Research Article

Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor?

Volume: 4 Number: 87 October 25, 2025
TR EN

Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor?

Abstract

Dünyanın birçok bölge ve ülkesinde nüfus hızla yaşlanmakta ve uzun dönemli bakım hizmetlerine olan ihtiyaç artmaktadır. Bakım hizmetleri tüm dünyada toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine bağlı olarak esas itibariyle kadınlar tarafından aile bireylerine sunulan, karşılığı olmayan ve görmezden gelinen bir emek türüdür. Bakım hizmetleri piyasada para karşılığı sunulduğu zaman da esas olarak kadınlar ve göçmen işçiler tarafından üstlenilmekte ve düşük değerli emek olarak görülmektedir. Çalışma koşullarının zorluğu ve ücretlerin düşüklüğü nedeniyle bu alandaki işgücü arzı azalmakta, bakım işlerinde çalışacak sağlık ve sosyal bakım işçilerini bulmak giderek zorlaşmaktadır. Her ne kadar devletlerin bakımı bir insan hakkı olarak kabul edip bu alana yönelik sosyal harcamaları artırması BM ve AB gibi uluslararası örgütler tarafından tavsiye edilse de eğilim, hizmetlerin piyasa üzerinden teminini desteklemek yönündedir. Yaşanan işgücü açığını kapatmak için tartışılan çözüm yollarından biri, düzenli göç kanallarının açılarak nüfusu yaşlanan ülkelere daha fazla göçmen işçi getirtilmesidir. Buna alternatif olarak yaşlı bakımında robotların kullanımı giderek daha çok tartışılmaktadır. Bakım etiğine ilişkin kaygılar ve henüz maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle robotlar çok yaygın kullanılmasa da bu alandaki şirketlere yapılan devlet destekli yatırımlarla üretimin hızla artması ve yapay zekâ destekli insansı robotların kullanımının orta vadede yaygınlaşması beklenebilir. Bu çalışma alana ilişkin literatür değerlendirmesine dayanmaktadır.

Keywords

References

  1. Badgett M.V. L., Folbre N. (1999) “Assigning care: Gender norms and economic outcomes”, International Labour Review, 138 (3), 311-326.
  2. Bouget, D. (2008) “Convergence in social welfare systems: From evidence to explanations”, European Journal of Social Quality, 6, 109–126.
  3. Chan Z.C.Y. , Tam W.S . , Lung M.K.Y. , Wong W.Y. , Cha C.W. (2013) “A systematic literature review of nurse shortage and intention to leave”, Journal of Nursing Management, 21, 605–613.
  4. Coghlan S. (2022) “Robots and the Possibility of Humanistic Care”, International Journal of Social Robotics, 14, 2095–2108, https://doi.org/10.1007/s12369-021-00804-7
  5. Council of EU (2022) Council Recommendation of 8 December 2022 on access to affordable high-quality long-term care (2022/C 476/01) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=oj:JOC_2022_476_R_0001
  6. Di Nuovo A., Broz F., Wang N. Belpaeme T., Cangelosi A., Jones R., Esposito R. Cavallo F., Dario P. (2017) “The multi-modal interface of Robot-Era multi-robot services tailored for the elderly”, Intelligent Service Robotics, 11 (1), 109-126.
  7. Eggleston K., Lee Y.S., Iizuka T. (2021) “Robots and Labor in the Service Sector: Evidence From Nursing Homes”, National Bureau Of Economic Research, Working Paper 28322 http://www.nber.org/papers/w28322
  8. EC-European Commission: Directorate-General for Employment, Social Affairs and Inclusion, London School of Economics and Political Science (LSE) and Zigante, V., (2018) Informal care in Europe – Exploring formalisation, availability and quality, Publications Office, https://data.europa.eu/doi/10.2767/78836

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Nursing Services in Social Policy

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 25, 2025

Submission Date

May 22, 2025

Acceptance Date

September 23, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 4 Number: 87

APA
Toksöz, G. (2025). Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? Çalışma Ve Toplum, 4(87), 1509-1536. https://doi.org/10.54752/ct.1704193
AMA
1.Toksöz G. Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? Çalışma ve Toplum. 2025;4(87):1509-1536. doi:10.54752/ct.1704193
Chicago
Toksöz, Gülay. 2025. “Yaşlanan Dünya Nüfusu Ve Artan Bakım Hizmetleri Ihtiyacı Bakım Hizmetlerini Kim Sunacak? İnsanların Yerini Robotlar Mı Alıyor?”. Çalışma Ve Toplum 4 (87): 1509-36. https://doi.org/10.54752/ct.1704193.
EndNote
Toksöz G (October 1, 2025) Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? Çalışma ve Toplum 4 87 1509–1536.
IEEE
[1]G. Toksöz, “Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor?”, Çalışma ve Toplum, vol. 4, no. 87, pp. 1509–1536, Oct. 2025, doi: 10.54752/ct.1704193.
ISNAD
Toksöz, Gülay. “Yaşlanan Dünya Nüfusu Ve Artan Bakım Hizmetleri Ihtiyacı Bakım Hizmetlerini Kim Sunacak? İnsanların Yerini Robotlar Mı Alıyor?”. Çalışma ve Toplum 4/87 (October 1, 2025): 1509-1536. https://doi.org/10.54752/ct.1704193.
JAMA
1.Toksöz G. Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? Çalışma ve Toplum. 2025;4:1509–1536.
MLA
Toksöz, Gülay. “Yaşlanan Dünya Nüfusu Ve Artan Bakım Hizmetleri Ihtiyacı Bakım Hizmetlerini Kim Sunacak? İnsanların Yerini Robotlar Mı Alıyor?”. Çalışma Ve Toplum, vol. 4, no. 87, Oct. 2025, pp. 1509-36, doi:10.54752/ct.1704193.
Vancouver
1.Gülay Toksöz. Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? Çalışma ve Toplum. 2025 Oct. 1;4(87):1509-36. doi:10.54752/ct.1704193

muratozverister@gmail.com
dergicalismavetoplum@gmail.com
www.calismatoplum.org