Research Article

Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği

Volume: 3 Number: 82 July 31, 2024
TR EN

Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği

Abstract

Amaç: Kayıtdışı ekonomi ekonomik faaliyetlerin resmi ulusal gelir hesaplarına kaydedilmemesi veya eksik kaydedilmesi olarak tanımlanabilir. Türkiye’de kayıtdışı ekonominin büyüklüğü milli gelirin yaklaşık %25’ini oluşturmaktadır (Elgin vd., 2021). Bir başka deyişle Türkiye ekonomisindeki faaliyetlerin dörtte biri kayıt dışıdır. Bu bağlamda, Türk ekonomisinin en temel sorunlarından biri olan kayıtdışı faaliyetlerin nedenlerinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Yöntem: Bu çalışmada, 1990-2018 dönemi yıllık verileri kullanılarak Türkiye’deki tarım, sanayi, imalat ve hizmetler sektörü dağılımının kayıtdışı ekonomi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla öncelikle Genişletilmiş Dickey Fuller ve Phillips-Perron birim kök testleri kullanılarak değişkenlerin durağanlıkları sınanmıştır. Değişkenlerin düzeyde ve birinci farklarında durağan olduğu tespit edildikten sonra Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif sınır testi ile değişkenlerdeki eşbütünleşme ilişkisi sınanmıştır. Değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisi tespit edildiğinden Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif modeli genel tahmin sonuçları ile uzun ve kısa dönem katsayıları belirlenmiştir. Bulgular: Analiz sonuçlarına göre, GSYH içinde tarımın payı %1 arttığında kayıtdışı ekonomi %0,79 artmaktadır. Buna karşın GSYH içinde sanayi sektörünün payı %1 arttıkça kayıtdışı ekonomi %0,82 ve hizmetler sektörünün payı %1 arttığında kayıtdışı ekonomi %1,12 azalmaktadır. Ampirik sonuçlar, Türkiye’de tarım sektörünün kayıtdışı ekonomiyi arttırdığını göstermektedir. Bu bağlamda gerekli politika önlemlerinin alınarak olası çözüm yollarının geliştirilmesi gerekmektedir. Özgünlük: Literatürde ağırlıklı olarak kayıtdışı ekonomiyi tahmin etme yönünde araştırmalar mevcuttur. Ancak tarım, sanayi, hizmetler gibi temel sektörlerin Türkiye GSMH’si içindeki gelişiminin kayıtdışılık üzerindeki etkisini araştıran çalışmaya rastlanılmamıştır. Ayrıca çalışmada kullanılan yöntem, açıklayıcı, kontrol ve kukla değişkenler bağlamında benzer çalışmalardan farklılaşmaktadır. Çalışmanın bulgularına göre, Türkiye’de GSMH içinde tarım sektörünün payı arttıkça kayıtdışı ekonomi artmaktadır. Çalışmanın bu sonucu tarım sektörü özelinde gerekli politikaların uygulanması yönünde yol gösterici olabilecektir

Keywords

References

  1. Albayrak, M., & Güneş, E. (2019). Türkiye Ekonomisinde Taım Sektörünün Yeri ve Önemi. In A. Özçelik (Ed.), Tarım Ekonomisi (pp. 18–37). Anadolu Üniversitesi.
  2. Altuğ, O. (1997). Kayıt Dışı Ekonominin Boyutları by Osman Altuğ (aslı). Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15, 257–276.
  3. Berdiev, A. N., & Saunoris, J. W. (2016). Financial development and the shadow economy: A panel VAR analysis. Economic Modelling, 57, 197–207. https://doi.org/10.1016/J.ECONMOD.2016.03.028
  4. Brown, R. L., Durbin, J., & Evans, J. M. (1975). Techniques for Testing the Constancy of Regression Relationships Over Time. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 37(2), 149–163. https://doi.org/10.1111/j.2517-6161.1975.tb01532.x
  5. Canh, N. P., & Thanh, S. D. (2020). Financial development and the shadow economy: A multi-dimensional analysis. Economic Analysis and Policy, 67, 37–54. https://doi.org/10.1016/j.eap.2020.05.002
  6. Choi, J. P., & Thum, M. (2005). Corruption and the shadow economy. International Economic Review, 46(3), 817–836. https://doi.org/10.1111/j.1468-2354.2005.00347.x
  7. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series With a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427. https://doi.org/10.2307/2286348
  8. Dilnot, A., & Morris, C. N. (1981). What Do We Know About the Black Economy? Fiscal Studies, 2(1), 58–73. https://doi.org/10.1111/j.1475-5890.1981.tb00457.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Labor Economics and Industrial Relations

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 1, 2024

Publication Date

July 31, 2024

Submission Date

September 6, 2023

Acceptance Date

June 12, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 3 Number: 82

APA
Sarıdoğan, H. Ö. (2024). Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği. Çalışma Ve Toplum, 3(82), 903-926. https://doi.org/10.54752/ct.1517548
AMA
1.Sarıdoğan HÖ. Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği. Çalışma ve Toplum. 2024;3(82):903-926. doi:10.54752/ct.1517548
Chicago
Sarıdoğan, Hasan Önder. 2024. “Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği”. Çalışma Ve Toplum 3 (82): 903-26. https://doi.org/10.54752/ct.1517548.
EndNote
Sarıdoğan HÖ (July 1, 2024) Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği. Çalışma ve Toplum 3 82 903–926.
IEEE
[1]H. Ö. Sarıdoğan, “Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği”, Çalışma ve Toplum, vol. 3, no. 82, pp. 903–926, July 2024, doi: 10.54752/ct.1517548.
ISNAD
Sarıdoğan, Hasan Önder. “Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği”. Çalışma ve Toplum 3/82 (July 1, 2024): 903-926. https://doi.org/10.54752/ct.1517548.
JAMA
1.Sarıdoğan HÖ. Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği. Çalışma ve Toplum. 2024;3:903–926.
MLA
Sarıdoğan, Hasan Önder. “Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği”. Çalışma Ve Toplum, vol. 3, no. 82, July 2024, pp. 903-26, doi:10.54752/ct.1517548.
Vancouver
1.Hasan Önder Sarıdoğan. Kayıtdışı Ekonominin Sektörel Analizi: Türkiye Örneği. Çalışma ve Toplum. 2024 Jul. 1;3(82):903-26. doi:10.54752/ct.1517548

muratozverister@gmail.com
dergicalismavetoplum@gmail.com
www.calismatoplum.org