Research Article

BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Volume: 35 October 6, 2026
EN TR

BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışma, olaylar ve duygular üzerinde algılanan kontrolü ölçmeyi amaçlayan Bryant Algılanan Kontrol ve Duygu Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanmasını ve psikometrik özelliklerinin incelenmesini amaçlamıştır. Çalışmada yaş aralığı 18-43 (22.05±3.86) olan 310 (%65.8) kadın, 161 (%34.2) erkek olmak üzere toplam 471 üniversite öğrencisinden veri toplanmıştır. Test tekrar uygulaması 46 kişilik üniversite öğrencisi grubuna üç hafta ara ile yapılmıştır. Yakınsak geçerlik kapsamında katılımcılardan 105 kişilik bir grup Bryant Algılanan Kontrol ve Duygu Ölçeği ile birlikte kontrol odağı, psikolojik semptomlar, yaşam doyumu ve hoşnutluk düzeylerini değerlendirmeye yönelik ölçekleri de doldurmuştur. Analizler sonucunda ölçeğin güvenirlik ve geçerlik bulgularının kabul edilebilir düzeyde olduğu görülmüştür. Bu kapsamda, Bryant Algılanan Kontrol ve Duygu Ölçeği’nin Cronbach alfa iç tutarlık katsayılarının .40 ila .72 arasında değiştiği saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen değerler dikkate alındığında uyarlanan ölçeğin orijinal ölçeğin dört faktörlü yapısına kabul edilebilir uyum sağladığı görülmüştür. Ayrıca yakınsak geçerlik için yapılan korelasyon analizleri sonucunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişkiler tespit edilmiştir. Sonuçlar algılanan kontrolün kontrol odağından farklı bir yapıyı ölçtüğünü ve Bryant Algılanan Kontrol ve Duygu Ölçeği’nin araştırmacıların algılanan kontrole ilişkin bakış açısını genişletmelerine katkı sağlayabilecek özellikte bir ölçek olduğunu göstermiştir.

Keywords

References

  1. Akın, A. (2007). Akademik kontrol odağı ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(34), 9-17.
  2. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
  3. Bandura, A. (1991). Human agency: The rhetoric and the reality. American Psychologist, 46(2), 157-162. https://doi.org/10.1037/0003-066X.46.2.157
  4. Barlow, D. H. (2002). Anxiety and its disorders: The nature and treatment of anxiety and panic (2nd ed.). Guilford Press.
  5. Bentley, K. H., Gallagher, M. W., Boswell, J. F., Gorman, J. M., Shear, M. K., Woods, S. W., & Barlow, D. H. (2013). The interactive contributions of perceived control and anxiety sensitivity in panic disorder: A triple vulnerabilities perspective. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 35(1), 57-64. https://doi.org/10.1007/s10862-012-9311-8
  6. Bollini, A. M., Walker, E. F., Hamann, S., & Kestler, L. (2004). The influence of perceived control and locus of control on the cortisol and subjective responses to stress. Biological Psychology, 67(3), 245-260. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2003.11.002
  7. Brown, T. A., White, K. S., Forsyth, J. P., & Barlow, D. H. (2004). The structure of perceived emotional control: Psychometric properties of a revised Anxiety Control Questionnaire. Behavior Therapy, 35(1), 75-99. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(04)80005-4
  8. Bryant, F. B. (1989). A four‐factor model of perceived control: Avoiding, coping, obtaining, and savoring. Journal of Personality, 57(4), 773-797. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1989.tb00494.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Behaviour-Personality Assessment in Psychology

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 6, 2026

Submission Date

February 26, 2025

Acceptance Date

July 3, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 35

APA
Bilge, Y., & Pekçetin, E. (2026). BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1647348
AMA
1.Bilge Y, Pekçetin E. BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1647348
Chicago
Bilge, Yıldız, and Ecenur Pekçetin. 2026. “BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (October). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1647348.
EndNote
Bilge Y, Pekçetin E (October 1, 2026) BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]Y. Bilge and E. Pekçetin, “BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Oct. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1647348.
ISNAD
Bilge, Yıldız - Pekçetin, Ecenur. “BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (October 1, 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1647348.
JAMA
1.Bilge Y, Pekçetin E. BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1647348.
MLA
Bilge, Yıldız, and Ecenur Pekçetin. “BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Oct. 2026, doi:10.35379/cusosbil.1647348.
Vancouver
1.Yıldız Bilge, Ecenur Pekçetin. BRYANT ALGILANAN KONTROL VE DUYGU ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE ADAPTASYONU VE PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Oct. 1;35. doi:10.35379/cusosbil.1647348