Araştırma Makalesi

Bir Muamma ve Lugaz Çözümleme Denemesi: Nezim Berati’nin Türkçe Divanı’ndaki Muammalar ve Lugazlar Özelinde

Cilt: 23 Sayı: 2 30 Eylül 2023
PDF İndir
AR EN TR

Bir Muamma ve Lugaz Çözümleme Denemesi: Nezim Berati’nin Türkçe Divanı’ndaki Muammalar ve Lugazlar Özelinde

Öz

Muamma bilmeceli bir şiir türüdür, daha ziyade manzum olmakla beraber mensur muammalar da vardır. Muammada genellikle başlıkta veya der-kenarda ipucu niteliğinde bir isim verilir ve çoğunlukla tek beyitle yazılan muammadan hareketle o isme nasıl ulaşıldığının bulunması beklenir. Lugaz bilmeceli anlatımın olduğu bir diğer türdür; bir varlığın özellikleri anlatılarak gizlenmiş kelime bulunmaya çalışılır. Türkçe Divanı içinde bu her iki türde de şiir inşa eden bir şair vardır ki Türkçe ve Farsça Divanı'nın yanı sıra günümüze ulaşan Arnavutça ilk divan sahibi Nezim Berati’dir. Hayatının büyük bir kısmını Berat’ta geçiren şair; 1760 yılında, İstanbul’da, bilmediğimiz bir sebepten mahpusken vefat etmiştir. Nezim Berati, tarihte ve Arap harfli Arnavut edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Türkçe Divanı incelendiğinde şairin dört muamması ve altı lugazı olduğu görülür. Bu şiirlerin transkripsiyonlu metni, nesre çevirisi ve çözümleri verilerek bu çalışmayla bahsi geçen şiirlerin gün yüzüne çıkarılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. A’dan Z’ye Hayvanlar. Erişim 12 Nisan 2023. http://www.a-z-hayvanlar.com/arap-tavsani/
  2. -Egro, Genciana. “Arnavutluk’ta Türkoloji Çalışmaları”. Bilig 21 (2002), 1-26.
  3. Abazi-Egro, Genciana. “Dy Dokumente Të Panjohura Mbi Jetën E Poetit Nezim Berati (Shek.XVIII)”. Studime Historike 1-2 (2013), 265-271.
  4. Abazi-Egro, Genciana. “Nezim Berati apo Nezim Frakulla?”. Zeri Islam. Erişim 24.05.2023. https://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=1132
  5. Alkan, Ahmet. “Nermî ve bazı lügazlarının çözümü üzerine”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 19 (2020), 541-557. https://doi.org/10.29000/rumelide.752509
  6. Arslan, Mehmet. “Divan Edebiyatında Mu‘ammâ Çözülmüş Mu‘ammâ Örnekleri ve Mu‘ammâ Çözüm Teknikleri”. Prof. Dr. Mehmet Arslan’a Armağan. ed. H. İbrahim Delice vd. 79-168. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, 2019.
  7. Bilkan, Ali Fuat. Türk Edebiyatında Mu‘ammâ. İstanbul: Akçağ Yayınları, 2000.
  8. Bostan, İdris. “Kahve”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 24/202-205. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Tarihi ve Medeniyeti

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

31 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

5 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 23 Sayı: 2

Kaynak Göster

ISNAD
Elmacı Çetin, Betül. “Bir Muamma ve Lugaz Çözümleme Denemesi: Nezim Berati’nin Türkçe Divanı’ndaki Muammalar ve Lugazlar Özelinde”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 23/2 (01 Eylül 2023): 831-854. https://doi.org/10.33415/daad.1308127.