İNANÇ TEMELLİ SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİNDE DUYGUSAL EMEK VE TÜKENMİŞLİĞİN ÖRGÜTSEL BAĞLILIĞA ETKİSİ

Öz

İnanç temelli sivil toplum örgütleri, manevi değerleri ve dini inançları misyonlarına ve faaliyetlerine entegre ederek, inancı sosyal değişim için itici bir güç olarak kullanmakta ve genellikle toplumsal kalkınma, insani yardım ve savunuculuk çalışmalarında yer almaktadır. Bu örgütlerdeki faaliyetler gönüllülük esasına dayandığı için üyelerin örgütlerine karşı duygusal bağlılığa sahip olması toplumsal çıktıların niteliği açısından önemlidir ve buna bağlı olarak duygusal bağlılığı şekillendiren unsurların tespit edilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu motivasyon çerçevesinde hazırlanan araştırmada duygusal emeğin duygusal bağlılığa etkisinde duygusal tükenmenin aracı rolü araştırılmıştır. Araştırmaya Türkiye geneli Alevi sivil toplum örgütlerinde aktif olarak görev yapan 401 kişi dahil edilmiştir. Verilerin analizi için SPSS 26.00 ve Smart PLS 4 kullanılmış, araştırma hipotezlerinin sınanması için yapısal eşitlik modellemesi yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre duygusal emek faktörlerinden yüzeysel davranışlar duygusal bağlılığı azaltırken, tükenmişliği artırmaktadır. Duygusal emeğin derinlemesine ve samimi davranış faktörleri ise duygusal bağlılığı artırmakta, duygusal tükenmeyi ise azaltmaktadır. Bununla birlikte duygusal tükenmenin duygusal bağlılığı azalttığı belirlenmiştir. Diğer taraftan duygusal emeğin tüm faktörlerinin duygusal bağlılığa etkisinde duygusal tükenmenin aracı rolü tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular sonucu, İnanç temelli sivil toplum örgütlerinde duygusal bağlılığı artırarak daha dirençli bir örgüt kültürü yaratabilmek için duygusal alışverişlerin geliştirilmesi ve duygusal tükenmeyi azaltmayı amaçlayan kapsamlı destek mekanizmalarının uygulanması gerektiği ortaya koyulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• inanç temelli sivil toplum örgütleri
• duygusal emek
• duygusal tükenme
• duygusal bağlılık

THE EFFECT OF EMOTIONAL LABOR AND BURNOUT ON ORGANIZATIONAL COMMITMENT IN FAITH-BASED CIVIL SOCIETY ORGANIZATIONS

Öz

Faith-based civil society organisations integrate spiritual values and religious beliefs into their missions and activities, use faith as a driving force for social change, and are generally involved in community development, humanitarian aid and advocacy work. Since the activities in these organisations are based on volunteerism, it is important for members to have emotional attachment to their organisations in terms of the quality of social outputs and accordingly, it is necessary to identify the factors that shape emotional attachment. In the research prepared within the framework of this motivation, the mediating role of emotional exhaustion in the effect of emotional labour on emotional commitment was investigated. A total of 401 people actively working in Alevi non-governmental organisations throughout Turkey were included in the study. SPSS 26.00 and Smart PLS 4 were used for data analysis and structural equation modelling was used to test the research hypotheses. According to the research findings, superficial behaviours among emotional labour factors decrease emotional commitment and increase burnout. In-depth and sincere behaviour factors of emotional labour increase emotional commitment and decrease emotional exhaustion. However, it was determined that emotional exhaustion decreases emotional commitment. On the other hand, the mediating role of emotional exhaustion was determined in the effect of all factors of emotional labour on emotional commitment. As a result of the findings, it was revealed that in order to create a more resilient organisational culture by increasing emotional commitment in faith-based civil society organisations, emotional exchanges should be developed and comprehensive support mechanisms aimed at reducing emotional exhaustion should be implemented

Anahtar Kelimeler

• Faith-based civil society organizations
• emotional labor
• emotional burnout
• affective commitment.

