“barış-” SÖZCÜĞÜNÜN KÖKENİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Abstract
Sözcükler, sahip oldukları ilk anlamlar dışında kullanım ve değişen koşullara bağlı olarak zamanla çeşitli anlamlar kazanabilmekte ve bu nedenle geldiği kökenden uzaklaşarak farklı anlamlar ifade edebilmektedir. İlgili duruma istinaden, köken bilgisi incelemelerinde kesin sonuçlara ulaşabilmek için konuya yönelik birbirini izleyen pek çok bilimsel çalışma yapılmakta ve bunlar ancak belirli bir mantık süzgecinden geçirildikten sonra kesin bir karara varılabilmektedir. Bununla birlikte, bir sözcüğün kökenine ilişkin araştırmalarda aynı süreçler izlenmesine karşın birbirinden oldukça farklı sonuçlar elde edilebilmektedir. Bu sözcüklerden biri olan barış- eylemi, Eski Türkçede ilk olarak ‘karşılıklı gidip gelme’ manasında kullanılırken daha sonra ise üst anlam tabakasına geçerek ‘uyuşmak, anlaşmak’ anlamlarında kullanılmıştır. Öte yandan son dönemlerde yapılan bazı akademik çalışmalarda, sözcüğün köken bakımından bar- ‘gitmek’ eyleminden değil, ba- ‘bağlamak’ eyleminden geldiği yönünde bazı görüşler ortaya konmuştur. Dolayısıyla anılan sözcüğün kökeni üzerine ileri sürülen görüşlerde, bazı farklılıklar olduğu göze çarpmaktadır. Bu doğrultuda, sözcüğün ba- ‘bağlamak’ eylem kökünden mi yoksa bar- ‘gitmek’ biçiminden mi geldiği problemini çözüme kavuşturmak ve sözcüğün köken bilgisi bakımından izahını çeşitli kanıtlarla ispatlamak gereği ortaya çıkmıştır. Bağlamak sözcüğü, temel anlamda iki veya daha fazla şeyi bir araya getirerek teke indirme veya birbirine entegre etme durumunu karşılamaktadır. Gerçekleşme tarzı bakımından bir şey birbirine bağlandığında, bunu dışarıdan bir kişinin yapması gerekmektedir. Barışmak sözcüğü ise iki veya daha fazla kişinin kendi insiyatifleriyle uzlaşması anlamına gelmektedir. Eğer ki tarafların insiyatifi söz konusu değilse, eylem barıştırmak ya da barıştırılmak şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Konuya ilişkin tanıklanan bu semantik içerik dışında ba- ‘bağlamak’ eyleminin günümüzdeki formu olan bağla- biçim biriminde, barışmak anlamının olmayışı ve Türklerin yaşadığı coğrafyanın düz ve geniş bir alan olması karşılıklı varışmayı gerekli kıldığından bu çalışmada barış- eyleminin bar- ‘gitmek’ kökünden geldiği ispat edilmeye çalışılacaktır. Mevcut çalışmada, barış- eylemine ilişkin şimdiye kadar yapılmış köken bilgisi izahları incelemeye tabi tutulacak, ardından değerlendirme bölümünde ilgili eylemin neden bar- ‘gitmek’ kökünden geldiği üzerinde durulduktan sonra sonuç kısmında konuya ilişkin görüşlerimiz araştırmacıların dikkatine sunulacaktır.
Keywords
THOUGHTS ON THE ETYMOLOGY OF THE WORD barış-
Abstract
Words can acquire various meanings over time, depending on usage and changing conditions, other than their initial meanings and therefore can deviate from their etymology and express different meanings. In order to reach definitive conclusions in etymological studies based on the relevant situation, many consecutive scientific studies are being conducted and a definitive decision on the subject can only be reached after these are put through a certain logical filter. However, despite following the same processes in studies on the etymology of a word, very different results can be obtained. One of these words, the verb barış- ‘peace-’, was first used in the Old Turkish in the sense of ‘mutual coming and going’, and later on, it passed to a higher meaning level and was used in the sense of ‘to agree, to agree’. On the other hand, in some recent academic studies, some views have been put forward that the word does not come from the verb bar- ‘to go’, but from the verb ba- ‘to tie’. Therefore, it is noticeable that there are some differences in the views put forward on the etymology of the word in question. Accordingly, it has become necessary to solve the problem of whether the word comes from the verb etymology ba- ‘to tie’ or the verb etymology bar- ‘to go’ and to prove the explanation of the word in terms of its etymology with various evidences. The word bağla- ‘to tie’ basically means bringing two or more things together and reducing them to one or integrating them. In terms of the way it is realized, when something is connected, it needs to be done by an outsider. The word barış- ‘peace’ means two or more people coming to terms with their own initiative. If the initiative of the parties is not involved, the action appears as making peace or being made to make peace. Apart from this semantic content witnessed on the subject, since the verb ba- ‘to tie’ does not have the meaning of making peace in its present form bağla- and since the geography where the Turks live is a flat and wide area necessitates mutual arrival, this study will attempt to prove that the verb barış- ‘peace-’ comes from the origin bar- ‘to go’. In the present study, the etymological explanations made so far regarding the verb barış- ‘peace-’ will be examined, then in the evaluation section, the reason why the verb in question comes from the origin bar- ‘to go’ will be emphasized and in the conclusion section, our views on the subject will be presented to the attention of researchers.
Keywords
