Maarif Modeli 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğrenme Çıktılarının Yapay Zekâ Araçları Bağlamında Değerlendirilmesi

Year 2026, Volume: 55 Issue: 1 , 360 - 398 , 30.04.2026

Uğur Başarmak

https://doi.org/10.14812/cuefd.1720158

https://izlik.org/JA99GY43WX

Abstract

Bu araştırma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında 2024 yılında güncellenen Sosyal Bilgiler Dersi 4. Sınıf Öğretim Programı’nın öğrenme çıktılarının, yapay zekâ destekli eğitim araçları bağlamında değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseninde yapılandırılan çalışmada doküman inceleme yöntemi kullanılmış, öğrenme çıktıları içerik analizi yoluyla incelenmiştir. Araştırma kapsamında, öğretim programında yer alan kazanımların yapay zekâ araçları ile nasıl desteklenebileceği, öğrencilerin öğrenme süreçlerinde bu teknolojilerin nasıl entegre edilebileceği ve programın bu bağlamda ne ölçüde esneklik sağladığı analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, öğretim programında doğrudan yapay zekâ kullanımına yönelik ifadelerin yer almadığını, ancak bazı süreç bileşenlerinin yapay zekâ destekli öğrenme ortamlarında etkin biçimde uygulanabileceğini ortaya koymuştur. Ayrıca, öğretmenlerin yapay zekâ araçlarını pedagojik amaçlarla kullanabilmeleri için uygulama rehberlerine ve örnek etkinliklere ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda, dijital dönüşüm sürecinde öğretim programlarının yapay zekâ entegrasyonuna uygun şekilde yeniden yapılandırılması gerektiği önerilmektedir.

Keywords

Maarif Modeli , Sosyal Bilgiler Dersi , Yapay Zeka.

Ethical Statement

Çalışma, doküman inceleme çalışması olduğu için Etik Kurul İzni alınmasını gerektiren çalışmalar grubunda yer almamaktadır. Bu nedenle Etik Kurul İzni beyan edilmemiştir.

Evaluating the 4th Grade Social Studies Learning Outcomes of the Maarif Model in the Context of Artificial Intelligence Tools

https://izlik.org/JA99GY43WX

Abstract

This study aims to evaluate the learning outcomes of the 4th Grade Social Studies Curriculum, updated in 2024 within the scope of the Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, in the context of artificial intelligence-supported educational tools. Designed with a qualitative research approach, the study employs document analysis method, and the learning outcomes were examined through content analysis. Within the scope of the research, how the curriculum’s learning outcomes can be supported by AI tools, how these technologies can be integrated into students' learning processes, and the extent to which the program offers flexibility in this regard were analyzed. The findings revealed that the curriculum does not include explicit references regarding the direct use of AI; however, some process components can be effectively implemented within AI-supported learning environments. Additionally, it was concluded that teachers need practical guides and sample activities to utilize AI tools for pedagogical purposes. The study recommends that curricula should be restructured to enable the integration of artificial intelligence in line with the ongoing digital transformation in education.

Keywords

Maarif Model , Social Studies Course , Artificial Intelligence.

Ethical Statement

Since this study is based on document analysis, it does not fall under the category of research requiring ethical committee approval. Therefore, no ethics committee approval has been declared.