Kaynakça

1. Abdulmecid, M. (2022). Sivil toplum örgütlerinin sosyal medya kullanımı: World Uyghur Congress Facebook sayfası örneği. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, (20), 43-63.
2. Acar, S. ve Çevirgen, A. (2021). Duygusal emeğin örgütsel bağlılığa etkisi: Konaklama işletmelerinde bir araştırma. İş ve İnsan Dergisi, 8(1), 91-105.
3. Akpinar, A. T., Yunus, T. A., Okur, M. E. (2013). The effect of job satisfaction and emotional exhaustion on affective commitment of emergency services employees. Emergency, 7(2), 169-172.
4. Arslan, S. (2024). Mesleki tükenmişlik, örgütsel bağlılık üzerine alanyazın taraması ve yönetim organizasyonu. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 9(118), 9707-9711.
5. Ashforth, B. E., and Humphrey, R. H. (1993). Emotional labor in service roles: The influence of identity. Academy of management review, 18(1), 88-115.
6. Aslan, S. (2010). Türkiye’de sivil toplum. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(31), 260-283.
7. Avan, M., ve Şantaş, F. (2024). Aile hekimliği çalışanlarının covid-19 pandemi sürecinde pandemik kaygı, mesleki tükenmişlik ve işten ayrılma niyetlerinin belirlenmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 135-159.
8. Bakker, A. B., Demerouti, E., and Euwema, M. C. (2005). Job Resources Buffer the Impact of Job Demands on Burnout. Journal of Occupational Health Psychology, 10(2), 170–180.

