Fen Bilimleri Öğretim Programında Yeniden Kavramsallaştırılmış Aile Benzerliği Yaklaşımına Dayalı Bilimin Doğası ve Öğretmen Görüşleri

Gözde Kurt; Ebru Kaya

doi:10.53444/deubefd.1289427

Fen Bilimleri Öğretim Programında Yeniden Kavramsallaştırılmış Aile Benzerliği Yaklaşımına Dayalı Bilimin Doğası ve Öğretmen Görüşleri

Öz

Bilimin doğası fen eğitiminde araştırılan önemli konulardan birisidir. Irzik ve Nola’nın (2014) “Aile Benzerliği Yaklaşımına Dayalı Bilimin Doğası”nı yeniden kavramsallaştıran Erduran ve Dagher (2014a), bilimin doğasını bilişsel-epistemik ve sosyal-kurumsal kategoriler olarak açıklamıştır. Bu kategoriler; “amaçlar ve değerler”, “yöntemler ve yöntemsel kurallar”, “bilimsel pratikler”, “bilimsel bilgi”, “sosyal kabul ve yayılım”, “bilimsel değerler sistemi”, “sosyal değerler”, “profesyonel etkinlikler”, “sosyal kurumlar ve etkileşimler”, “finansal sistemler” ve “politik güç yapıları”dır. Kaya ve Erduran (2016a) tarafından “Yeniden Kavramsallaştırılmış Aile Benzerliği Yaklaşımına Dayalı Bilimin Doğası” olarak isimlendirilen bu yaklaşım çalışmanın teorik çerçevesini oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı fen bilimleri öğretim programındaki bilimin doğası içeriğinin ve fen bilimleri öğretmenlerinin fen bilimleri öğretim programındaki bilimin doğası içerikleri hakkındaki görüşlerinin incelenmesidir. Türkiye’de kullanılan güncel fen bilimleri öğretim programı içerik analizi kullanılarak, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 10 fen bilimleri öğretmeniyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler ise tematik analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, fen bilimleri öğretim programında bilişsel-epistemik kategoriler sosyal-kurumsal kategorilerden daha çok vurgulanmaktadır. Bilimsel pratiklerin diğer kategorilere göre öğretim programında çok fazla yer alması çalışmanın önemli bir sonucudur. Bilimin doğası 7. sınıfta diğer sınıflara göre daha fazla vurgulanmıştır. Ancak, bazı sosyal-kurumsal kategorilerin sınıf seviyelerinde vurgulanmaması dikkat çekicidir. Fen bilimleri öğretmenleri öğretim programındaki bilimin doğasını açıklarken sınırlı görüşler öne sürmüştür. Bu çalışma ileride yapılacak araştırmalar ve fen eğitiminin paydaşları için öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilimin doğası , öğretim programı , fen bilimleri öğretmenleri , fen eğitimi

References

Abd-El-Khalick, F., & Lederman, N. G. (2000). Improving science teachers’ conceptions of nature of science: A critical review of the literature. International Journal of Science Education, 22(7), 665-701. https://doi.org/10.1080/09500690050044044
Abd-El-Khalick, F., Waters, M., & Le, A. P. (2008). Representations of nature of science in high school chemistry textbooks over the past four decades. Journal of Research in Science Teaching, 45(7), 835-855. https://doi.org/10.1002/tea.20226
Akbayrak, M., & Kaya, E. (2020). Fifth-grade students’ understanding of social-institutional aspects of science. International Journal of Science Education, 42(11), 1834-1861. https://doi.org/10.1080/09500693.2020.1790054
Akgun, S., & Kaya, E. (2020). How do university students perceive the nature of science?. Science & Education, 29(2), 299-330. https://doi.org/10.1007/s11191-020-00105-x
Allchin, D. (2011). Evaluating knowledge of (whole) science. Science Education, 95(3), 518-542. https://doi.org/10.1002/sce.20432
Azninda, H., & Sunarti, T. (2021). Teachers’ views about Nature of Science (NOS) using Reconceptualised Family Resemblance Approach to Nature of Science (RFN) questionnaire. Journal of Physics: Conference Series, 1747(1), 1-9. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1747/1/012019
Braun, V., & Clarke V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Buxner, S. R. (2014). Exploring how research experiences for teachers changes their understandings of the nature of science and scientific inquiry. Journal of Astronomy & Earth Sciences Education (JAESE), 1(1), 53-68. https://doi.org/10.19030/jaese.v1i1.9107
Caramaschi, M., Cullinane, A., Levrini, O., & Erduran, S. (2022). Mapping the nature of science in the Italian physics curriculum: from missing links to opportunities for reform. International Journal of Science Education, 44(1), 115-135. https://doi.org/10.1080/09500693.2021.2017061
Cheung, K. K. C. (2020). Exploring the inclusion of nature of science in biology curriculum and high-stakes assessments in Hong Kong. Science & Education, 29(3), 491-512. https://doi.org/10.1007/s11191-020-00113-x

