KULUN İMTİHANI BAĞLAMINDA MUTASAVVIFLARIN İSTİDRAC KAVRAMINA YÜKLEDİKLERİ ANLAMLAR

In religious literature, istidrac is a concept that is generally emphasised within the scope of miraculous events, especially with the concepts of miracle and karamat. For this reason, it is seen in the sources that it is sometimes handled together with the concept of miracle, and often with the concept of keramah, and information is given about it. The definition of miracles as marvellous events that occur by the hands of God's righteous servants, and of istidrac as marvellous events that occur by unbelieving or rebellious servants is widely used in the literature of Islamic sciences. Despite this widely known general definition of istidrac, it is seen that the meaning of this concept is much wider, especially in the eyes of Sufis. In their usage, istidraq refers not only to the marvellous phenomena exhibited by people who are in the state of disbelief, but also to some situations that believers may be exposed to as a result of the test. In the explanations on this subject, it is seen that istidraq is also associated with Quranic concepts such as mekr and keyd, and similar meanings are attributed to them, and the interpretations made by Sufis on this concept are generally consistent and appropriate explanations and add important richness of meaning to the subject.

İstidrac, dini literatürde genel olarak harikulade olaylar kapsamında, özellikle de mucize ve keramet kavramları ile birlikte üzerinde durulan bir kavram konumundadır. Bu nedenle de kaynaklarda bazen mucize çoğunlukla da keramet kavramı ile birlikte ele alınıp hakkında bilgiler verildiği görülmektedir. Kerametin Allah'ın veli kulları eliyle meydana gelen harikulade olaylar, istidracın ise inançsız veya isyankâr kullar tarafından ortaya konan harikuladelikler olduğu şeklindeki tanımlama İslami ilimler literatüründe yaygın olarak kullanılmaktadır. İstidrac hakkında yaygın olarak bilinen bu genel tanıma rağmen özellikle mutasavvıfların nazarında bu kavramın anlam çerçevesinin çok daha geniş olduğu görülmektedir. Onların kullanımında istidrac, yalnızca küfür üzere olan insanlar tarafından ortaya konulan harikuladelikler olmayıp, bunun yanında müminlerin de imtihan gereği maruz kalabilecekleri bazı durumları da ifade etmektedir. Bu konudaki açıklamalarda istidracın, mekr, keyd gibi Kur’an kavramlarıyla da ilişkilendirildiği ve benzer anlamlar yüklendiği, bu kavrama dair mutasavvıflarca yapılan yorumların genel olarak tutarlı ve yerinde açıklamalar olduğu ve konuya önemli anlam zenginliği kattığı görülmektedir.