Okul Öncesi Dönemde Psikolojik Sağlamlık ve Problem Davranışlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

İrem Topuz; Olcan Aslan; Ahmet Bedel

doi:10.53444/deubefd.1634734

TR EN

Okul Öncesi Dönemde Psikolojik Sağlamlık ve Problem Davranışlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada temel amaç, okul öncesi dönemde bulunan çocukların psikolojik sağlamlıklarının, problem davranışlarını yordayıp yordamadığını belirlemektir. Araştırmanın bir diğer amacı ise cinsiyet ve kardeş sayısına göre okul öncesi dönem çocuklarında psikolojik sağlamlığın ve problem davranışların farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmektir. Bu amaçlar neticesinde araştırmada ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Çalışma grubu oluşturulurken ise uygun örnekleme kullanılmıştır. Çalışmada veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, Okul Öncesi Çocuklar İçin Sosyal Duygusal İyi Oluş ve Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ile Problem Davranış Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Okul öncesi dönem çocuklarının psikolojik sağlamlıkları ve problem davranışları arasındaki ilişki koreleayon ve basit doğrusal regresyon analizleri ile incelenirken, cinsiyete göre ilişki bağımsız örneklem t testi ile kardeş sayısına göre ise tek yönlü varyans analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda okul öncesi dönem çocuklarının psikolojik sağlamlıkları ve problem davranışları arasında olumsuz yönde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte psikolojik sağlamlığın, problem davranışları negatif yönde yordadığı tespit edilmiştir. Ayrıca cinsiyete göre her iki değişkenin anlamlı şekilde farklılaştığı, kardeş sayısına göre ise sadece problem davranışların anlamlı şekilde farklılaştığı görülmüştür. Araştırmanın sonuçları ilgili alan yazına göre tartışılmış, araştırmacılar ve saha çalışanları için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Okul öncesi dönem , Psikolojik sağlamlık , Problem davranışlar

Investigation of the Relationship Between Psychological Resilience and Problem Behaviors in Preschool Period

Abstract

This study endeavors to scrutinize whether the psychological resilience of preschool children functions as a prognosticator of their maladaptive behaviors. Moreover, it seeks to ascertain whether psychological resilience and problem behaviors fluctuate contingent upon gender and sibling count. To fulfill these objectives, a relational survey design was employed. The study cohort was delineated through a convenience sampling technique. Data acquisition entailed a bespoke demographic questionnaire crafted by the researchers, alongside the Social-Emotional Well-Being and Psychological Resilience Scale for Preschool Children and the Problem Behavior Scale. The interrelation between psychological resilience and maladaptive behaviors was dissected utilizing correlation and simple linear regression analyses. To gauge gender-based discrepancies, an independent samples t-test was administered, whereas a one-way analysis of variance (ANOVA) was executed to elucidate variations predicated upon sibling count. The findings unveiled a salient inverse correlation between psychological resilience and maladaptive behaviors in preschool children, signifying that heightened resilience corresponded with diminished problematic conduct. Furthermore, psychological resilience emerged as a substantive negative predictor of maladaptive behaviors. The study also divulged that both psychological resilience and maladaptive behaviors exhibited statistically significant divergences predicated on gender, while solely maladaptive behaviors demonstrated noteworthy variance concerning sibling count. The results were contemplated in light of extant scholarly discourse, and an array of recommendations was posited for academicians and practitioners within the domain.

