Farklı Gelişme Dönemlerinde Yaprak Hasadının Adaçayının Verim, Uçucu Yağ Oranı ve Kimyasal Kompozisyonuna Etkisi

Araştırma, adaçayının çiçeklenme öncesi, tam çiçeklenme ve çiçeklenme sonrası dönemde yapılan hasatta yaprak (daldaki üst, orta ve alt yapraklar) ve çiçek verimi, uçucu yağ oranı ve kimyasal kompozisyonunun belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Isparta Uygulamalı Bilimler Ünversitesi deneme alanında 2014 yılında kurulan 4 yaşındaki adaçayı plantasyonu materyal olarak kullanılmış ve çalışma 2018 yılında tesadüf bloklarında faktöryel deneme desenine göre 3 tekerrürlü  planlanmıştır. 

En yüksek yaş ve kuru yaprak verimleri, çiçeklenme dönemi sonunda orta yaprakta (sırasıyla, 60.89 g/bitki ve 26.06 g/bitki) ve uçucu yağ oranı ise tam çiçekenme döneminde üst yapraklarda (%1.73) tespit edilmiştir. En düşük yaş ve kuru yaprak verimi çiçeklenme öncesi dönemde alt yapraklarda, uçucu yağ oranı ise çiçeklenme sonu alt yapraklarda belirlenmiştir. Yaş ve  kuru çiçek verimi ve uçucu yağ oranı tam çiçeklenme döneminde çiçeklenme sonuna göre dahayüksek olmuştur.

Adaçayının yaprak ve çiçeklerinin uçucu yağında ana bileşenler olarak 1,8 sineol, β-tuyon, α-tuyon, kafur,  borneol L, karyofillen, α-humulen ve leden önemli bileşenler olarak belirlenmiştir.

Genel olarak, çiçeklenem sonunda orta yaprakların yaş ve kuru yaprak verimi daha yüksek olmasına rağmen, uçucu yağın kalitesi bakımından; tüyon oranının yüksek, kafur oranının düşük olduğu çiçeklenme öncesi dönem olarak tespit edilmiştir. Yaprakların pozisyonları değerlendirdiğinde tüm gelişme dönemlerinde üst ve orta yaprakların alt yapraklara göre daha düşük oranda kafur içerdiği belirlenmiştir.