Sözlüklerde Tanım Farklılığı Olan Temel Duygu Sözcükleri

Duygular, soyut olduğu kadar somut yansımalarıyla da hayatın içinde önemli bir yer teşkil eder. İnsanlık tarihi boyunca pek çok sanat eseri; savaşlar, göçler önemli duygusal ve düşünsel tepkilerin sonucunda ortaya çıkmıştır. Bireylerin hem iç dünyasında hem de iletişiminde duyguların ifadesi için duyguların belirgin özellikleriyle tanımlanması gerekmiştir. Bu doğrultuda duygu ifade eden sözcükler, sözlüklerde çeşitli şekillerde tanımlanmıştır. Ruhbilimciler, duyguları sınıflandırmış ve bazılarını temel duygular olarak nitelendirmiştir. Bu konuda tasniflerde bazı farklılıklar olsa da ortak noktada buluşulan duygular vardır. Çalışmada farklı ruhbilimciler tarafından temel duygular içerisinde yer verilen “öfke, tiksinti, cesaret, arzu, umutsuzluk, korku, nefret, umut, sevgi, üzüntü, neşe, hayret, mutluluk, merak, şaşkınlık, keder, endişe, küçümseme, sevinç, ızdırap, utanç, kıvanç, zevk, ümit, suçluluk” duyguları ele alınmıştır. Bu duygular Türkçe ve İngilizce sözlüklerde taranmıştır. Nitel araştırma deseninde doküman analizi yöntemiyle yapılan araştırmada “sevgi, mutluluk, nefret, umut” duygularının tanımlarında çeşitli farklar olduğu görülmüştür. Verilerin toplanmasında Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük (GTS), Kubbealtı Lugatı (KAL) Cambridge Sözlük (CS) ve Merriam-Webster Sözlük’ten (MWS) yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda duyguların tanımları arasındaki nüanslara ve kültürel algı farklarına dikkat çekilmiştir. Örneğin “nefret” duygusu bir sözlükte başkasının kötülüğünü istemekle ilişkilendirilirken diğer bir sözlükte şiddetli hoşnutsuzluk olarak tanımlanmıştır. Çalışma sonunda tanımların isabetli olması ve zenginleştirilmesi açısından karşılaştırmalı sözlük çalışmalarının gerekliliği vurgulanmış, önerilerde bulunulmuştur.