Research Article

İktizâʾü’s-Sırâti’l-Müstakîm Adlı Eseri Bağlamında İbn Teymiyye’de Makâsıdî Yoruma Ait İzler

Volume: 26 Number: 1 March 28, 2026
EN TR

İktizâʾü’s-Sırâti’l-Müstakîm Adlı Eseri Bağlamında İbn Teymiyye’de Makâsıdî Yoruma Ait İzler

Öz

Bu çalışma, İslam düşüncesinde makâsıd eksenli yorumun tarihsel arka planını ortaya koyarak, İbn Teymiyye’nin İktizâʾü’s-sırâti’l-müstakîm adlı eserinde makâsıdî yaklaşımın izlerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Hicrî VI-VIII. yüzyıllar arasında maslahat ve makâsıd kavramlarının ilmî gelenekteki yeri incelenmiş, İbn Teymiyye’nin dönemin metodolojik birikiminden etkilenerek Kur’ân’ın bazı temel konularını (tevhid, kıssalar, emir ve yasaklar) yorumlarında ön plana çıkardığı belirlenmiştir. Makâsıd anlayışının Şâtıbî ile sistematik bir yapıya kavuştuğu, ancak sonraki yüzyıllarda sosyal ve siyasi sebeplerle geri planda kaldığı saptanmıştır. İbn Aşûr’un katkılarıyla modern dönemde yeniden canlanan bu yaklaşımın, unutulan klasik yöntemlerin çağdaş bir yorumu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma, makâsıd nazariyesinin tarihsel sürekliliğini ve İbn Teymiyye’nin bu bağlamdaki katkılarını ortaya koyarak literatüre özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ

Ethical Statement

Yukarıda bilgileri yer alan çalışmanın, etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer aldığını beyan ederim.

References

  1. Akkoyunlu, İsmail. “İbn Teymiyye’de Selef ve Selefiyye Kavramları”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi. 23/1 (Haziran 2019), 550.
  2. Aktepe, Murat. Çağdaş Bir Yaklaşım Olarak Makâsıdu’l-Kur’ân. Ankara: Fecr Yayınları, 2025.
  3. Arpa, Enver. İbn Teymiyye’nin Kur’ân Anlayışı. Ankara: Fecr Yayınları: 2016.
  4. Armstrong, D. M. Tümeller, Bakış Açımı Değiştirmediğim Bir Giriş. Trc. Egemen Seyfettin Kuşçu, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2017.
  5. Bedevî, Yusuf Ahmed. Maḳāṣıdü’ş-şerî‘a inde İbn Teymiyye. Ürdün: Dâru’n-nefâis, t.y.
  6. Bor, Adil. Makâsıd Eksenli Tefsir Yöntemi-İbn Âşûr Örneği. Ankara: İlâhiyât Yayınları, 2021.
  7. Buhari, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî. el-Câmiu’s-sahîh. Thk. Muhammed Züheyr b. Nasır en-Nasır, Mustafa Deyb Albuğa. Kahire: Daru Tavkı’n-Necât, 1422.
  8. Cüveynî, İmâmü’l-Haremeyn Ebu’l-Meâli Abdulmelik. el-Burhân fî usûli’l-fıkh. Thk. Abdülazim Mahmud ed-Dîb. Beyrut: Dârü’l-vefâ, 2012

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Tafsir

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 28, 2026

Submission Date

May 5, 2025

Acceptance Date

February 18, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 26 Number: 1

ISNAD
Aktepe, Murat. “İktizâʾü’s-Sırâti’l-Müstakîm Adlı Eseri Bağlamında İbn Teymiyye’de Makâsıdî Yoruma Ait İzler”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26/1 (March 1, 2026): 279-311. https://doi.org/10.33415/daad.1691957.