Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Epistemolojik İnançları ve Fen Öğretimine Yönelik Tutumları: Bir Karma Yöntem Araştırması

Abstract

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ile fen öğretimine yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi ve bu yapıların belirli demografik ve etkileşim temelli değişkenler bağlamında nasıl farklılaştığını incelemektir. Araştırmada, nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı karma yöntem deseni benimsenmiştir. Nicel veriler, Fen Öğretimine Yönelik Tutum Ölçeği ve Epistemolojik İnanç Ölçeği aracılığıyla; nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel bulgular, öğretmen adaylarının epistemolojik inançlarının sınıf düzeyi ve cinsiyet gibi demografik değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılaşmadığını; buna karşılık sosyal medya ve dijital platformlarda bilimsel içerik takibi değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Fen öğretimine yönelik tutumların ise sınıf düzeyi, arkadaşlarla bilimsel sohbet etme, ders dışı bilimsel içerik takibi ve sosyal medya üzerinden bilimsel içerik izleme değişkenlerine göre anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca, epistemolojik inançlar ile fen öğretimine yönelik tutumlar arasında orta düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Nitel bulgular, öğretmen adaylarının bilgiye yönelik sorgulayıcı ve gelişime açık yaklaşımlarının, fen öğretimine yönelik daha bilinçli ve güvenli tutumlarla örtüştüğünü göstermektedir. Katılımcılar, dijital bilimsel içeriklerin bilgiye erişimi kolaylaştırdığını, öğretim öncesi hazırlık süreçlerini desteklediğini ve fen öğretimine yönelik öz güvenlerini artırdığını ifade etmiştir. Nicel ve nitel bulgular birlikte değerlendirildiğinde, epistemolojik inançlar ile fen öğretimine yönelik tutumların birbirini besleyen ve birlikte gelişen yapılar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

• epistemolojik inanç
• fen öğretimine yönelik tutum
• okul öncesi öğretmen eğitimi
• karma araştırma yöntemi

Early Childhood Education Pre-Service Teachers’ Epistemological Beliefs and Attitudes Toward Science Teaching: An Explanatory Sequential Mixed-Methods Study

Abstract

The aim of this study is to examine how Early Childhood Education Pre-Service Teachers’ (ECEPSTs) epistemological beliefs are related to their attitudes toward science teaching in the context of specific demographic variables. A mixed-methods research design was adopted, integrating both quantitative and qualitative data. Data were collected through the Attitude Scale Toward Science Teaching, the Epistemological Beliefs Scale, and a semi-structured interview form. Quantitative findings indicated a significant difference in ECEPSTs’ epistemological beliefs only in relation to their engagement with scientific content via social media and internet platforms. Regarding attitudes toward science teaching, significant differences were identified based on grade level, engaging in scientific discussions with peers, following scientific content outside of class, and watching science-related content on social media. Moreover, a moderate, positive, and significant correlation was found between epistemological beliefs and attitudes toward science teaching. Qualitative findings revealed that ECEPSTs held well-developed epistemological views and demonstrated positive attitudes toward science teaching. Participants emphasized that technological advancements have facilitated access to information, thereby enhancing their engagement with scientific content and positively shaping their epistemological beliefs. They also reported that acquiring knowledge from various digital sources prior to science instruction supported their attitudes toward science teaching. Overall, the findings indicate a strong alignment between the quantitative and qualitative data.

Keywords

• Epistemological Beliefs
• Attitudes Toward Science Teaching
• Mixed-Methods Research
• Pre-Service Teachers Education

References

1. Adak, A. (2006). Okul öncesi öğretmenlerinin fen öğretimine yönelik tutumları ile düşünme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
2. Aktaş Arnas, Y. (2002). Okul öncesi dönemde fen eğitiminin amaçları. Çocuk Gelişimi ve Eğitim Dergisi, 6(7), 1–7.
3. Ateş, B. (2019). Fen bilimleri öğretmen adaylarının fen öğretimi öz yeterlik inanç düzeyleri ile fen öğretimine yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
4. Bahçeci Sansar, S. (2010). Okul öncesi öğretmenlerin fen öğretimine yönelik tutumları ile fen etkinliklerinde kullandıkları yöntemler arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
5. Bahçivan, E. (2014). Examining relationships among Turkish pre-service science teachers’ conceptions of teaching and learning, scientific epistemological beliefs and science teaching efficacy beliefs. Journal of Baltic Science Education, 13(6), 870–882.
6. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice Hall.
7. Bayrak Demir, N. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel epistemolojik inançları ile fen bilimlerine yönelik tutumlarının belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
8. Biçer, B., Er, H., & Özel, A. (2013). Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ve benimsedikleri eğitim felsefeleri arasındaki ilişki. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(3), 229–242.

