Araştırma Makalesi

Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri

Cilt: 26 Sayı: 2 26 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri

Öz

Tefsir ve fıkıh ilimlerinin birbirleriyle ilişkisi incelenirken genellikle tefsir usûlünün fıkıh usûlünden istifadeyle oluşturulduğu ve müfessirlerin, tefsir faaliyetlerinde bu usûle dayandığı dile getirilir. Buna bağlı olarak tefsir-fıkıh ilişkisinde fıkhın baskın bir karakter sergilediği ve bu ilişkide karşılıklı katkı sunma olgusunun daha ziyade fıkıhtan tefsire doğru bir seyir izlediği belirtilir. Bu yaygın kanaat genel olarak doğru olmakla birlikte fıkıh faaliyetine müfessirlerin katkısını yeterince dikkate almaması bakımından eksiktir. İşaret edilen eksikliğin giderilmesine yönelik bir çabanın ürünü olarak kaleme alınan bu makale, Bedâʾiʿu’ṣ-ṣanâʾiʿ adlı eserinde Kâsânî’nin (ö. 587/1191) müfessirlerden aktardığı Kur’ân yorumlarının, onun fıkıh faaliyetine ne ölçüde ve hangi açılardan katkı sağladığını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu yönüyle araştırma, fıkıh ve tefsir ilimleri arasındaki etkileşimin mahiyetine müfessirin fakihe sunduğu katkı açısından ışık tutmaktadır. Deskriptif ve analitik yöntemlerin kullanıldığı çalışma neticesinde ulaşılan bulgulara göre müfessirler, ortaya koydukları tefsir izahlarıyla fakihlerin fıkhî üretim süreçlerine çeşitli şekillerde kayda değer katkılar sunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş - Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 12. Basım, 2009.
  2. Albayrak, Halis. “Tefsir İlminin Sınırlarına Dair”. Tefsir Nasıl Bir İlimdir? ed. Murat Sülün. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2011.
  3. Bahar, Murat. Buhârî Şerhlerinde Tefsir Bilgisi. İstanbul: İFAV Yayınları, 2024.
  4. Bahar, Murat. “Buhârî’nin el-Câmi‘u’s-Sahîh’inde Tefsir Bilgisi”. Eskiyeni 52 (2024), 325-350. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1412267
  5. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyin b. Ali. es-Sünenü’l-kübrâ. thk. Muhammed Abdü’l-Kâdir Atâ. 10 Cilt. Mekke: Mektebetü Dâri’l-Bâz, 1414/1994.
  6. Birışık, Abdülhamit. “Müfessir”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA). 31/496-499. Ankara: TDV Yayınları, 2020.
  7. Brockelmann, Carl. Geschichte Der Arabischen Litteratur. 2 Cilt. Leiden: B.J. Brill, 1943.
  8. Çiçekli, Kübra. İmam Serahsi ve el-Mebsut’ta Kur’an İlimlerinin İmkân ve Sınırları. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2020.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tefsir

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

1 Aralık 2025

Kabul Tarihi

4 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Sabırlı, E. (2026). Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26(2), 1031-1052. https://doi.org/10.33415/daad.1833341
AMA
1.Sabırlı E. Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. daad. 2026;26(2):1031-1052. doi:10.33415/daad.1833341
Chicago
Sabırlı, Esat. 2026. “Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 (2): 1031-52. https://doi.org/10.33415/daad.1833341.
EndNote
Sabırlı E (01 Haziran 2026) Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 2 1031–1052.
IEEE
[1]E. Sabırlı, “Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri”, daad, c. 26, sy 2, ss. 1031–1052, Haz. 2026, doi: 10.33415/daad.1833341.
ISNAD
Sabırlı, Esat. “Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26/2 (01 Haziran 2026): 1031-1052. https://doi.org/10.33415/daad.1833341.
JAMA
1.Sabırlı E. Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. daad. 2026;26:1031–1052.
MLA
Sabırlı, Esat. “Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, c. 26, sy 2, Haziran 2026, ss. 1031-52, doi:10.33415/daad.1833341.
Vancouver
1.Esat Sabırlı. Fıkıh Faaliyetine Müfessirin Katkısı: Kâsânî’nin Bedâʾiʿu’ṣ-Ṣanâʾiʿinde Müfessir Yorumlarının İzleri. daad. 01 Haziran 2026;26(2):1031-52. doi:10.33415/daad.1833341