Research Article

Bir Muamma ve Lugaz Çözümleme Denemesi: Nezim Berati’nin Türkçe Divanı’ndaki Muammalar ve Lugazlar Özelinde

Volume: 23 Number: 2 September 30, 2023
AR EN TR

Bir Muamma ve Lugaz Çözümleme Denemesi: Nezim Berati’nin Türkçe Divanı’ndaki Muammalar ve Lugazlar Özelinde

Öz

Muamma bilmeceli bir şiir türüdür, daha ziyade manzum olmakla beraber mensur muammalar da vardır. Muammada genellikle başlıkta veya der-kenarda ipucu niteliğinde bir isim verilir ve çoğunlukla tek beyitle yazılan muammadan hareketle o isme nasıl ulaşıldığının bulunması beklenir. Lugaz bilmeceli anlatımın olduğu bir diğer türdür; bir varlığın özellikleri anlatılarak gizlenmiş kelime bulunmaya çalışılır. Türkçe Divanı içinde bu her iki türde de şiir inşa eden bir şair vardır ki Türkçe ve Farsça Divanı'nın yanı sıra günümüze ulaşan Arnavutça ilk divan sahibi Nezim Berati’dir. Hayatının büyük bir kısmını Berat’ta geçiren şair; 1760 yılında, İstanbul’da, bilmediğimiz bir sebepten mahpusken vefat etmiştir. Nezim Berati, tarihte ve Arap harfli Arnavut edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Türkçe Divanı incelendiğinde şairin dört muamması ve altı lugazı olduğu görülür. Bu şiirlerin transkripsiyonlu metni, nesre çevirisi ve çözümleri verilerek bu çalışmayla bahsi geçen şiirlerin gün yüzüne çıkarılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. A’dan Z’ye Hayvanlar. Erişim 12 Nisan 2023. http://www.a-z-hayvanlar.com/arap-tavsani/
  2. -Egro, Genciana. “Arnavutluk’ta Türkoloji Çalışmaları”. Bilig 21 (2002), 1-26.
  3. Abazi-Egro, Genciana. “Dy Dokumente Të Panjohura Mbi Jetën E Poetit Nezim Berati (Shek.XVIII)”. Studime Historike 1-2 (2013), 265-271.
  4. Abazi-Egro, Genciana. “Nezim Berati apo Nezim Frakulla?”. Zeri Islam. Erişim 24.05.2023. https://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=1132
  5. Alkan, Ahmet. “Nermî ve bazı lügazlarının çözümü üzerine”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 19 (2020), 541-557. https://doi.org/10.29000/rumelide.752509
  6. Arslan, Mehmet. “Divan Edebiyatında Mu‘ammâ Çözülmüş Mu‘ammâ Örnekleri ve Mu‘ammâ Çözüm Teknikleri”. Prof. Dr. Mehmet Arslan’a Armağan. ed. H. İbrahim Delice vd. 79-168. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, 2019.
  7. Bilkan, Ali Fuat. Türk Edebiyatında Mu‘ammâ. İstanbul: Akçağ Yayınları, 2000.
  8. Bostan, İdris. “Kahve”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 24/202-205. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political and Civilization History of Islam

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2023

Submission Date

May 31, 2023

Acceptance Date

September 5, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 23 Number: 2

ISNAD
Elmacı Çetin, Betül. “Bir Muamma Ve Lugaz Çözümleme Denemesi: Nezim Berati’nin Türkçe Divanı’ndaki Muammalar Ve Lugazlar Özelinde”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 23/2 (September 1, 2023): 831-854. https://doi.org/10.33415/daad.1308127.