9. Bişkin Delice, D. (2022). Okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin fen öğretimine yönelik tutumlarını ve deney yönteminden yararlanma durumlarını incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Düzce Üniversitesi.
10. Brownlee, J., & Berthelsen, D. (2006). Personal epistemology and relational pedagogy in early childhood teacher education programs. Early Years, 26(1), 17–29. https://doi.org/10.1080/09575140500507785
11. Brownlee, J., Purdie, N., & Boulton-Lewis, G. (2001). Changing epistemological beliefs in pre-service teacher education students. Teaching in Higher Education, 6(2), 247–268. https://doi.org/10.1080/13562510120045221
12. Brownlee, J., Schraw, G., & Berthelsen, D. (2011). Personal epistemology and teacher education. In J. Brownlee, G. Schraw, & D. Berthelsen (Eds.), Personal epistemology and teacher education (pp. 3–22). Routledge.
13. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (27. bs.). Pegem Akademi.
14. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri (30. bs.). Pegem.
15. Can, M., & Şahin, Ç. (2015). Okul öncesi öğretmen adaylarının fene ve fen öğretimine yönelik tutumlarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(2), 13–26. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2015.15.2-5000161311
16. Cho, H., Kim, J., & Choi, D.H. (2003). Early childhood teachers’ attitudes toward science teaching: S scale validation sstudy. Educatioanal Research Quarterly, 27(2), 33–42.
17. Conley, A. M., Pintrich, P. R., Vekiri, I., & Harrison, D. (2004). Changes in epistemological beliefs in elementary science students. Contemporary Educational Psychology, 29, 186–204. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2004.01.004
18. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE.
19. Çamlıbel Çakmak, Ö. (2006). Okul öncesi öğretmen adaylarının fene ve fen öğretimine yönelik tutumları ile bazı fen kavramlarını anlama düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
20. Çevik, S. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin sahip oldukları epistemolojik inançları ile fen etkinlik yeterlilikleri arasındaki ilişkisinin bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.
21. Einarsdottir, J. (2003). Towards a smooth transition from preschool to primary school in Iceland [Paper presentation]. British Educational Research Association Annual Conference, HeriotWatt University, Edinburgh.
22. Eren, A. (2006). Üniversite öğrencilerinin genel ve alan-odaklı epistemolojik inançlarının incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
23. Eroğlu, S. E., & Güven, K. (2006). Üniversite öğrencilerinin epistemolojik inançlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16, 295–312. https://izlik.org/JA34PM93DB
24. Gümüştekin Ertugay, T. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ile matematik öğretimi ve öğrenimine yönelik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
25. Güneş, Z. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin epistemolojik inançları ile teknolojik yeterliklerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi.
26. Hofer, B., & Pintrich, P. (1997). The development of epistemological theories: Beliefs about knowledge and knowing and their relationship to learning. Review of Educational Research, 67(1), 88–140. https://doi.org/10.3102/00346543067001088
27. Johnson, R. B., Onwuegbuzie, A. J., & Turne, L. A. (2004). Mixed methods research: A research paradigm whose time has come. Educational Researcher, 33(7), 14–26. https://doi.org/10.3102/0013189X033007014
28. Kang, N. H., & Wallace, C. S. (2005). Secondary science teachers' use of laboratory activities: Linking epistemological beliefs, goals, and practices. Science Education, 89(1), 140–165. https://doi.org/10.1002/sce.20013
29. Kaplan, A. (2023). Dijital öğrenme ortamlarının öğretmen adaylarının bilimsel farkındalıkları üzerindeki etkisi. Eğitim ve Bilim, 48(215), 1–20.
30. Karaçelik, S. (2009). Okul öncesi öğretmenleri ve öğretmen adaylarının yaratıcı düşünme beceri düzeylerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla Üniversitesi.
