Jinekolojik Kanserli Kadınların Hasta Öğrenim Gereksinimleri ve Hastalık Belirsizliğinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı ve Kesitsel Çalışma

Abstract

Giriş ve Amaç: Kanserin kadınlar üzerinde yarattığı olumsuz etkiler nedeniyle sürecin aktif bir biçimde yönetilmesi için kadınların öğrenim gereksinimlerinin belirlenerek, hastalığa yönelik belirsizliklerin giderilmesi önemlidir. Bu araştırma, jinekolojik kanserli kadınların öğrenim gereksinimleri ve hasta belirsizliğini belirlemek amacı ile gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte yürütülen bu araştırma, jinekolojik kanser tanısı alan 380 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, Kasım 2023- Ağustos 2024 tarihleri arasında “Kişisel Bilgi Formu” ve “Hasta Öğrenim Gereksinimleri Ölçeği” ve “Mishel Hastalık Belirsizlik Ölçeği Toplum Formu” kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t-testi ve tek yönlü varyans analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Kadınların yaş ortalamasının 55.48±11.17, %39.5’inin over Ca tanısı aldığı, %50.8’inin bakımına destek olacak birinin bulunmadığı saptanmıştır. Kadınların HÖGÖ toplam puan ortalamalarının 175.03 ±13.57, Mishel Hastalık Belirsizlik Ölçeğinden aldıkları puan ortalaması ise 60.10±3.46 olarak belirlenmiştir. Kadınların HÖGÖ ile Mishel Hastalık Belirsizlik Ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Sonuç: Çalışmanın bulgularına göre jinekolojik kanser tansısı alan kadınların öğrenim gereksinimlerinin orta-yüksek olduğu, orta düzeyde hastalık belirsizliği yaşadıkları ve bazı değişkenlerden etkilendiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda jinekolojik kanser tanısı alan kadınlarda öğrenim gereksinimlerinin giderilmesi ve hastalık belirsizliğine yönelik stratejilerin geliştirilmesi önerilir.

Keywords

• Öğrenim gereksinimi
• hastalık belirsizliği
• jinekolojik kanser
• hemşirelik

Determination of Patient Learning Needs and Disease Uncertainty of Women with Gynecologic Cancer: A Descriptive and Cross-Sectional Study

Abstract

Aim; Due to the negative effects of cancer on women, it is important to identify women's learning needs in order to actively manage the process and eliminate uncertainties related to the disease. This study was conducted to determine the learning needs and patient uncertainty of women with gynaecological cancer. Method; This descriptive and cross-sectional study was conducted with 380 women diagnosed with gynaecological cancer. Research data were collected between November 2023 and August 2024 using the ‘Personal Information Form,’ ‘Patient Learning Needs Scale,’ and ‘Mishel Disease Uncertainty Scale Community Form.’ Descriptive statistics, independent groups t-tests, and one-way analysis of variance were used to evaluate the data. Results; The average age of the women was 55.48±11.17, 39.5% had been diagnosed with ovarian cancer, and 50.8% did not have anyone to support their care. The mean total HÖGÖ score for women was 175.03 ±13.57, and the mean score on the Mishel Disease Uncertainty Scale was 60.10±3.46. No statistically significant relationship was found between women's HÖGÖ and the Mishel Disease Uncertainty Scale (p>0.05). Conclusion; According to the findings of the study, women diagnosed with gynaecological cancer have moderate to high educational needs, experience moderate disease uncertainty, and are affected by certain variables. Based on these results, it is recommended that educational needs be addressed and strategies developed to address disease uncertainty in women diagnosed with gynaecological cancer.