Demirel, Z. M., Sungur, S., & Çakıroğlu, J. (2023). Science teachers’ views on the nature of science and its integration into instruction. Science & Education, 32(5), 1401-1433. https://doi.org/10.1007/s11191-022-00409-0
Cilekrenkli, A., & Kaya, E. (2023). Learning science in context: Integrating a holistic approach to nature of science in the lower secondary classroom. Science & Education, 32(5), 1435-1469. https://doi.org/10.1007/s11191-022-00336-0
Erdas-Kartal, E., Cobern, W. W., Dogan, N., Irez, S., Cakmakci, G., & Yalaki, Y. (2018). Improving science teachers’ nature of science views through an innovative continuing professional development program. International Journal of STEM education, 5(30), 1-10. https://doi.org/10.1186/s40594-018-0125-4
Erduran, S., & Dagher, Z. R. (2014a). Reconceptualizing the nature of science for science education: Scientific knowledge, practices and other family categories. Springer-Dordrecht.
Erduran, S., & Dagher, Z. R. (2014b). Regaining focus in Irish junior cycle science: Potential new directions for curriculum development on nature of science. Irish Educational Studies, 33(4), 335-350. https://doi.org/10.1080/03323315.2014.984386
Erduran, S., Kaya, E., Cilekrenkli, A., Akgun, S., & Aksoz, B. (2021). Perceptions of nature of science emerging in group discussions: A comparative account of pre-service teachers from Turkey and England. International Journal of Science and Mathematics Education, 19(7), 1375–1396. https://doi.org/10.1007/s10763-020-10110-9
Goren, D., & Kaya, E. (2023). How is students’ understanding of nature of science related with their metacognitive awareness? Science & Education, 32(5), 1471-1496. https://doi.org/10.1007/s11191-022-00381-9
Irez, S., Han-Tosunoglu, C., Dogan, N., Cakmakci, G., Yalaki, Y., & Erdas-Kartal, E. (2018). Assessing teachers’ competencies in identifying aspects of nature of science in educational critical scenarios. Science Education International, 29(4), 274-283.
Irzik, G., & Nola, R. (2011). A family resemblance approach to the nature of science for science education. Science & Education, 20(7), 591-607. https://doi.org/10.1007/s11191-010-9293-4
Irzik, G., & Nola, R. (2014). New directions for nature of science research. In M. Matthews (Ed.), International handbook of research in history, philosophy and science teaching (pp. 999-1021). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-7654-8_30
Izci, K. (2017). Nature of science as portrayed in the middle school science and technology curriculum: The case of Turkey. Journal of Education in Science, Environment and Health (JESEH), 3(1), 14-28. https://doi.org/10.21891/jeseh.275656
Kaya, E., & Erduran, S. (2016a). From FRA to RFN or how the family resemblance approach can be transformed for science curriculum analysis on nature of science. Science & Education, 25(10), 1115-1133. https://doi.org/10.1007/s11191-016-9861-3
Kaya, E., & Erduran, S. (2016b). Yeniden kavramsallaştırılmış “aile benzerliği yaklaşımı”: Fen eğitiminde bilimin doğasına bütünsel bir bakış açısı. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 13(2), 77-90.
Kaya, E., Erduran, S., Akgun, S., & Aksoz, B. (2017). Öğretmen eğitiminde bilimin doğası: Bütünsel bir yaklaşım. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 11(2), 464-501. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.373423
Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.). Sage Publications-Thousand Oaks.
Kurup, R. (2014). The relationship between science teachers’ understandings of the nature of science and their classroom practices. African Journal of Research in Mathematics, Science and Technology Education, 18(1), 52-62. https://doi.org/10.1080/10288457.2014.889791
Leden, L., & Hansson, L. (2015, July). Nature of science progression in school year 1-9: An analysis of the Swedish curriculum and teachers’ suggestions. A. Guerra & M. Braga (Conference Chairs), IHPST 13th Biennial International Conference. Rio de Janeiro, Brazil.
Lederman, N. G. (2007). Nature of science: Past, present, and future. In S. K. Abell & N. G. Lederman (Eds.), Handbook of research on science education (pp. 831-879). Routledge.
Lederman, N.G., Abd-El-Khalick, F., Bell, R.L., & Schwartz, R.S. (2002). Views of nature of science questionnaire: Toward valid and meaningful assessment of learners’ conceptions of nature of science. Journal of Research in Science Teaching, 39(6), 497-521. https://doi.org/10.1002/tea.10034
