Araştırma Makalesi

Geleneğin İzinde Mutasavvıf Şâir Ömer Necmî Efendi ve Şem‘a-Nâmesi

Cilt: 23 Sayı: 2 30 Eylül 2023
PDF İndir
AR TR EN

Geleneğin İzinde Mutasavvıf Şâir Ömer Necmî Efendi ve Şem‘a-Nâmesi

Öz

Ömer Necmi Efendi, XIX. asırda geleneğin izinde eserler veren mutasavvıf bir şairdir. Rind meşrep bir şair olan Necmî, eserlerini tasavvufi neşveyle yazmıştır. Manzumelerinde sade bir üslup kullanmıştır. Şiirlerini büyük oranda aruzla kaleme almakla birlikte Türkçe Divanı’nda hece vezniyle yazdığı şiirler de vardır. Necmi’nin Şem‘a-nâme ismini verdiği manzumesi alegorik tarzda tanzim edilmiş bir kasidedir. Bu manzume sual-cevap şeklinde iki bölümden meydana gelmektedir. Manzumede şem‘a (mum) kişileştirilir ve intak sanatıyla bidayetten nihayete şem’anın başından geçen macera dile getirilir. Necmî’nin Şem‘a-nâmesi edebî geleneğimizdeki Şem‘u Pervâne mesnevilerini çağrıştırsa da âşık-maşuk ilişkisi üzerine kurulmuş bir metin değildir. Manzume sadece şem‘anın oluşum ve gelişim sürecini konu edinir. Edebî tür ve şekiller içinde böyle bir türe rastlanılmadığından diğer türler gibi müstakil edebî bir tür olarak değerlendirmek çok zordur. Bu makalede Necmî’nin müstakil olarak nazmettiği Şem‘a-nâme eseri incelenmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde “şem‘/mum” hakkında bilgi verilmiş, akabinde Necmî’nin hayatı yazılmıştır. Daha sonra Şem‘a-nâme’nin yazma nüshaları tanıtılmış, eserin muhtevası hakkında bilgi verilmiş ve eserin transkripsiyonu yapılarak dil içi çevirisine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ali el-Kârî. el-Masnû‘ fî ma‘rifeti’l-hadîsi’l-mevzû‘. thk. Abdulfettâh Ebu Gudde. Haleb: Mektebetü el-Matbû‘âti’l-İslâmiyyeti, 1994.
  2. Armutlu, Sadık. Klasik Arap, Fars ve Türk Edebiyatı İncelemeleri I Şahsiyetler, Türler. İstanbul: Kesit Yayınları, 2021.
  3. Armutlu, Sadık. Klasik Arap, Fars ve Türk Edebiyatı İncelemeleri II Şahsiyetler, Türler, Gelenekler. İstanbul: Kesit Yayınları, 2021.
  4. Arslan, Mehmet. “Necmî, Ömer Necmî Efendi, İstanbullu”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, ts. Erişim 11 Nisan 2023
  5. Aynur, Hatice vd. (ed.). Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları XII Metin Neşri: Problemler, Tespitler, Öneriler. Klasik Yayınları, 2017.
  6. Bati̇slam, Hanife Dilek. “Divan Şiirinde Mum ve Cem Sultan’ın Şem‘ (Mum) Gazeli”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 1/24 (2020), 108-136.
  7. Bursalı Mehmed Tahir. Osmanlı Müellifleri. 2 Cilt. Ankara: Bizim Büro Basımevi, 2000.
  8. Cemâlüddin Muhammed b. Mükerrem. Lisânu’l-Arab. 8 Cilt. Beyrut: Daru’s-sadr, ts.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

3 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

22 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 23 Sayı: 2

Kaynak Göster

ISNAD
Öztürk, Mehmet - Göktaş, Mehmet. “Geleneğin İzinde Mutasavvıf Şâir Ömer Necmî Efendi ve Şem‘a-Nâmesi”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 23/2 (01 Eylül 2023): 913-934. https://doi.org/10.33415/daad.1291970.