Research Article

TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME

Volume: 34 Number: 2 October 24, 2025
EN TR

TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME

Abstract

Turizm faaliyetleri, ev sahibi ülkelerin sosyal, kültürel ve ekonomik göstergelerini dolaylı ve/veya doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki turizm faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin ve bu gelirlerin alt kalemlerine yönelik şokların etkilerinin kalıcı mı yoksa geçici mi olduğunu birim kök testleri yardımıyla incelemektir. Bu doğrultuda, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2012:1-2024:2 dönemine ilişkin yayımlanan turizm harcamaları veri setinden yararlanılmıştır. Ampirik analiz sonucunda elde edilen bulguların güvenirliliğinin sağlanması için DF yöntemine dayanan geleneksel birim kök testlerinin yanı sıra, yapısal değişimleri dikkate alan ve RALS prosedürüne dayanan birim kök testleri kullanılmıştır. Bulgular, paket tur, sağlık harcamaları ve tur hizmetleri değişkenlerinde sıfır hipotezinin reddedildiğini, şokların etkisinin geçici olduğunu ve ilgili değişkenlerin kısa sürede yeniden ortalamaya döndüğünü göstermektedir. Diğer harcama kalemlerinde ise, şokların etkisinin kalıcı olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, Türkiye’de turizm sektörünün belirli harcama türlerinde şoklara karşı daha dirençli olduğunu, ancak genel olarak sektörde yapısal ve kalıcı etkiler yaratan şokların baskın olduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Abbott, A., De Vita, G., & Altinay, L. (2012). Revisiting the convergence hypothesis for tourism markets: Evidence from Turkey using the pairwise approach. Tourism Management, 33(3), 537-544. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2011.06.003
  2. Ağır, H., & Özbek S. (2021). Türkiye’nin turizm piyasalarında yakınsama hipotezinin yeniden gözden geçirilmesi: Birim kök testlerinden kanıtlar. S. Bayrakcı, Z. Yetiş ve S. Yücel Güleç (Edsç). Ekonomik Kalkınma ve Turizm (1. Baskı, s. 140-153). NEU Yayınları.
  3. Akadiri, S.S., Alola, A.A., & Uzuner, G. (2020). Economic policy uncertainty and tourism: evidence from the heterogeneous panel. Current Issues in Tourism, 23(20), 2507-2514. https://doi.org/10.1080/13683500.2019.1687662
  4. Albaladejo, I.P., González-Martínez, M.I., & Martínez-García, M.P. (2020). A double life cycle in tourism arrivals to Spain: Unit root tests with gradual change analysis. Journal of Destination Marketing & Management, 18, 100497. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2020.100497
  5. Alper, A.E., & Demiral, M. (2017). Türkiye’nin turizm piyasaları için yakınsama hipotezinin testi: Fourier durağanlık analizi bulguları. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(4), 205-213. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.334736
  6. Baig, S., & Hussain, H. (2020). Do shocks have permanent or transitory effects on tourist inflow? An application of stationarity test with structural breaks: Evidence reexamined for Gilgit-Baltistan, Pakistan. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 25(2), 120-130. https://doi.org/10.1080/10941665.2019.1684961
  7. Balli, F., Uddin, G.S., & Shahzad, S.J.H. (2019). Geopolitical risk and tourism demand in emerging economies. Tourism Economics, 25(6), 997-1005. https://doi.org/10.1177/1354816619831824
  8. Banerjee, P., Arčabić, V., & Lee, H. (2017). Fourier ADL cointegration test to approximate smooth breaks with new evidence from crude oil market. Economic Modelling, 67, 114-124. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2016.11.004

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Econometrics (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 24, 2025

Submission Date

November 25, 2024

Acceptance Date

September 21, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 34 Number: 2

APA
Tütüncü, A. (2025). TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(2), 1730-1747. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1590954
AMA
1.Tütüncü A. TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34(2):1730-1747. doi:10.35379/cusosbil.1590954
Chicago
Tütüncü, Asiye. 2025. “TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 (2): 1730-47. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1590954.
EndNote
Tütüncü A (October 1, 2025) TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 2 1730–1747.
IEEE
[1]A. Tütüncü, “TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, pp. 1730–1747, Oct. 2025, doi: 10.35379/cusosbil.1590954.
ISNAD
Tütüncü, Asiye. “TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34/2 (October 1, 2025): 1730-1747. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1590954.
JAMA
1.Tütüncü A. TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34:1730–1747.
MLA
Tütüncü, Asiye. “TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, Oct. 2025, pp. 1730-47, doi:10.35379/cusosbil.1590954.
Vancouver
1.Asiye Tütüncü. TÜRKİYE’DEKİ TURİZM ŞOKLARININ ETKİLERİ: HARCAMA KALEMLERİ ÜZERİNE BİRİM KÖK TESTLERİ İLE DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Oct. 1;34(2):1730-47. doi:10.35379/cusosbil.1590954