Keywords

• Educational needs
• disease uncertainty
• gynaecological cancer
• nursing

References

1. Acımış, B. (2022). Dudak/damak yarığı tanısı almış bebeklerin ebeveynlerinin belirsizlik algısı ile hastalığın aileye etkisi arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya). Erişim adresi: http://tez2.yok.gov.tr/
2. Akkuzu, G., Kurt, G., Güvenç, G., & diğerleri. (2018). Learning needs of gynecologic cancer survivors. Journal of Cancer Education, 33(3), 544–550. DOI: 10.1007/s13187-016-1118-y
3. Arslan, B. (2024). İç hastalıkları hemşirelerinin sık karşılaştığı bir gerçek; 'belirsizlik' kavramına kuramsal bakış. Hitit Sağlık Dergisi, 2, 40-54. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26ZK87UN
4. Bozkurt, İ., & Tan, A. (2020). Hastaların belirsizlik algısının memnuniyet ve sadakatle ilişkisi ve hizmetin şekli ve hastane türüne göre karşılaştırılması (Gaziantep örneği). Uluslara
5. rası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(1), 1-14. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76ZH65HW Cal, A., & Aydın-Avcı, I. (2021). Turkish adaptation of the Mishel uncertainty in illness scale community form. Perspectives in Psychiatric Care, 57(4), 1874-1881. DOI: 10.1111/ppc.12874
6. Çatal, E., & Dicle, A. (2008). A validity and reliability study of the patient learning needs scale in Turkey. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 1(1), 19–32.
7. Chen, T. Y., Kao, C. W., Cheng, S. M., & Chang, Y. C. (2019). Uncertainty and depressive symptoms as mediators of quality of life in patients with heart failure. PLoS ONE, 14(3), e0214825. DOI: 10.1371/journal.pone.0214825
8. Christalle, E., Zill, J. M., Frerichs, W., Härter, M., Nestoriuc, Y., Dirksen, C., & Scholl, I. (2019). Assessment of patient information needs: A systematic review of measures. PLoS ONE, 14(1), e0209165. DOI: 10.1371/journal.pone.0209165 Çetinkaya, F., & Aşiret, G. D. (2017). Dahili ve cerrahi kliniklerindeki hastaların öğrenim gereksinimlerinin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 10(2), 93-99. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47XE24KD

