Research Article

Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri

Volume: 26 Number: 2 June 26, 2026
TR EN

Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri

Abstract

Tefsir ve fıkıh ilimlerinin birbirleriyle ilişkisi incelenirken genellikle tefsir usûlünün fıkıh usûlünden istifadeyle oluşturulduğu ve müfessirlerin, tefsir faaliyetlerinde bu usûle dayandığı dile getirilir. Buna bağlı olarak tefsir-fıkıh ilişkisinde fıkhın baskın bir karakter sergilediği ve bu ilişkide karşılıklı katkı sunma olgusunun daha ziyade fıkıhtan tefsire doğru bir seyir izlediği belirtilir. Bu yaygın kanaat genel olarak doğru olmakla birlikte fıkıh faaliyetine müfessirlerin katkısını yeterince dikkate almaması bakımından eksiktir. İşaret edilen eksikliğin giderilmesine yönelik bir çabanın ürünü olarak kaleme alınan bu makale, Bedâʾiʿu’ṣ-ṣanâʾiʿ adlı eserinde Kâsânî’nin (ö. 587/1191) müfessirlerden aktardığı Kur’ân yorumlarının, onun fıkıh faaliyetine ne ölçüde ve hangi açılardan katkı sağladığını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu yönüyle araştırma, fıkıh ve tefsir ilimleri arasındaki etkileşimin mahiyetine müfessirin fakihe sunduğu katkı açısından ışık tutmaktadır. Deskriptif ve analitik yöntemlerin kullanıldığı çalışma neticesinde ulaşılan bulgulara göre müfessirler, ortaya koydukları tefsir izahlarıyla fakihlerin fıkhî üretim süreçlerine çeşitli şekillerde kayda değer katkılar sunmuşlardır.

Keywords

References

  1. Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş - Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 12. Basım, 2009.
  2. Albayrak, Halis. “Tefsir İlminin Sınırlarına Dair”. Tefsir Nasıl Bir İlimdir? ed. Murat Sülün. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2011.
  3. Bahar, Murat. Buhârî Şerhlerinde Tefsir Bilgisi. İstanbul: İFAV Yayınları, 2024.
  4. Bahar, Murat. “Buhârî’nin el-Câmi‘u’s-Sahîh’inde Tefsir Bilgisi”. Eskiyeni 52 (2024), 325-350. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1412267
  5. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyin b. Ali. es-Sünenü’l-kübrâ. thk. Muhammed Abdü’l-Kâdir Atâ. 10 Cilt. Mekke: Mektebetü Dâri’l-Bâz, 1414/1994.
  6. Birışık, Abdülhamit. “Müfessir”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA). 31/496-499. Ankara: TDV Yayınları, 2020.
  7. Brockelmann, Carl. Geschichte Der Arabischen Litteratur. 2 Cilt. Leiden: B.J. Brill, 1943.
  8. Çiçekli, Kübra. İmam Serahsi ve el-Mebsut’ta Kur’an İlimlerinin İmkân ve Sınırları. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2020.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Tafsir

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 26, 2026

Submission Date

December 1, 2025

Acceptance Date

June 4, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 26 Number: 2

APA
Sabırlı, E. (2026). Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26(2), 1031-1052. https://doi.org/10.33415/daad.1833341
AMA
1.Sabırlı E. Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. 2026;26(2):1031-1052. doi:10.33415/daad.1833341
Chicago
Sabırlı, Esat. 2026. “Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 (2): 1031-52. https://doi.org/10.33415/daad.1833341.
EndNote
Sabırlı E (June 1, 2026) Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 2 1031–1052.
IEEE
[1]E. Sabırlı, “Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, vol. 26, no. 2, pp. 1031–1052, June 2026, doi: 10.33415/daad.1833341.
ISNAD
Sabırlı, Esat. “Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26/2 (June 1, 2026): 1031-1052. https://doi.org/10.33415/daad.1833341.
JAMA
1.Sabırlı E. Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. 2026;26:1031–1052.
MLA
Sabırlı, Esat. “Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, vol. 26, no. 2, June 2026, pp. 1031-52, doi:10.33415/daad.1833341.
Vancouver
1.Esat Sabırlı. Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. 2026 Jun. 1;26(2):1031-52. doi:10.33415/daad.1833341