Research Article

SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Volume: 34 Number: Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ July 20, 2025
TR EN

SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Bu çalışmada, sağlık hizmetlerinde yapay zekanın entegrasyonunu etkileyen sosyo-teknik faktörlerin belirlenerek SWARA ve AHP yöntemleriyle önceliklendirilmesi ve yapay zekanın uyumlaştırılmasına yönelik çözüm önerilerinin sunulması amaçlanmıştır. Betimsel ve kesitsel nitelikte olan çalışmada literatür taraması sonucunda sağlık hizmetlerinde yapay zekanın entegrasyonunu etkileyen sosyo-teknik faktörler 10 ana başlık altında toplanmıştır. SWARA ve AHP sonuçlarına göre; sağlık hizmetlerinde yapay zeka entegrasyonunu etkileyen sosyo-teknik faktörlerden en önemlileri sırasıyla veri kalitesi ve güvenliği, teknolojik altyapı uygunluğu ve beceri ve eğitim olarak tespit edilmiştir. Sonuçlar, her iki yöntemin de benzer önceliklendirme çıktıları sunduğunu göstermiştir. Sağlık hizmet sunucuları öncelikli olarak bu faktörler doğrultusunda strateji geliştirerek kaynaklarını bu yöne tahsis etmelidir. Veri kalitesi ve güvenliğinin artırılması için elektronik sağlık kayıtları ve diğer veri kaynaklarının entegrasyonu sağlanmalı, eksik ya da hatalı verilerin önüne geçmek için veri doğrulama ve temizleme mekanizmaları oluşturulmalıdır. Bulut tabanlı veri saklama ve işleme sistemleri, yüksek performanslı bilişim altyapıları ve hızlı veri akışını sağlayan ağ sistemleri gibi teknolojik çözümlerin geliştirilmesi önemlidir. Yapay zeka teknolojilerine yönelik farkındalığını artırmak, yapay zeka okuryazarlığını geliştirmek ve sistemleri etkin kullanmalarını sağlamak için sürekli gelişimi teşvik eden mesleki eğitim programları düzenlenmelidir.

Keywords

References

  1. Alami, H., Lehoux, P., Denis, JL, Motulsky, A., Petitgand, C., Savoldelli, M., ... & Fortin, JP. (2020). Organizational readiness for artificial intelligence in health care: Insights for decision-making and practice. Journal of Health Organization and Management, 35(1), 106-114. https://doi.org/10.1108/JHOM-03-2020-0074
  2. Aldwean, A. & Tenney, D. (2024). Artificial intelligence in healthcare sector: A literature review of the adoption challenges. Open Journal of Business and Management, 12(01), 129-147. https://doi.org/10.4236/ojbm.2024.121009
  3. Alinezhad, A. & Khalili, J. (2019). SWARA method. New methods and applications in multiple attribute decision making (MADM). Springer. 99-102. https://doi.org/10.1007/978-3-030-15009-9_14
  4. Amram, D., Cignoni, A., Banfi, T. & Ciuti, G. (2022). From P4 medicine to P5 medicine: Transitional times for a more human-centric approach to AI-based tools for hospitals of tomorrow. Open Research Europe, 2, 33. https://doi.org/10.12688/openreseurope.14524.1
  5. Dai, T. & Tayur, S. (2022). Designing AI-augmented healthcare delivery systems for physician buy-in and patient acceptance. Production and Operations Management, 31(12), 4443-4451. https://doi.org/10.1111/poms.13850
  6. Erdemir, N., Öztürk, F. & Kaya, GK. (2022). Kamu personeli performans değerlendirmesi için AHP ve bulanık TOPSIS ile bütünleşik karar destek modeli. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 37(4), 1809-1822. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.933793
  7. Fazakarley, CA., Breen, M., Leeson, P., Thompson, B. & Williamson, V. (2023). Experiences of using artificial intelligence in healthcare: a qualitative study of UK clinician and key stakeholder perspectives. BMJ Open, 13(12), e076950. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-076950
  8. Gedikli, E. & Kocaman, E. (2025). Priorities for effective management of health expenditures in OECD countries: fuzzy AHP application. Sosyoekonomi, 33(63), 11-29.https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2025.01.01

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Operations Research

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 20, 2025

Submission Date

March 5, 2025

Acceptance Date

June 29, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 34 Number: Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ

APA
Yılmaz, E., & Uslu, Y. (2025). SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ), 94-108. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1652007
AMA
1.Yılmaz E, Uslu Y. SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ):94-108. doi:10.35379/cusosbil.1652007
Chicago
Yılmaz, Emre, and Yeter Uslu. 2025. “SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 (Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ): 94-108. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1652007.
EndNote
Yılmaz E, Uslu Y (July 1, 2025) SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ 94–108.
IEEE
[1]E. Yılmaz and Y. Uslu, “SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ, pp. 94–108, July 2025, doi: 10.35379/cusosbil.1652007.
ISNAD
Yılmaz, Emre - Uslu, Yeter. “SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34/Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ (July 1, 2025): 94-108. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1652007.
JAMA
1.Yılmaz E, Uslu Y. SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34:94–108.
MLA
Yılmaz, Emre, and Yeter Uslu. “SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ, July 2025, pp. 94-108, doi:10.35379/cusosbil.1652007.
Vancouver
1.Emre Yılmaz, Yeter Uslu. SAĞLIK HİZMETLERİNDE YAPAY ZEKA ENTEGRASYONU: SOSYO-TEKNİK FAKTÖRLERİN SWARA VE AHP YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Jul. 1;34(Uygarlığın Dönüşümü: Yapay Zekâ):94-108. doi:10.35379/cusosbil.1652007

Cited By