9. Bakker, A. B., Demerouti, E., and Verbeke, W. (2004). Using the job demands‐resources model to predict burnout and performance. Human Resource Management: Published in Cooperation with the School of Business Administration, The University of Michigan and in alliance with the Society of Human Resources Management, 43(1), 83-104.
10. Basım, H. N., ve Beğenirbaş, M. (2012). Çalışma yaşamında duygusal emek: Bir ölçek uyarlama çalışması. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 19(1), 77-90.
11. Batmantaş, H., ve Zeybek, F. (2023). Sağlık çalışanlarının duygusal emek ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkide iş-aile çatışmasının rolü. Akademik Hassasiyetler, 10(21), 22-56.
12. Baydili, K., Özcan, Ö., & Bektemür, G. (2022). Bir sivil toplum kuruluşunda örgüt iklimi ile örgütsel bağlılık arasında ilişkinin araştırılması. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 5(9), 25-42.
13. Breitsohl, H., and Ruhle, S. (2013). Residual affective commitment to organizations: Concept, causes and consequences. Human Resource Management Review, 23(2), 161-173.
14. Brotheridge, C. M., and Lee, R. T. (2002). Testing a conservation of resources model of the dynamics of emotional labor. Journal of Occupational Health Psychology, 7(1), 57–67.
15. Caner, A., ve Aydıntan, B. (2019). Duygusal tükenmişliğin, duygusal bağlılık üzerine etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(3), 1656-1662.
16. Çelebi, M. A., ve Bilen, C. (2024). Çalışanların duygusal emek davranışlarının tükenmişliğe etkisi: benlik saygısının düzenleyici rolü. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(52), 629-655.
17. Çetin, F., Basım, H. N., ve Aydoğan, O. (2011). Örgütsel bağlılığın tükenmişlik ile ilişkisi: öğretmenler üzerine bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (25), 61-70.
18. Chin, W. W. (1998). The partial least squares approach for structural equation modeling. In G. A. Marcoulides (Ed.), Modern methods for business research (pp. 295–336). Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
19. Dağlı, A., Han, B. ve Elçiçek, Z. (2018). Örgütsel Bağlılık Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(68), 1788-1800.
20. Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F., and Schaufeli, W. B. (2001). The job demands-resources model of burnout. Journal of Applied psychology, 86(3), 499.
21. Diefendorff, J. M., Croyle, M. H., and Gosserand, R. H. (2005). The dimensionality and antecedents of emotional labor strategies. Journal of Vocational Behavior, 66(2), 339-357.
22. Ergin, C. (1992). Doktor ve hemşirelerde tükenmişlik ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğin uyarlanması, VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları El Kitabı,143-154.
23. Eschenfelder, B. (2012). Exploring the nature of nonprofit work through emotional labor. Management Communication Quarterly, 26(1), 173-178.
24. Faisaluddin, F., Fitriana, E., Nugraha, Y., and Hinduan, Z. R. (2024). Does meaningful work affect affective commitment to change? Work engagement contribution. SA Journal of Industrial Psychology, 50(1), 1-9.
25. Fornell, C., and Larcker, D.F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
26. Freudenberger, H. J. (1974). Staff burn‐out. Journal of social issues, 30(1), 159-165.
27. Gabriel, A. S., Diefendorff, J. M., and Grandey, A. A. (2023). The acceleration of emotional labor research: Navigating the past and steering toward the future. Personnel Psychology, 76(2), 511-545.
28. Grandey, A. A. (2000). Emotional regulation in the workplace: A new way to conceptualize emotional labor. Journal of Occupational Health Psychology, 5(1), 95–110.
29. Grandey, A. A., and Gabriel, A. S. (2015). Emotional labor at a crossroads: Where do we go from here? Annu. Rev. Organ. Psychol. Organ. Behav., 2(1), 323-349.
30. Güğerçin, U. (2019). Duygusal emeğin duygusal tükenme üzerindeki etkisi: Özbenlik çelişki teorisi çerçevesinde bir analiz. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 11(20), 177-192.
31. Hair Jr, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., and Sarstedt, M. (2021). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). New York City: Sage Publications.
32. Hameli, K., Çollaku, L., and Ukaj, L. (2024). The impact of job burnout on job satisfaction and intention to change occupation among accountants: the mediating role of psychological well-being. Industrial and Commercial Training, 56(1), 24-40.
33. Henseler, J., Dijkstra, T. K., Sarstedt, M., Ringle, C. M., Diamantopoulos, A., Straub, D. W., ... and Calantone, R. J. (2014). Common beliefs and reality about PLS: Comments on Rönkkö and Evermann (2013). Organizational Research Methods, 17(2), 182-209.
34. Henseler, J., Hubona, G., and Ray, P. A. (2016). Using PLS path modeling in new technology research: Updated guidelines. Industrial Management & Data Systems. 116(1), 2-20.
