Farklı Gelişme Dönemlerinde Yaprak Hasadının Adaçayının Verim, Uçucu Yağ Oranı ve Kimyasal Kompozisyonuna Etkisi
Abstract
Araştırma, adaçayının çiçeklenme öncesi, tam çiçeklenme ve çiçeklenme sonrası dönemde yapılan hasatta yaprak (daldaki üst, orta ve alt yapraklar) ve çiçek verimi, uçucu yağ oranı ve kimyasal kompozisyonunun belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Isparta Uygulamalı Bilimler Ünversitesi deneme alanında 2014 yılında kurulan 4 yaşındaki adaçayı plantasyonu materyal olarak kullanılmış ve çalışma 2018 yılında tesadüf bloklarında faktöryel deneme desenine göre 3 tekerrürlü planlanmıştır.
En yüksek yaş ve kuru yaprak verimleri, çiçeklenme dönemi sonunda orta yaprakta (sırasıyla, 60.89 g/bitki ve 26.06 g/bitki) ve uçucu yağ oranı ise tam çiçekenme döneminde üst yapraklarda (%1.73) tespit edilmiştir. En düşük yaş ve kuru yaprak verimi çiçeklenme öncesi dönemde alt yapraklarda, uçucu yağ oranı ise çiçeklenme sonu alt yapraklarda belirlenmiştir. Yaş ve kuru çiçek verimi ve uçucu yağ oranı tam çiçeklenme döneminde çiçeklenme sonuna göre dahayüksek olmuştur.
Adaçayının yaprak ve çiçeklerinin uçucu yağında ana bileşenler olarak 1,8 sineol, β-tuyon, α-tuyon, kafur, borneol L, karyofillen, α-humulen ve leden önemli bileşenler olarak belirlenmiştir.
Genel olarak, çiçeklenem sonunda orta yaprakların yaş ve kuru yaprak verimi daha yüksek olmasına rağmen, uçucu yağın kalitesi bakımından; tüyon oranının yüksek, kafur oranının düşük olduğu çiçeklenme öncesi dönem olarak tespit edilmiştir. Yaprakların pozisyonları değerlendirdiğinde tüm gelişme dönemlerinde üst ve orta yaprakların alt yapraklara göre daha düşük oranda kafur içerdiği belirlenmiştir.
Keywords
References
- Arraiza, M.P., Arrabal, C., Lopez, J.V. (2012). Seasonal variation of essential oil yield and composition of sage (Salvia officinalis L.) grown in castilla-La Mancha (Central Spain). Notulae Botanicae Horti Agrobotanici 40: 106-108.
- Bağdat, R.B., Çinkaya, N., Demiray, K.Y., Bozdemir, Ç., Çakır, E. (2017). Common sage (Salvia officinalis L.) breeding studies in Central Anatolian climatic conditions. Inter J of Secondary Metabolite 4: 499-507.
- Başyiğit, M., Baydar, H. (2017). Tıbbi adaçayı (Salvia officinalis L.)’nda farklı hasat zamanlarının uçucu yağ ve fenolik bileşikler ile antioksidan aktivite üzerine etkisi. Süleyman Demirel Üni, Fen Bilimleri Enst Der 21: 131-137.
- Baranauskiene, R., Dambrauskiene, E., Venskutonis, P.R., Viskelis, P. (2011). Influence of harvesting time on the yield and chemical composition of sage (Salvia officinalis L.). Foodbalt Proceedings, https://llufb.llu.lv/conference/foodbalt/2011/FOODBALT-Proceedings-2011-104-109.pdf.
- Baydar, H. (2013). Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Bilimi ve Teknolojisi (Genişletilmiş 4. Baskı). Süleyman Demirel Üniversitesi Yayın No: 51 (ISBN: 975-7929-79-4).
- Couladis, M., Tzakou, O., Mimica-Dukic, N., Jancic, R. and Stojanovic, D. (2002). Essential oil of Salvia officinalis L. from Serbia and Montenegro. Flavour and Fragrance J 17: 119-126.
- Ekren, S., Sönmez, Ç., Sancaktaroğlu, S., Bayram, E. (2007). Farklı biçim yüksekliklerinin adaçayı (Salvia officinalis L.) genotiplerinde agronomik ve teknolojik özelliklere etkisinin belirlenmesi. Ege Üni Ziraat Fak Der 44: 55-70.
- Güner A.,Özhatay, N., Ekim, T., Başer, K.H.C. (2000). Flora of Turkey and the East Aegean Islands (11). Edinburgh: Edinburgh University Pres.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Agricultural Engineering
Journal Section
Research Article
Authors
Nimet Kara
*
0000-0001-7069-0877
Türkiye
Publication Date
December 29, 2020
Submission Date
October 15, 2019
Acceptance Date
December 17, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 35 Number: 2