Keywords

Preschool period , Psychological resilience , Problem behaviors

References

Akçadağ, T. (2016). Sorun davranışların yönetimi. H. Kıran & K. Çelik (Eds.), Etkili sınıf yönetimi (ss. 255-288). Anı Yayıncılık.
Aksoy, H. P., Akduman, G. G., Sarıbaş, M. Ş., & Özyürek, A. (2024). Okul öncesi dönemde psikolojik sağlamlık ile sosyal beceriler arasındaki ilişki ve sosyal becerileri etkileyen faktörler. Educational Academic Research, 53, 178-195. https://doi.org/10.33418/education.1421227
Alisinanoğlu, F., & Özbey, S. (2009). Anaokulu ve anasınıfı davranış ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mesleki Eğitim Fakültesi Dergisi, 1.
Arnold, D. H., McWilliams, L., & Arnold, E. H. (1998). Teacher discipline and child misbehavior in daycare: Untangling causality with correlational data. Developmental Psychology, 34(2), 276. https://doi.org/10.1037/0012-1649.34.2.276
Aslan, O., Topuz, İ., & Eldeleklioğlu, J. (2025). Investigating the mediating role of digital game addiction in the relationship between adolescents’ school belonging and resilience. Educational and Developmental Psychologist, 42(1), 37-49. https://doi.org/10.1080/20590776.2024.2402398
Aslan, O., & Topuz, İ. (2025a) Çocuklarla çalışan okul psikolojik danışmanlarının problem davranışlara yönelik görüşlerinin incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 697-723. https://doi.org/10.51460/baebd.1605736
Aslan, O., & Topuz, İ. (2025b). Okul öncesi dönem çocuklarında sosyal beceri düzeyleri ile problemli medya kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 116-134. https://doi.org/10.17679/inuefd.1516664
Aslan, O., & Topuz, İ. (2025c). The role of digital game addiction tendencies in explaining preschool children’s resilience. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 15(1), 139-158. https://doi.org/10.17984/adyuebd.1613749
Arzuman, R., & Gençtanırım Kurt, D. (2022). Tek çocuk olmanın kişiliğe yansımaları: Nitel bir çalışma. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 2(2), 277–296.
Bethell, C., Gombojav, N., Solloway, M., & Wissow, L. (2016). Adverse childhood experiences, resilience, and mindfulness-based approaches: Common denominator issues for children with emotional, mental, or behavioral problems. Child and Adolescent Psychiatric Clinics, 25(2), 139-156. https://doi.org/10.1016/j.chc.2015.12.001