35. Henseler, J., Ringle, C. M., and Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43, 115-135.
36. Henseler, J., Ringle, C. M., and Sinkovics, R. R. (2009). The use of partial least squares path modeling in international marketing. In New challenges to international marketing (Vol. 20, pp. 277-319). Emerald Group Publishing Limited.
37. Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524.
38. Hobfoll, S. E., Halbesleben, J., Neveu, J. P., and Westman, M. (2018). Conservation of resources in the organizational context: The reality of resources and their consequences. Annual review of organizational psychology and organizational behavior, 5, 103-128.
39. Hochschild, A. R. (1983). The managed heart: Commercialization of human feeling. University of California Press.
40. Humphrey, N. M. (2023). Emotional labor and employee outcomes: A meta‐analysis. Public Administration, 101(2), 422-446.
41. Jackson, T. A., Meyer, J. P., and Wang, X. H. (2013). Leadership, commitment, and culture: A meta-analysis. Journal of Leadership & Organizational Studies, 20(1), 84-106.
42. Johnson, H.-A. M., and Spector, P. E. (2007). Service with a smile: Do emotional intelligence, gender, and autonomy moderate the emotional labor process? Journal of Occupational Health Psychology, 12(4), 319–333.
43. Kanbay, T.,ve Taşer, A. (2023). Sağlık Sektörü Çalışanlarına ait Duygusal Emek Düzeylerinin Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Anadolu University Journal of Faculty of Economics, 5(1), 15-29.
44. Kaya, B., ve Yolcu, İ. U. (2023). Motivasyon ve duygusal emek ilişkisinin belirlenmesi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(20), 141-152.
45. Kayar, M. Ş., ve Aslan, M. (2023). Duygusal emek ile iş tatmini ilişkisinde psikolojik iyi oluşun düzenleyicilik rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(2), 1258-1275.
46. Kazemipour, F., Mohamad Amin, S., and Pourseidi, B. (2012). Relationship between workplace spirituality and organizational citizenship behavior among nurses through mediation of affective organizational commitment. Journal of Nursing Scholarship, 44(3), 302-310.
47. Kerse, G., ve Özdemir, Ş. (2018). Sağlık sektörü çalışanlarının duygusal emek davranışları örgütsel bağlılık ile açıklanabilir mi?. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 21(1), 151-163.
48. Khan, F., Talat, A., and Azar, S. (2015). Organizational Factors and Affective Commitment: Moderating Role of Employees’ Age. Pakistan Journal of Psychological Research, 30(2), 405+.
49. Kong, H., and Jeon, J. E. (2018). Daily emotional labor, negative affect state, and emotional exhaustion: Cross-level moderators of affective commitment. Sustainability, 10(6), 1967.
50. Lambert, E. G., Barton-Bellessa, S. M., and Hogan, N. L. (2015). The consequences of emotional burnout among correctional staff. Sage Open, 5(2), 2158244015590444.
51. Lambert, L. S., Bingham, J. B., & Zabinski, A. (2020). Affective commitment, trust, and the psychological contract: contributions matter, too!. European Journal of Work and Organizational Psychology, 29(2), 294-314.
52. Lambie-Mumford, H., and Jarvis, D. (2012). The role of faith-based organisations in the Big Society: opportunities and challenges. Policy Studies, 33(3), 249-262.
53. Lapointe, É., Morin, A., Courcy, F., Boilard, A., and Payette, D. (2012). Workplace affective commitment, emotional labor and burnout: A multiple mediator model. International Journal of Business and Management, 7(1), 3-21.
54. Lee, J. J., and Ok, C. M. (2014). Understanding hotel employees’ service sabotage: Emotional labor perspective based on conservation of resources theory. International Journal of Hospitality Management, 36, 176-187.
55. Lee, J., Lim, N., Yang, E., and Lee, S. M. (2011). Antecedents and consequences of three dimensions of burnout in psychotherapists: A meta-analysis. Professional Psychology: Research and Practice, 42(3), 252–258.
56. Leguina, A. (2015). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). Int. J. Res. Method Educ., 38, 220–221.
57. Li, X., Mai, Z., Yang, L., and Zhang, J. (2020). Human resource management practices, emotional exhaustion, and organizational commitment–with the example of the hotel industry. Journal of China Tourism Research, 16(3), 472-486.
58. Lohmöller, J.-B. (1989). Latent variable path modeling with partial least squares. Physica: Heidelberg.
59. Ma, P., Zhang, L., Dong, H., and Yu, J. (2023). The relationships between teachers’ emotional labor and display rules, trait emotions, exhaustion, and classroom emotional climate. Frontiers in Psychology, 14, 957856.
60. Maddock, A. (2024). The Relationships between Stress, Burnout, Mental Health and Well-Being in Social Workers. The British Journal of Social Work, 54(2), 668-686.
