KADRO DERGİSİ’NDE DEVLETÇİLİK DÜŞÜNCESİ
Öz
1930’lar Türkiye’de toplumsal, siyasi ve iktisadi açıdan olumsuzlukların yaşandığı yıllardır. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı anılan sorunları daha fazla derinleştirmiştir. Özellikle ekonomik sorunlara yönelik çözüm arayışları devletçilik kavramını gündeme getirmiştir. 1930’larda hem iç hem de dış kaynaklar tarafından şekillendirilmeye çalışılan kavram, 1931’de Cumhuriyet Halk Fırkası’nın parti programına dahil edilmiştir. Bundan sonra devletçilik ana politika olarak kabul edilmiş ve siyasi alanda tartışılmaya başlanmıştır. Daha az devletçilikten daha çok devletçiliğe birçok fikir ve uygulama isteği ortaya çıkmıştır. Devletçilik konusunda en radikal görüşler Kadrocular olarak bilinen kesim tarafından geliştirilmiştir. Fikirlerini Kadro Dergisi aracılığı ile dile getiren bu kesim neredeyse bütün yazılarında devletçiliğe vurgu yapmıştır. Cumhuriyetin kuruluş döneminin etkili bir fikir platformu olan Kadro Dergisi, çeşitli açılardan ele alınmıştır. Ancak temel sorunsalı, derginin devletçilik anlayışı olan müstakil bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu kapsamda çalışmanın amacı, Kadro Dergisi’nin devletçilik anlayışının nasıl temsil edildiğini ve hangi temalar ve söylemler üzerinden ele alındığını ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma, Kadro Dergisi’nin Mayıs 1932-Kasım 1934 tarihleri arasında yayımlanan 36 sayısı ile sınırlıdır. Anılan sayılar içerik analizine tabi tutulmuştur. Önceden herhangi bir kavram ya da tema belirlenmemiş, elde edilen veriler üzerinden yeni kategoriler oluşturulmuştur. Sonuç olarak, Kadrocuların devletçiliği dört tema etrafında biçimlendirdikleri görülmüştür. Onlara göre devletçilik diğer inkılap ilkeleri gibi bir ilkedir. Bu yönüyle değişmez ve tartışılmaz özelliği olmalıdır. İkinci olarak devletçilik Milli Kurtuluş Hareketinin toplum biçimini oluşturacak ideolojik bir aygıttır. Üçüncü olarak iktisadi açıdan bütün olumsuzlukların önüne geçecek ve modernitenin gerektirdiği kalkınmayı gerçekleştirecek iktisadi bir araçtır. Son olarak devletçilik bilimsel bir temele dayanan doktrinel bir olgudur. Kadrocular devletçiliği ilke, ideolojik aygıt, iktisadi bir araç ve bilimsel bir yaklaşım olarak açıklamaya çalışarak özellikle Cumhuriyet Halk Fırkasına kabul ettirmeye çalışmışlardır.
Anahtar Kelimeler
THE CONCEPT OF STATISM IN KADRO JOURNAL
Öz
The 1930s in Turkey were years marked by social, political, and economic challenges. The 1929 World Economic Crisis further exacerbated these problems. The search for solutions to economic issues, in particular, brought the concept of étatisme (statism) to the forefront. During the 1930s, this concept—shaped by both domestic and external influences—was incorporated into the program of the Republican Citizen Party (CHF) in 1931. After this, statism was adopted as the main policy and began to be debated in the political arena. Opinions varied widely, ranging from minimal state intervention to a fully state-controlled economy. The most radical views on statism were developed by a group known as the Kadro (Cadre) movement. Expressing their ideas through Kadro Journal, this group emphasized statism in nearly all of their writings. Kadro Journal, an influential intellectual platform of the early Republican era, has been examined from various angles. However, no independent study has specifically focused on the journal’s understanding of statism. The aim of this study is to analyze how Kadro Journal represented the concept of statism and through which themes and discourses it was discussed. A qualitative research method was employed, focusing on the 36 issues published between May 1932 and November 1934. These issues were subjected to content analysis, with no predefined concepts or themes; instead, new categories were derived from the data. The findings reveal that the Kadro movement framed statism around four key themes: As a Principle: Like other revolutionary tenets, statism was seen as an unalterable and indisputable doctrine. As an Ideological Apparatus: It was regarded as a tool to shape the societal structure emerging from the National Liberation Movement. As an Economic Instrument: It was presented as a means to overcome economic adversities and achieve the developmental goals required by modernity. As a Scientific Doctrine: The Kadro writers argued that statism was a rationally grounded, doctrinal phenomenon. By presenting statism as a principle, an ideological tool, an economic mechanism, and a scientific approach, the Kadro movement sought to persuade the Republican Citizen Party to adopt their vision.
Anahtar Kelimeler