References

• Al Braiki, B., Harous, S., Zaki, N., & Alnajjar, F. (2020). Artificial intelligence in education and assessment methods. Bulletin of Electrical Engineering and Informatics, 9(5), 1998–2007.
• Almasri, F. (2024). Exploring the impact of artificial intelligence in teaching and learning of science: A systematic review of empirical research. Research in Science Education, 54(5), 977–997.
• Altun, A., & Kaymakçı, S. (2016). Zaman ve kronolojinin öğretiminde bir materyal: Zaman şeritleri. Turkish History Education Journal, 5(1), 157–192.
• Al‐Raeei, M. (2025). The smart future for sustainable development: Artificial intelligence solutions for sustainable urbanization. Sustainable Development, 33(1), 508–517.
• Atıf Seyhan, A. (2024). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına ilişkin görüşleri. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(41), 100–125.
• Baylak, H. M., Özer, M., Küçükkürkcü, A., & Şimşek, A. (2024). Ders içerikli bilgisayar oyunu: CoğrafyIQ. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(5), 1079–1088.
• Boduroğlu, E., & Yiğiter, M. S. (2024). Öğretmen yapımı testler için yapay zekâ destekli geribildirim. Journal of Applied Measurement and Assessment, 1(2), 50–58.
• Bowen, A. G. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40.
• Cardona, M. A., Rodríguez, R. J., & Ishmael, K. (2023). Artificial intelligence and the future of teaching and learning: Insights and recommendations. U.S. Department of Education, Office of Educational Technology.
• Chen, C. H., & Chang, C. L. (2024). Effectiveness of AI-assisted game-based learning on science learning outcomes, intrinsic motivation, cognitive load, and learning behavior. Education and Information Technologies, 29(14), 18621–18642.
• Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264–75278.
• Ekin, C. C., Cantekin, Ö. F., Polat, E., & Hopcan, S. (2025). Artificial intelligence in education: A text mining-based review of the past 56 years. Education and Information Technologies. Advance online publication.
• Erkuş, B., & Arı, S. (2025). İlkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde yapay zekâ uygulamalarının kullanımına ilişkin bir inceleme. International Journal of Eurasian Education and Culture, 10(29), 143–156.
• Garg, P. K. (2021). Overview of artificial intelligence. In L. Sharma & P. K. Garg (Eds.), Artificial intelligence (pp. 3–18). Chapman and Hall/CRC.
• Hashim, S., Omar, M. K., Ab Jalil, H., & Sharef, N. M. (2022). Trends on technologies and artificial intelligence in education for personalized learning: Systematic literature. Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 12(1), 884–903.
• Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.
• İşler, B., Kılıç, M. (2021). Eğitimde yapay zekâ kullanimi ve gelişimi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 5(1), 1–11.
• Jan, Z., Ahamed, F., Mayer, W., Patel, N., Grossmann, G., Stumptner, M., & Kuusk, A. (2023). Artificial intelligence for Industry 4.0: Systematic review of applications, challenges, and opportunities. Expert Systems with Applications, 216, 119456.
• Karakuş, A. (2023). Social studies and artificial intelligence. International Journal of Eurasian Education and Culture, 8(24), 3079–3102.
• Karataş, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli hakkında. Alanyazın Eğitim Bilimleri Eleştirel İnceleme Dergisi, 5(1), 6–11.
• Kaya, E. (2024). Kamu yönetiminde dijital dönüşüm ve yapay zeka uygulamaları. Hitit Ekonomi ve Politika Dergisi, 4(2), 126–141.
• Köse, B. B., Radıf, H., Uyar, B., Baysal, İ., & Demirci, N. (2024). Öğretmen görüşlerine göre eğitimde yapay zekânın önemi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences (JOSHAS), 9(71), 4203–4209.
• Mahmoud, C. F., & Sørensen, J. T. (2024). Artificial intelligence in personalized learning with a focus on current developments and future prospects. Research and Advances in Education, 3(8), 25–31.
• Mannuru, N. R., Shahriar, S., Teel, Z. A., Wang, T., Lund, B. D., Tijani, S., ... & Vaidya, P. (2023). Artificial intelligence in developing countries: The impact of generative artificial intelligence (AI) technologies for development. Information Development. Advance online publication.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024a). Eğitimde yapay zekâ uygulamaları uluslararası forumu raporu (S. H. Eral, Ed.). Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). Eğitimde kullanılan yapay zekâ araçları: Öğretmen el kitabı (S. H. Eral, Ed.). Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü.
• Orta, N. (2024). Somut olmayan kültürel mirasın korunmasında yapay zekâ, veri bilimi ve makine öğrenmesinden yararlanma. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 38, 748–777.
• Owan, V. J., Abang, K. B., Idika, D. O., Etta, E. O., & Bassey, B. A. (2023). Exploring the potential of artificial intelligence tools in educational measurement and assessment. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 19(8), em2307.
• Öztürk, D., Akyürek Tay, B., Ergül, S., & Tay, B. (2023). Sosyal bilgiler dersi inanç ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Cumhuriyet International Journal of Education, 12(1), 132–145.
• Sarker, I. H. (2022). AI-based modeling: Techniques, applications and research issues towards automation, intelligent and smart systems. SN Computer Science, 3(2), 1-20.
• Sun, L., Kangas, M., & Ruokamo, H. (2024). Game-based features in intelligent game-based learning environments: A systematic literature review. Interactive Learning Environments, 32(7), 3431–3447.
• Tosun, A., & Gökçe, N. (2024). 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler dersi öğretim programlarının sürdürülebilir kalkınma amaçları açısından incelenmesi. The Journal of International Educational Sciences, 11(40), 249–283.
• Xu, Y., Liu, X., Cao, X., Huang, C., Liu, E., Qian, S., ... & Zhang, J. (2021). Artificial intelligence: A powerful paradigm for scientific research. The Innovation, 2(4), 100179.
• Yalçın, A. (2023). Sosyal bilgilerde yapay zekâ ve veri bilimi okuryazarlığının kullanımı. İzmir Demokrasi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 87–123.
• Yeşiltaş, E., & Sönmez, Ö. F. (2014). Sosyal bilgiler öğretiminde bilgisayar kullanımı ve bilgisayar tabanlı materyal geliştirme. In R. Turan, A. M. Sünbül, & H. Akdağ (Ed.), Sosyal bilgiler öğretiminde yeni yaklaşımlar-1 (2. Bs., ss. 387–436). Pegem Akademi.
• Yeşilyurt, S., Dündar, R., & Demir, R. Z. (2024). Türkiye’de yapay zekâ ve eğitim ilişkisini inceleyen lisansüstü tezlerin analizi: Bir meta sentez çalışması. Journal of Innovative Research in Social Studies, 7(1), 47–73.
• Yıldırım, S. (2023). Alan eğitiminde Web 2.0 uygulamalarının coğrafya dersi bağlamında değerlendirilmesi. International Journal of Geography and Geography Education, 49, 41–58.
• Yılmaz, D. M. (2023). Yapay zeka ve yükseköğretim. M. Aktaş (Ed.), Yapay zeka, yönetim ve eğitim içinde (ss. 205–233). Nobel Akademik Yayıncılık.