61. Maslach, C., and Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99-113.
62. Maslach, C., Schaufeli, W. B., and Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52(1), 397-422.
63. Mercurio, Z. A. (2015). Affective commitment as a core essence of organizational commitment: An integrative literature review. Human Resource Development Review, 14(4), 389-414.
64. Meyer, J. P., Allen, N. J., and Smith, C. A. (1993). Commitment to organizations and occupations: Extension and test of a three-component conceptualization. Journal of Applied Psychology, 78(4), 538–551.
65. Meyer, J. P., Stanley, D. J., Herscovitch, L., and Topolnytsky, L. (2002). Affective, continuance, and normative commitment to the organization: A meta-analysis of antecedents, correlates, and consequences. Journal of Vocational Behavior, 61(1), 20-52.
66. Nalçacıgil, E. (2023). Algılanan örgütsel destek ile duygusal emek ilişkisi: sivil havacılık kabin memurları örneği. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 24(2), 391-410.
67. Öngel, G. (2023). Sağlık Çalışanlarında Duygusal Emek: Demografik Özellikler Açısından Bir İnceleme. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(1), 1325-1342.
68. Özdemir, B., ve Tarım, K. (2022). Psikolojik sermayenin duygusal bağlılık üzerindeki etkisinde duygusal emeğin aracı rolü: Öğretmenler üzerine bir araştırma. Milli Eğitim Dergisi, 51(234), 1305-1326.
69. Pargament, K. I. (1997). The psychology of religion and coping: Theory, research, practice. Guilford Press. Park, H. I., O’Rourke, E., and O’Brien, K. E. (2014). Extending conservation of resources theory: The interaction between emotional labor and interpersonal influence. International Journal of Stress Management, 21(4), 384–405.
70. Pattnaik, L., Mishra, S., and Tripathy, S. K. (2023). Perceived organizational support and organizational commitment: Moderating role of person–organization fit. Global Business Review, 24(5), 902-915.
71. Polat, M. (2022). Duygusal emeğin işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel bağlılığın aracılık rolü: yiyecek içecek işletmeleri üzerinde bir araştırma. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 5(2), 145-162. https://doi.org/10.53353/atrss.1079035
72. Prapanjaroensin, A., Patrician, P. A., and Vance, D. E. (2017). Conservation of resources theory in nurse burnout and patient safety. Journal of Advanced Nursing, 73(11), 2558-2565.
73. Richards, K. A. R., Washburn, N., and Lee, Y. H. (2019). Understanding emotional labor in relation to physical educators’ perceived organizational support, affective commitment, and job satisfaction. Journal of Teaching in Physical Education, 39(2), 236-246.
74. Ringle, C. M., Sarstedt, M., and Straub, D. W. (2012). Editor’s comments: A critical look at the use of PLS-SEM in “MIS Quarterly”. MIS Quarterly, 36(1), iii-xiv
75. Roh, C. Y., Moon, M. J., Yang, S. B., and Jung, K. (2016). Linking emotional labor, public service motivation, and job satisfaction: Social workers in health care settings. Social work in public health, 31(2), 43-57.
76. Saei, E., Sarshar, S., and Lee, R. T. (2024). Emotional labor and burnout among nurses in Iran: core self-evaluations as mediator and moderator. Human Resources for Health, 22(1), 14.
77. Schaufeli, W. B., and Buunk, B. P. (2003). Burnout: An overview of 25 years of research and theorizing. In M. J. Schabracq, J. A. M. Winnubst, & C. L. Cooper (Eds.), The handbook of work and health psychology (pp. 383-425). Wiley.
78. Stern, P. C. (2000). New environmental theories: toward a coherent theory of environmentally significant behavior. Journal of Social Issues, 56(3), 407-424.
79. Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., and Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics. Boston, MA: Pearson. Topa, G., and Jurado-Del Pozo, J. F. (2018). Emotional exhaustion and health complaints as indicators of occupational diseases among civil servants in Spain. Journal of Clinical Medicine, 7(12), 523.
80. Vandenberghe, C. (2011). Workplace spirituality and organizational commitment: an integrative model. Journal of Management, Spirituality & Religion, 8(3), 211-232.
81. Wen, J., Huang, S. S., and Hou, P. (2019). Emotional intelligence, emotional labor, perceived organizational support, and job satisfaction: A moderated mediation model. International Journal of Hospitality Management, 81, 120-130.
82. Wright, T. A., and Cropanzano, R. (1998). Emotional exhaustion as a predictor of job performance and voluntary turnover. Journal of Applied Psychology, 83(3), 486–493.
83. Xu, S. T., Cao, Z. C., and Huo, Y. (2020). Antecedents and outcomes of emotional labour in hospitality and tourism: A meta-analysis. Tourism Management, 79, 104099.
84. Yang, C., and Chen, A. (2021). Emotional labor: A comprehensive literature review. Human Systems Management, 40(4), 479-501.