KÜL TEGİN YAZITINDA "öyür ermiş" EYLEMİ ÜZERİNE
Abstract
Kül Tėgin anıtında, yaġuru konduķta kisre ańıġ bilig anta öyür ermiş, cümlesi içinde yer alan “öyür ermiş” eylemi, başlıca yayınlarda “düşünür imiş” olarak anlamlandırılmıştır. Bu anlamlandırmaya göre eylem ö- (düşünmek) eylem kökünden geniş zamanın rivayeti olarak düşünülmüştür. Ancak metnin bağlamı göz önüne alındığında bu yorumun uygun olmadığı görülmektedir. Söz konusu eylem öy- (yayılmak) eyleminden türemiş ve yayar imiş anlamında olmalıdır. Eski metinlerde “öymek” eylemine rastlanılmamaktadır. Fakat Derleme Sözlüğünde, yayılmak anlamıyla birlikte öymek eyleminin birçok türevi bulunmaktadır. Türkmencede de aynı anlamla öymek eylemi ve türevleri yer almaktadır. Buna göre öyür ermiş yükleminin içinde yer aldığı, yaġuru konduķta kisre ańıġ bilig anta öyür ermiş, cümlesinin, yakına konduktan sonra kötü düşünceleri o zaman yayarmış biçiminde anlaşılması daha uygun görülmektedir.
Keywords
References
- Memet Akalın, Köktürk Kitabelerinde Bir Kelime: “Öyür”, Dil Yazıları (hazırlayan: Recep Toparlı) , Türk Dil Kurumu, Ankara, 2001.
- Jean-Paul Roux, Türklerin Tarihi, Kabalcı Yayınları, İstanbul, 2012.
- Talat Tekin, Orhon Yazıtları, Türk Dil Kurumu, Ankara, 1988.
- Türkmen Dilinin Sözlügi, (Hamzayev redaktörlüğünde), Aşkabat, 1962.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Zafer Önler
Türkiye
Publication Date
December 31, 2017
Submission Date
November 2, 2017
Acceptance Date
December 29, 2017
Published in Issue
Year 2017 Volume: 2 Number: 2