31. Kılıç, S. (2016). Cronbach's alpha reliability coefficient. Psychiatry and Behavioral Sciences, 6(1), 47-48. https://doi.org/10.5455/jmood.20160307122823
32. Kızıklı, G. (2016). Bilimsel epistemolojik inançlar, teog sınavına ilişkin tutumlar ve teog başarısı arasındaki ilişkilerin analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
33. Koballa, J. R., & Crawley, F. E. (1985). The influence of attitude on science teaching and learning. School Science and Teaching.
34. Koehler, M. J., & Mishra, P. (2009). What is technological pedagogical content knowledge (TPACK)? Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 9(1), 60–70. https://www.learntechlib.org/primary/p/29544/
35. Kosa, S. (2018). Üniversite öğrencilerinin epistemolojik inanç düzeyi ÇOMÜ Eğitim Fakültesi Örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
36. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
37. Loxley, P., Dawes, L., Nicholls, L. & Dore, B. (2016). İlköğretimde eğlendiren ve anlamayı geliştiren fen öğretimi. (H. Türkmen, M. Sağlam, & E. Ş. Pekmez, Çev.) Nobel.
38. Mansour, N. (2013). Consistencies and inconsistencies between science teachers’ beliefs and practices. International Journal of Science Education, 35(7), 1230–1275. https://doi.org/10.1080/09500693.2012.743196
39. Mercan, N. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin fen öğretimi yetkinliklerinin epistemolojik inançlar açısından keşfedilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
40. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed). Sage.
41. Osborne, J. (2010). Arguing to learn in science: The role of collaborative, critical discourse. Science, 328(5977), 463–466. https://doi.org/10.1126/science.1183944
42. Osborne, J., Pimentel, D., Alberts, B., Allchin, D., Barzilai, S., Bergstrom, C., Coffey, J., Donovan, B., Kivinen, K., Kozyreva, A., & Wineburg, S. (2022). Science education in an age of misinformation. Stanford University. https://doi.org/10.1002/sce.21790
43. Şahin, F. (2000). Okul öncesinde fen bilgisi öğretimi ve aktivite örnekleri. Ya-pa Yayıncılık.
44. Şahin, M. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin hatalardan öğrenmeyi sağlama performansları ile epistemolojik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Uludağ Üniversitesi.
45. Şaşmaz, H. (2019). Öğretmenlerin epistemolojik inançları ile öz-yeterlilik algılarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi.
46. Terzi, A. (2005). Üniversite Öğrencilerinin bilimsel epistemolojik inançları üzerine bir çalışma. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 298–311.
47. Thompson, C. L., & Shrigley, R. L. (1986). What research says: Revising the Science Attitude Scale. School Science and Mathematics, 100(7), 376–382.
48. Tümkaya, S. (2012). The ınvestigation of the epistemological beliefs of university students according to gender, grade, fields of study, academic success and their learning styles. Educational Sciences: Theory and Practice, 12(1), 88–95.
49. Türitoğlu, G. (2021). Okul öncesi epistemolojik inançlarının çocuklarla felsefe öğretimine ilişkin görüşlerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi.
50. Türkyılmaz, E. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin fen etkinliklerine ilişkin yeterlilikleri ile fen öğretimine karşı tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kastamonu Üniversitesi.
51. Uyanık Balat, G. (2011). Fen nedir ve çocuklar feni nasıl öğrenir? B. Akman, G. Uyanık Balat & T. Güler (Ed.), Okul öncesi dönemde fen eğitimi içinde (ss. 1–17). Pegem Akademi.
52. Uyanık Balat, G., Akman, B., & Günşen, G. (2018). Fen eğitimine karşı tutum, öz yeterlilik algısı ve bilişsel harita bulguları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 756–777. https://doi.org/10.17860/mersinefd.355520
53. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
54. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. bs.). Seçkin Yayıncılık.
55. Yıldız, D., & Uzunsakal, E. (2018). Alan araştırmalarında güvenilirlik testlerinin karşılaştırılması ve tarımsal veriler üzerine bir uygulama. Uygulamalı Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 14–28.