Research Article

Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler

Volume: 9 Number: 1 July 31, 2026
TR EN

Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler

Abstract

Fantastik, edebiyatta sınırları çizilememiş bir türdür ve gerçek olmayan, gerçekte olmadığı hâlde var gibi görünen düş, düşsel, sonsuz, sınırsız anlamlarıyla bir bakıma bu durumu destekler niteliktedir. Kuramcılar, sınırları belli olmayan bu tür için farklı tanımlamalar ortaya koymuştur. Sözgelimi fantastik; Todorov’a göre okurda oluşan kararsızlık duygusu, Steinmetz’e göre okurda oluşan şaşkınlık duygusu, Nikolajeva’ya göre düş-gerçek arası yolculuktur. Fantastik edebiyat ve çocuk edebiyatı ilişkisine gelindiğinde ikisinin ayrı iki tür olduğu söylenir. Bu bağlamda fantastik tür ve fantastik öge ayrımının oluşması olağan bir durumdur çünkü fantastik ögeler sadece fantastik türde değil birçok anlatı metinlerinde kullanılmaktadır. Bu araştırma, Ayla Kutlu’nun hikâye kitaplarında yer alan fantastik ögeleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma modeliyle yürütülen araştırma, betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen “Fantastik Yapıtları İnceleme Ölçütleri” adlı değerlendirme formu kullanılmıştır. İncelenen üç hikâye yapıtındaki fantastik ögeler, bu forma uygunluk doğrultusunda kodlanmıştır. Betimsel analiz tekniğiyle çözümlenen bulgular, formdaki sorular yardımıyla çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Yapıtlar birbiriyle karşılaştırıldığında ölçütteki en fazla ögeye yer veren yapıtın Mavi Saçlar Pembe Gözler olduğu tespit edilmiştir. Bu yapıtta on üç soruluk ölçütün on iki sorusuna olumlu yanıt alınmıştır. İkizlerin Sırrı ve Artık Çok Oldunuz yapıtlarında ise sekiz soruya olumlu yanıt alınmıştır. Yapıtlarda yer verilen fantastik ögeler incelendiğinde değişimin, dönüşümün, başkalaşımın, fantastik varlıkların, kuşku, şaşkınlık, tedirginlik gibi duyguların, fantastik kurgu-gerçeklik ilişkisinin, fantastik kurgu-tema ilişkisinin ve fantastik kurgu-dil ve anlatım ilişkisinin tüm yapıtlarda görüldüğü saptanmıştır. Sadece kararsızlık duygusuna yönelik hazırlanan sorunun tüm yapıtlarda olumsuz yanıt aldığı görülmüştür. Elde edilen bulgulardan hareketle yapıtların, fantastik ögeler bakımından zengin olduğu ve çocuk okurun okuma kültürü edinim sürecini olumlu etkileyebileceği söylenebilir.

Keywords

Ethical Statement

Derginize incelenmek ve yayınlanmak üzere gönderdiğim bu çalışmanın özgün olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin/verilerin/bulguların sunumu olmak üzere tüm aşamalarında bilimsel ve akademik etik ilke ve kurallara uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik/tahrifat yapmadığımı, çalışmamın kaynak gösterilen durumlar haricinde özgün olduğunu ve “Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi” yazım yönergesine göre hazırlandığını/yazıldığını kabul ve beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki, idari ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

References

  1. Armitt, L. (2020). Fantasy. Routledge.
  2. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (1), 231-274.
  3. Baz, M. A. (2021). Aslı Der’'in yapıtlarının çocuk edebiyatının temel ilkeleri ve fantastik ögeler açısından incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  4. Boztilki, G. (2012). Eğitim boyutuyla Türk edebiyatında fantastik ve masalsı öğeler. [Yayımlanmamış doktora tezi], İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  5. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. Selçuk Beşir Demir (çev.), Eğiten Kitap.
  6. Çer, E. (2016). Çocuk edebiyatı 0-6 yaş çocuk kitaplarında çocuk gerçekliği ve çocuğa görelik. Eğiten Kitap Yayıncılık.
  7. Dilidüzgün, S. (2018). Çağdaş Çocuk Yazını: Yazın Eğitimine Atılan İlk Adım. Tudem Yayınları.
  8. Dumanlı-Kadızade, E. (2025). Çocuk edebiyatı. A. U. Üstten ve İ. Koyuncu (ed.ler), Fantastik kurgu inceleme teorisi içinde (ss. 145-162). Nobel Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Children's Literature

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 31, 2026

Submission Date

February 22, 2026

Acceptance Date

May 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 1

APA
Çıtlak, Ş., & Aydın, İ. (2026). Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler. Uluslararası Çocuk Edebiyatı Ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 9(1). https://izlik.org/JA79HD22DT
AMA
1.Çıtlak Ş, Aydın İ. Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR). 2026;9(1). https://izlik.org/JA79HD22DT
Chicago
Çıtlak, Şura, and İlker Aydın. 2026. “Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler”. Uluslararası Çocuk Edebiyatı Ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR) 9 (1). https://izlik.org/JA79HD22DT.
EndNote
Çıtlak Ş, Aydın İ (July 1, 2026) Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR) 9 1
IEEE
[1]Ş. Çıtlak and İ. Aydın, “Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler”, Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), vol. 9, no. 1, July 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA79HD22DT
ISNAD
Çıtlak, Şura - Aydın, İlker. “Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler”. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR) 9/1 (July 1, 2026). https://izlik.org/JA79HD22DT.
JAMA
1.Çıtlak Ş, Aydın İ. Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR). 2026;9. Available at https://izlik.org/JA79HD22DT.
MLA
Çıtlak, Şura, and İlker Aydın. “Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler”. Uluslararası Çocuk Edebiyatı Ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), vol. 9, no. 1, July 2026, https://izlik.org/JA79HD22DT.
Vancouver
1.Şura Çıtlak, İlker Aydın. Türk Çocuk Edebiyatında Fantastik: Ayla Kutlu’nun Hikâyelerinde Fantastik Ögeler. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR) [Internet]. 2026 Jul. 1;9(1). Available from: https://izlik.org/JA79HD22DT

While uploading the article files prepared by the authors according to the International Journal of Children's Literature and Educational Research Journal Template (article files that are not arranged according to the magazine template will not be evaluated) to the system, you must use Turnitin, Plagium, iThenticate etc. for the article work to be uploaded to the system. The report obtained as a result of scanning by similarity scanning programs and showing that it has a maximum similarity of 20%, including the bibliography, must upload the Ethics Declaration Form and Copyright Transfer Form to the system.

Important Announcement: Please note that those who submit articles do not have to pay any processing fees, application fees or any fees for their articles to be published in the International Journal of Children's Literature and Educational Research (CHEDAR).

Additionally, there is no fast-track publication process, as each submission is subject to double-blind peer review.