9. Çınar, D., Yıldırım, Y., & Aykar, F. Ş. (2020). Kanser tanılı hastanın Merle Mishel’in hastalıkta belirsizlik kuramına göre hemşirelik bakımı. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 306-311. DOI: 10.31067/0.2020.306
10. Guan, T., Santacroce, S. J., Chen, D. G., & Song, L. (2020). Illness uncertainty, coping, and quality of life among patients with prostate cancer. Psycho‐Oncology, 29(6), 1019-1025. DOI: 10.1002/pon.5372
11. İster, E. D., Serin, E. K., Bayır, B., & Erkurt, M. A. (2020). The discharge-related learning needs of hematopoietic stem cell transplant recipients. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 8(2), 383–396. DOI: 10.33715/inonusaglik.705857 Jibb, L. A., Croal, L., Wang, J., Yuan, C., Foster, J., Cheung, V., Gladstone, B. M., & Stinson, J. N. (2018). Children’s experiences of cancer care: A systematic review and thematic synthesis of qualitative studies. Oncology Nursing Forum, 45(4), 527–544. DOI: 10.1188/18.ONF.527-544
12. Karaca, A., & Aycil, İ. (2023). Kemoterapi tedavisi alan hematoloji hastalarının öğrenim gereksinimleri ve etkileyen faktörler: Tanımlayıcı araştırma. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 39(1), 20-30. DOI: 10.53490/egehemsire.1133842
13. Karahan, E., Köstekli, S., Çelik, S., & Yanık, T. (2020). Meme cerrahisi uygulanan hastalarda taburculuk öncesi bilgi gereksinimleri. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 230–243. DOI: 10.46971/ausbid.694061
14. Kazanç, Ş., Koçyiğit, H., & Güler, N. (2023). Mastektomi hastalarının öğrenim gereksinimleri ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişki. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 39(2), 193–202. DOI: 10.53490/egehemsire.1149013 Kerr, A. M., Harrington, N. G., & Scott, A. M. (2020). Uncertainty management and decision making: Parents’ experiences during their first visit to a multidisciplinary clinic for their child’s vascular anomaly. Journal of Pediatric Nursing, 52, 18–24. DOI: 10.1016/j.pedn.2020.02.009
15. Körükcü, Ö. (2018). Bazı yaşamsal geçişler zordur: Jinekolojik kanser tanısı almak gibi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(3), 248–254. DOI: 10.31067/0.2018.22
16. Lin, H., Ye, M., Lin, Y., Chen, F., Chan, S., Cai, H., & Zhu, J. (2023). Mobile app for gynecologic cancer support for patients receiving chemotherapy in China: Multicenter randomized controlled trial. Journal of Medical Internet Research, 25, e49939. DOI: 10.2196/49939
17. Mekuria, A. B., Erku, D. A., & Belachew, S. A. (2016). Preferred information sources and needs of cancer patients on disease symptoms and management: A cross-sectional study. Patient Preference and Adherence, 10, 1991–1997. DOI: 10.2147/PPA.S116463
18. Menekli, T., & Doğan, R. (2022). Kemoterapi alan kanser hastalarının taburculuk öncesi öğrenim gereksinimlerininin belirlenmesi: Tanımlayıcı/kesitsel bir çalışma. Journal of İnönü University Vocational School of Health Services, 10(1), 213-224. DOI: 10.33715/inonusaglik.1010422
19. Özkan, S. (2020). Hastalıklarda belirsizlik teorisi temelli yapılan hemşirelik girişimlerinin kanserli çocuklara bakım verenlerin belirsizlik, umutsuzluk, baş etme ve uyumlarına etkisi (Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya). Erişim adresi: http://tez2.yok.gov.tr/
20. Özkan, S., & Arslan, F. T. (2022). The impact of interventions based on Mishel’s uncertainty in illness theory on caregivers of children diagnosed with cancer: Randomized controlled trial. Genel Tıp Dergisi, 32(4), 439–446. DOI: 10.54005/geneltip.1128563
21. Papadakos, J., Bussière-Côté, S., A bdelmutti, N., Catton, P., Friedman, A. J., Massey, C., & Ferguson, S. E. (2012). Informational needs of gynecologic cancer survivors. Gynecologic Oncology, 124(3), 452–457. DOI: 10.1016/j.ygyno.2011.10.030
22. Raosoft. (2017). Sample size calculator by Raosoft. Erişim adresi: http://www.raosoft.com/samplesize.html Shea-Budgell, M., Kostaras, X., Myhill, K., & Hagen, N. (2014). Information needs and sources of information for patients during cancer follow-up. Current Oncology, 21(4), 165–174. DOI: 10.3747/co.21.1932
23. Taş Bora, S., & Buldukoğlu, K. (2020). Using the uncertainty in illness theory to provide care for the caregiver: A case report. Journal of Psychiatric Nursing, 11(1), 70–77. DOI: 10.14744/phd.2019.44365
24. Türkben Polat, H., & Kaplan Serin, E. (2022). Determining the symptoms during chemotherapy and learning needs among breast cancer patients: A descriptive study. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 7(4), 1105–1111. DOI: 10.5336/healthsci.2021-87518
25. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2020). Türkiye kanser istatistikleri. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kanser-db/Dokumanlar/Istatistikler/Turkiye_Kanser_İstatistikleri_2020.pdf (Erişim tarihi: 02.07.2025) Weidler, E. M., Britto, M. T., & Sitzman, T. J. (2021). Facilitators and barriers to implementing standardized outcome measurement for children with cleft lip and palate. The Cleft Palate-Craniofacial Journal, 58(1), 7–18. DOI: 10.1177/1055665620940187
26. World Health Organization. (2025). Global cancer observatory. Erişim adresi: https://gco.iarc.fr/today/en/dataviz/maps-heatmap?mode=population
27. Yurtseven, Ş., & Doğan, S. D. (2025). Ürolojik cerrahi hastalarının öğrenim gereksinimleri: Tanımlayıcı ve kesitsel çalışma. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 17(2), 339–346. DOI: 10.5336/nurses.2024-105411
28. Türkben Polat H, Kaplan Serin E. Determining the Symptoms During Chemotherapy and Learning Needs Among Breast Cancer Patients: A Descriptive Study. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 2022, 7(4):1105–1111. Türkiye Kanser İstatistikleri, 2020. Erişim Adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kanser-db/Dokumanlar/Istatistikler/Turkiye_Kanser_İstatistikleri_2020.pdf Erişim Tarihi: 02.07.2025
29. Weidler EM, Britto MT, Sitzman TJ. Facilitators and Barriers to Implementing Standardized Outcome Measurement for Children with Cleft Lip and Palate. Cleft Palate Craniofac J, 2021, 58(1):7–18. WHO. Global Cancer Observatory, 2025. https://gco.iarc.fr/today/en/dataviz/maps-heatmap?mode=population
30. Yurtseven Ş, Doğan SD. Ürolojik cerrahi hastalarının öğrenim gereksinimleri: Tanımlayıcı ve kesitsel çalışma. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 2025, 17(2):339–346.