KÜL TEGİN YAZITINDA "öyür ermiş" EYLEMİ ÜZERİNE
Öz
Kül Tėgin anıtında, yaġuru konduķta kisre ańıġ bilig anta öyür ermiş, cümlesi içinde yer alan “öyür ermiş” eylemi, başlıca yayınlarda “düşünür imiş” olarak anlamlandırılmıştır. Bu anlamlandırmaya göre eylem ö- (düşünmek) eylem kökünden geniş zamanın rivayeti olarak düşünülmüştür. Ancak metnin bağlamı göz önüne alındığında bu yorumun uygun olmadığı görülmektedir. Söz konusu eylem öy- (yayılmak) eyleminden türemiş ve yayar imiş anlamında olmalıdır. Eski metinlerde “öymek” eylemine rastlanılmamaktadır. Fakat Derleme Sözlüğünde, yayılmak anlamıyla birlikte öymek eyleminin birçok türevi bulunmaktadır. Türkmencede de aynı anlamla öymek eylemi ve türevleri yer almaktadır. Buna göre öyür ermiş yükleminin içinde yer aldığı, yaġuru konduķta kisre ańıġ bilig anta öyür ermiş, cümlesinin, yakına konduktan sonra kötü düşünceleri o zaman yayarmış biçiminde anlaşılması daha uygun görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Memet Akalın, Köktürk Kitabelerinde Bir Kelime: “Öyür”, Dil Yazıları (hazırlayan: Recep Toparlı) , Türk Dil Kurumu, Ankara, 2001.
- Jean-Paul Roux, Türklerin Tarihi, Kabalcı Yayınları, İstanbul, 2012.
- Talat Tekin, Orhon Yazıtları, Türk Dil Kurumu, Ankara, 1988.
- Türkmen Dilinin Sözlügi, (Hamzayev redaktörlüğünde), Aşkabat, 1962.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Zafer Önler
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
2 Kasım 2017
Kabul Tarihi
29 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 2 Sayı: 2