbd.1754838.
Vancouver
1.Muhammed Talha Han. Spora Yönelim, Mental İyi Oluş ve Öznel Zindelik: Aracılık Modeli Üzerine Bir İnceleme. CBÜ BESBD. 01 Ocak 2026;21(1):252-69. doi:10.33459/cbubesbd.1754838