Research Article

DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ

Volume: 34 Number: 1 April 30, 2025
EN TR

DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ

Abstract

Bu araştırma betimsel bir desende olup nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Kahramanmaraş depreminden etkilenmiş yetişkin olan yaşları 18 ile 56 aralığında değişen 232 kadın 185 erkek olmak üzere toplam 417 katılımcıdan oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Kısa Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kısa Ölçekleri kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Kahramanmaraş depreminden etkilenen yetişkin bireylerin Psikolojik Dayanıklılığın, Algılanan Sosyal Destek ile Travma Sonrası Stres belirtileri arasındaki ilişkide aracılık rolüne ilişkin geliştirilen teorik modelin test edilmesidir. Araştırmada teorik model Yapısal Eşitlik Modeli aracılığıyla test edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS ve Process Macro eklentisi kullanılmıştır. Aracılık rolüne ilişkin kurulan yapısal modelin iyi uyuma sahip olduğu belirlenmiş ve psikolojik dayanıklılığın modelde tam aracılık rolü olduğu görülmüştür. Analiz sonuçları çalışmanın değişkenlerinin birbiriyle anlamlı ilişkileri olduğunu göstermiştir. Sonuçta modelden elde edilen veriler, algılanan sosyal destek ile travma sonrası stress belirtileri arasındaki ilişkide psikolojik dayanıklılığın da etkisi olduğu ancak aralarındaki ilişkinin tamamıyla pskolojik dayanıklılıktan kaynaklanmadığı ifade edilebilir. Anlaşıldığı kadarıyla bireylerin travma sonrası stress belirtilerini azaltmak için doğrudan algıladıkları sosyal desteğe müdahalenin zorlaştığı veya imkansız hale geldiği durumlarda alternatif bir olasılık, psikolojik dayanıklılıklarına müdahale etmektir.

Keywords

References

  1. Açıkalın, O. (2017). Deprem ve toplum: bilgiyle ilişkilerimizi yeniden düşünmek ve kurmak. Uluslararası Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı, 11-13.
  2. Moles, A. (2018). Belirsizin bilimleri: İnsan bilimleri için yeni bir epistemoloji. 5. Baskı. Nuri Bilgin (Çev.), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  3. Ahern, N. R., Kiehl, E. M., Sole, M. L., & Byers, J. (2006). A review of instruments measuring resilience. Issues in Comprehensive Pediatric Nursing, 29, 103–125. doi.org/10.1080/01460860600677643
  4. Altınöz AE, Kaptanoğlu C. (2018). İnsan kaynaklı kitlesel travmatik olaylar ardından gelişen ruhsal durumlar ve bozukluklar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar;8(1):1-8.
  5. Anthony, E. J. (1987). Risk, vulnerability, and resilience: An overview. In E. J. Anthony & B. J. Cohler (Eds.), The invulnerable child (pp. 3–48). The Guilford Press.
  6. Armenian, H. K., Morikawa, M., Melkonian, A. K., Hovanesian, A. P., Haroutunian, N., Saigh, P. A., ... & Akiskal, H. S. (2000). Loss as a determinant of PTSD in a cohort of adult survivors of the 1988 earthquake in Armenia: implications for policy. Acta Psychiatrica Scandinavica, 102(1), 58-64. doi.org/10.1034/j.1600-0447.2000.102001058.x
  7. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
  8. Başterzi A, Yılmaz B, Yüksel Ş (2021) Süregiden Bir Travma Olarak Covid-19 Pandemisi Sırasında Ruhsal Değerlendirme ve Müdahale Rehberi. Kitlesel Travmalar ve Afetlerde Ruhsal Hastalıkları Önleme, Müdahele Ve Sağaltım Kılavuzu. Ş Yüksel, A Başterzi (Ed), Ankara, Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Behaviour-Personality Assessment in Psychology, Social and Personality Psychology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2025

Submission Date

June 17, 2024

Acceptance Date

November 9, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 34 Number: 1

APA
Keskin, A., & Sanberk, İ. (2025). DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(1), 278-297. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1502155
AMA
1.Keskin A, Sanberk İ. DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34(1):278-297. doi:10.35379/cusosbil.1502155
Chicago
Keskin, Ahmet, and İsmail Sanberk. 2025. “DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 (1): 278-97. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1502155.
EndNote
Keskin A, Sanberk İ (April 1, 2025) DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 1 278–297.
IEEE
[1]A. Keskin and İ. Sanberk, “DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 1, pp. 278–297, Apr. 2025, doi: 10.35379/cusosbil.1502155.
ISNAD
Keskin, Ahmet - Sanberk, İsmail. “DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34/1 (April 1, 2025): 278-297. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1502155.
JAMA
1.Keskin A, Sanberk İ. DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34:278–297.
MLA
Keskin, Ahmet, and İsmail Sanberk. “DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 1, Apr. 2025, pp. 278-97, doi:10.35379/cusosbil.1502155.
Vancouver
1.Ahmet Keskin, İsmail Sanberk. DEPREMZEDELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK İLE TRAVMATİK STRES BELİRTİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIĞIN ARACILIK ROLÜ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Apr. 1;34(1):278-97. doi:10.35379/cusosbil.1502155