Matthews, M. (2012). Changing the focus: From nature of science (NOS) to features of science (FOS). In M. S. Khine (Ed.), Advances in nature of science research (pp. 3-26). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-2457-0_1
McComas, W. F., & Olson J. K. (1998). The nature of science in international science education standards documents. In W. F. McComas (ed.), The nature of science in science education: Rationales and strategies (pp. 41-52). Kluwer Academic Publishers. https://doi.org/10.1007/0-306-47215-5_2
Mıhladız, G., & Doğan, A. (2014). Science teachers’ views about NOS and the place of NOS in science teaching. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 116, 3476-3483. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.01.787
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), (2018). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=325
Mills, G. E. & Gay L. R. (2016). Educational research: Competencies for analysis and applications (11th ed.). Pearson-Harlow.
Mork, S. M., Haug, B. S., Sørborg, Ø., Parameswaran Ruben, S., & Erduran, S. (2022). Humanising the nature of science: an analysis of the science curriculum in Norway. International Journal of Science Education, 44(10), 1601-1618. https://doi.org/10.1080/09500693.2022.2088876
NGSS Lead States. (2013). Next generation science standards: For states, by states. (Appendix H). http://www.nextgenscience.org/next-generation-science-standards
Okan, B., & Kaya, E. (2023). Exploring the inclusion of nature of science in Turkish middle school science textbooks. Science & Education, 32(5), 1515-1535. https://doi.org/10.1007/s11191-022-00371-x
Olson, J. K. (2018). The inclusion of the nature of science in nine recent international science education standards documents. Science & Education, 27(7), 637-660. https://doi.org/10.1007/s11191-018-9993-8
Osborne, J., Collins, S., Ratcliffe, M., Millar, R., & Duschl, R. (2003). What “ideas about science” should be taught in school science? A delphi study of the expert community. Journal of Research in Science Teaching, 40(7), 692–720. https://doi.org/10.1002/tea.10105
Özden, M., & Cavlazoğlu, B. (2015). İlköğretim fen dersi öğretim programlarında bilimin doğası: 2005 ve 2013 programlarının incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 3(2), 40-65. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.3c2s3m
Roehrig, G. H., Kruse, R. A., & Kern, A. (2007). Teacher and school characteristics and their influence on curriculum implementation. Journal of Research in Science Teaching, 44(7), 883-907. https://doi.org/10.1002/tea.20180
Sayın, Ö. (2021). Biyoloji, kimya ve fizik ders kitaplarında bilimin doğası: Yeniden kavramsallaştırılmış aile benzerliği yaklaşımı kullanılarak yapılan bir inceleme [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Tokgöz, O. (2013). Transformation of centralized curriculum into teaching and learning processes: Teachers' journey of thought curriculum into enacted one. [Unpublished doctorate thesis]. Middle East Technical University.
Vázquez-Alonso, Á., García-Carmona, A., Manassero-Mas, M. A., & Bennàssar-Roig, A. (2013). Science teachers’ thinking about the nature of science: A new methodological approach to its assessment. Research in Science Education, 43, 781-808. https://doi.org/10.1007/s11165-012-9291-4
Yeh, Y. F., Erduran, S., & Hsu, Y. S. (2019). Investigating coherence about nature of science in science curriculum documents. Science & Education, 28(3), 291-310. https://doi.org/10.1007/s11191-019-00053-1

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Studies on Education

Journal Section

Research Article

Authors

Gözde Kurt ^*
0000-0003-3651-7776
Türkiye

Ebru Kaya
0000-0001-8439-2395
Türkiye

Publication Date

September 30, 2023

Submission Date

April 28, 2023

Acceptance Date

August 18, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 57

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1289427

IZ

https://izlik.org/JA86SH85ME

APA

Kurt, G., & Kaya, E. (2023). Fen Bilimleri Öğretim Programında Yeniden Kavramsallaştırılmış Aile Benzerliği Yaklaşımına Dayalı Bilimin Doğası ve Öğretmen Görüşleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 57, 1780-1807. https://doi.org/10.53444/deubefd.1289427

Cited By

Trending Themes on the Nature of Science in Science Education: A Bibliometric Analysis with VOSviewer

Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi

https://doi.org/10.17522/balikesirnef.1548266