Araştırma Makalesi

Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor?

Cilt: 4 Sayı: 87 25 Ekim 2025
PDF İndir
TR EN

Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor?

Öz

Dünyanın birçok bölge ve ülkesinde nüfus hızla yaşlanmakta ve uzun dönemli bakım hizmetlerine olan ihtiyaç artmaktadır. Bakım hizmetleri tüm dünyada toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine bağlı olarak esas itibariyle kadınlar tarafından aile bireylerine sunulan, karşılığı olmayan ve görmezden gelinen bir emek türüdür. Bakım hizmetleri piyasada para karşılığı sunulduğu zaman da esas olarak kadınlar ve göçmen işçiler tarafından üstlenilmekte ve düşük değerli emek olarak görülmektedir. Çalışma koşullarının zorluğu ve ücretlerin düşüklüğü nedeniyle bu alandaki işgücü arzı azalmakta, bakım işlerinde çalışacak sağlık ve sosyal bakım işçilerini bulmak giderek zorlaşmaktadır. Her ne kadar devletlerin bakımı bir insan hakkı olarak kabul edip bu alana yönelik sosyal harcamaları artırması BM ve AB gibi uluslararası örgütler tarafından tavsiye edilse de eğilim, hizmetlerin piyasa üzerinden teminini desteklemek yönündedir. Yaşanan işgücü açığını kapatmak için tartışılan çözüm yollarından biri, düzenli göç kanallarının açılarak nüfusu yaşlanan ülkelere daha fazla göçmen işçi getirtilmesidir. Buna alternatif olarak yaşlı bakımında robotların kullanımı giderek daha çok tartışılmaktadır. Bakım etiğine ilişkin kaygılar ve henüz maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle robotlar çok yaygın kullanılmasa da bu alandaki şirketlere yapılan devlet destekli yatırımlarla üretimin hızla artması ve yapay zekâ destekli insansı robotların kullanımının orta vadede yaygınlaşması beklenebilir. Bu çalışma alana ilişkin literatür değerlendirmesine dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Badgett M.V. L., Folbre N. (1999) “Assigning care: Gender norms and economic outcomes”, International Labour Review, 138 (3), 311-326.
  2. Bouget, D. (2008) “Convergence in social welfare systems: From evidence to explanations”, European Journal of Social Quality, 6, 109–126.
  3. Chan Z.C.Y. , Tam W.S . , Lung M.K.Y. , Wong W.Y. , Cha C.W. (2013) “A systematic literature review of nurse shortage and intention to leave”, Journal of Nursing Management, 21, 605–613.
  4. Coghlan S. (2022) “Robots and the Possibility of Humanistic Care”, International Journal of Social Robotics, 14, 2095–2108, https://doi.org/10.1007/s12369-021-00804-7
  5. Council of EU (2022) Council Recommendation of 8 December 2022 on access to affordable high-quality long-term care (2022/C 476/01) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=oj:JOC_2022_476_R_0001
  6. Di Nuovo A., Broz F., Wang N. Belpaeme T., Cangelosi A., Jones R., Esposito R. Cavallo F., Dario P. (2017) “The multi-modal interface of Robot-Era multi-robot services tailored for the elderly”, Intelligent Service Robotics, 11 (1), 109-126.
  7. Eggleston K., Lee Y.S., Iizuka T. (2021) “Robots and Labor in the Service Sector: Evidence From Nursing Homes”, National Bureau Of Economic Research, Working Paper 28322 http://www.nber.org/papers/w28322
  8. EC-European Commission: Directorate-General for Employment, Social Affairs and Inclusion, London School of Economics and Political Science (LSE) and Zigante, V., (2018) Informal care in Europe – Exploring formalisation, availability and quality, Publications Office, https://data.europa.eu/doi/10.2767/78836

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Politikada Bakım Hizmetleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

22 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

23 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 87

Kaynak Göster

APA
Toksöz, G. (2025). Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? Çalışma ve Toplum, 4(87), 1509-1536. https://doi.org/10.54752/ct.1704193
AMA
1.Toksöz G. Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? CT. 2025;4(87):1509-1536. doi:10.54752/ct.1704193
Chicago
Toksöz, Gülay. 2025. “Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor?”. Çalışma ve Toplum 4 (87): 1509-36. https://doi.org/10.54752/ct.1704193.
EndNote
Toksöz G (01 Ekim 2025) Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? Çalışma ve Toplum 4 87 1509–1536.
IEEE
[1]G. Toksöz, “Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor?”, CT, c. 4, sy 87, ss. 1509–1536, Eki. 2025, doi: 10.54752/ct.1704193.
ISNAD
Toksöz, Gülay. “Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor?”. Çalışma ve Toplum 4/87 (01 Ekim 2025): 1509-1536. https://doi.org/10.54752/ct.1704193.
JAMA
1.Toksöz G. Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? CT. 2025;4:1509–1536.
MLA
Toksöz, Gülay. “Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor?”. Çalışma ve Toplum, c. 4, sy 87, Ekim 2025, ss. 1509-36, doi:10.54752/ct.1704193.
Vancouver
1.Gülay Toksöz. Yaşlanan dünya nüfusu ve artan bakım hizmetleri ihtiyacı Bakım hizmetlerini kim sunacak? İnsanların yerini robotlar mı alıyor? CT. 01 Ekim 2025;4(87):1509-36. doi:10.54752/ct.1704193
muratozverister@gmail.com
dergicalismavetoplum@gmail.com
www.calismatoplum.org