Research Article

Geleneğin İzinde Mutasavvıf Şâir Ömer Necmî Efendi ve Şem‘a-Nâmesi

Volume: 23 Number: 2 September 30, 2023
AR TR EN

Geleneğin İzinde Mutasavvıf Şâir Ömer Necmî Efendi ve Şem‘a-Nâmesi

Öz

Ömer Necmi Efendi, XIX. asırda geleneğin izinde eserler veren mutasavvıf bir şairdir. Rind meşrep bir şair olan Necmî, eserlerini tasavvufi neşveyle yazmıştır. Manzumelerinde sade bir üslup kullanmıştır. Şiirlerini büyük oranda aruzla kaleme almakla birlikte Türkçe Divanı’nda hece vezniyle yazdığı şiirler de vardır. Necmi’nin Şem‘a-nâme ismini verdiği manzumesi alegorik tarzda tanzim edilmiş bir kasidedir. Bu manzume sual-cevap şeklinde iki bölümden meydana gelmektedir. Manzumede şem‘a (mum) kişileştirilir ve intak sanatıyla bidayetten nihayete şem’anın başından geçen macera dile getirilir. Necmî’nin Şem‘a-nâmesi edebî geleneğimizdeki Şem‘u Pervâne mesnevilerini çağrıştırsa da âşık-maşuk ilişkisi üzerine kurulmuş bir metin değildir. Manzume sadece şem‘anın oluşum ve gelişim sürecini konu edinir. Edebî tür ve şekiller içinde böyle bir türe rastlanılmadığından diğer türler gibi müstakil edebî bir tür olarak değerlendirmek çok zordur. Bu makalede Necmî’nin müstakil olarak nazmettiği Şem‘a-nâme eseri incelenmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde “şem‘/mum” hakkında bilgi verilmiş, akabinde Necmî’nin hayatı yazılmıştır. Daha sonra Şem‘a-nâme’nin yazma nüshaları tanıtılmış, eserin muhtevası hakkında bilgi verilmiş ve eserin transkripsiyonu yapılarak dil içi çevirisine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Ali el-Kârî. el-Masnû‘ fî ma‘rifeti’l-hadîsi’l-mevzû‘. thk. Abdulfettâh Ebu Gudde. Haleb: Mektebetü el-Matbû‘âti’l-İslâmiyyeti, 1994.
  2. Armutlu, Sadık. Klasik Arap, Fars ve Türk Edebiyatı İncelemeleri I Şahsiyetler, Türler. İstanbul: Kesit Yayınları, 2021.
  3. Armutlu, Sadık. Klasik Arap, Fars ve Türk Edebiyatı İncelemeleri II Şahsiyetler, Türler, Gelenekler. İstanbul: Kesit Yayınları, 2021.
  4. Arslan, Mehmet. “Necmî, Ömer Necmî Efendi, İstanbullu”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, ts. Erişim 11 Nisan 2023
  5. Aynur, Hatice vd. (ed.). Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları XII Metin Neşri: Problemler, Tespitler, Öneriler. Klasik Yayınları, 2017.
  6. Bati̇slam, Hanife Dilek. “Divan Şiirinde Mum ve Cem Sultan’ın Şem‘ (Mum) Gazeli”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 1/24 (2020), 108-136.
  7. Bursalı Mehmed Tahir. Osmanlı Müellifleri. 2 Cilt. Ankara: Bizim Büro Basımevi, 2000.
  8. Cemâlüddin Muhammed b. Mükerrem. Lisânu’l-Arab. 8 Cilt. Beyrut: Daru’s-sadr, ts.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religion, Society and Culture Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2023

Submission Date

May 3, 2023

Acceptance Date

August 22, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 23 Number: 2

ISNAD
Öztürk, Mehmet - Göktaş, Mehmet. “Geleneğin İzinde Mutasavvıf Şâir Ömer Necmî Efendi Ve Şem‘a-Nâmesi”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 23/2 (September 1, 2023): 913-934. https://doi.org/10.33415/daad.1291970.