Birkan, B. (2002). Çocuklarda davranış sorunları ve başa çıkma yolları. Çoluk Çocuk Aylık Anne-Baba-Eğitimci Dergisi, 17, 17–19.
Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (19. basım). Pegem Akademi.
Byrd, B., DeRosa, A. P., & Craig, S. S. (1993). The adult who is an only child: achieving separation or individuation. Psychological Reports, 73(1), 171–177. https://doi.org/10.2466/pr0.1993.73.1.171
Cabaj, J.L., McDonald, S.W. & Tough, S.C. Early childhood risk and resilience factors for behavioural and emotional problems in middle childhood. BMC Pediatr 14, 166 (2014). https://doi.org/10.1186/1471-2431-14-166
Cohen, J., Cohen, P., West, S. G., & Aiken, L. S. (2013). Applied multiple regression/correlation analysis for the behavioral sciences (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203774441
Cüceloğlu, D. (1994). İnsan ve davranışı: Psikolojinin temel kavramları. Remzi Kitabevi.
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (2. basım). Pegem Akademi.
Demirtaş, Z. (2019). Sınıf yönetimi. Az Akademi.
Ding, X., Liang, M., Song, Q., Su, W., Li, N., Liu, H., Wu, Y., Guo, X., Wang, H., Zhang, J., Qin, Q., Sun, L., Chen, M., & Sun, Y. (2023). Development of psychological resilience and associations with emotional and behavioral health among preschool left-behind children. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 58(3), 467–476. https://doi.org/10.1007/s00127-022-02325-8
Erata, F., & Özbey, S. (2020). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların psikolojik sağlamlık düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre incelenmesi. Pearson Journal of Social Sciences and Humanities, 5(9), 125–151. https://doi.org/10.46872/pj.171
Erbaş, D. (2002). Problem davranışların azaltılmasında olumlu davranışsal destek planı hazırlama. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 3(2), 41-50. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw Hill.
Garmezy, N. (1983). Stress, coping, and development in children. In Seminar on Stress and Coping in ChildrenCtr for Advanced Study in the Behavioral Sciences. Johns Hopkins University Press.
Garmezy, N. (1991). Resiliency and vulnerability to adverse developmental outcomes associated with poverty. American Behavioral Scientist, 34(4), 416-430. https://doi.org/10.1177/0002764291034004003
Goldstein, S., & Brooks, R. (2013). Why study resilience? In S. Goldstein & R. Brooks (Eds.), Handbook of resilience in children (pp. 3-14). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-3661-4_1
Gönültaş, O., Uzun, K., Akın, M. S. (2021). Ergenlerin aile içi ilişki algılarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 391-405. https://doi.org/10.21666/muefd.718075
Gravetter, F. J., & Wallnau, L. B. (2020). Statistics for the behavioral sciences (10th ed.). Cengage Learning.
Greeff, A. P., & Ritman, I. N. (2005). Individual characteristics associated with resilience in single-parent families. Psychological Reports, 96(1), 36-42. https://doi.org/10.2466/pr0.96.1.36-42
Greene, R. (2002). Human behavior theory: A resilience orientation. In Resiliency: An integrated approach to practice, policy, and research (pp. 1-28).
Gültekin Akduman, G. (2017). Çocuklarda görülen uyum ve davranış sorunları. In A. Güngör Aytar (Ed.), Ruh sağlığı (ss. 89-124). Hedef Yayınları.
Gün, R. Ş., & Akduman, G. G. (2022). Okul öncesi çocuklarının psikolojik sağlamlıklarının akran zorbalığı davranışları ile ilişkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(1), 107-123.
Hair, J. F., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Black, W. C. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Pearson Prentice Hall.
Hochberg, Y., & Tamhane, A. C. (1987). Multiple comparison procedures. John Wiley.
İkiz, F. E., Mete Otlu, B., & Ekinci Vural, D. (2016). Erken çocukluk döneminde görülen problem davranışlar: Öğretmenlerin değerlendirmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(17), 216-229.
Karaoğlu, M. (2011). Başarıya ilk adım erken müdahale programının 5-6 yaş grubu çocuklarının problem davranışlarına, sosyal becerilerine ve akademik etkinliklerle ilgilenme sürelerine olan etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (24. basım). Nobel Yayın Dağıtım.
Kim, H.-Y. (2013). Statistical notes for clinical researchers: Assessing normal distribution (2) using skewness and kurtosis. Restorative Dentistry & Endodontics, 38(1), 52. https://doi.org/10.5395/rde.2013.38.1.52
Kishalı, Z., & Akduman, G. G. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarının psikolojik sağlamlık düzeylerinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(1), 28-45. https://doi.org/10.37217/tebd.1287358
Kordich Hall, D., & Pearson, J. (2005). Resilience: Giving children the skills to bounce back. Education and Health, 23(1), 12-14.
Luthar, S. S., Cicchetti, D., & Becker, B. (2000). The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work. Child Development, 71(3), 543-562. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00164
Masten, A. S., & Reed, M. G. (2002). Resilience in development. In C. R. Snyder & S. J. Lopez (Eds.), The handbook of positive psychology (pp. 74-78). Oxford University Press.
Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227-238. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.227
Mayr, T., & Ulich, M. (2006). PERIK: Positive Entwicklung und Resilienz im Kindergartenalltag. Staatinstitut für Frühpädagogik (IFP).
Merrill, K. W. (2003). Preschool and kindergarten behavior scales (2nd ed.). Pro-Ed.
Mertler, C. A., & Vannatta, R. A. (2016). Advanced and multivariate statistical methods: Practical application and interpretation (6th ed.). Pyrczak Publishing. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.227
Newman, R. (2005). APA's resilience initiative. Professional Psychology: Research and Practice, 36(3), 227. https://doi.org/10.1037/0735-7028.36.3.227
Olcay, O. (2008). Bazı kişisel ve ailesel değişkenlere göre okul öncesi dönemdeki çocukların sosyal yetenekleri ve problem davranışlarının analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Özbey, S. (2019). Okul öncesi çocuklar için sosyal duygusal iyi oluş ve psikolojik sağlamlık ölçeğinin (PERİK) geçerlik güvenirlik çalışması. OPUS International Journal of Society Researches, 10(17), 756-786. https://doi.org/10.26466/opus.518062
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
Topuz, İ., & Aslan, O. (2024). Investigation of the mediating role of empathy in the relationship between adolescents’ prosocial behaviors and bullying tendencies. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 53(3), 1084-1109. https://doi.org/10.14812/cuefd.1463625
Qiao, T., Sun, Y., Ye, P., Yan, J., Wang, X., & Song, Z. (2024). Family functioning and problem behaviors among Chinese preschool left-behind children: The chain mediating effect of emotion regulation and psychological resilience. Frontiers in Psychology, 15, 1343908. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1343908
Uzun, K., & Yaprakdal, P. (2022). Öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerine alternatif bir çözüm yolu olarak pozitif psikolojinin kullanılması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 12(3), 2823-2864.
Uzun, K., Tagay, Ö., ve Cırcır, O. (2024). Childhood traumas and future expectations in adolescents: Examination the role of perceived social support and attitudes to seeking psychological help. Current Psychology 43(8), 7116-7130. https://doi.org/0.1007/s12144-023-04925-2
Vanderbilt-Adriance, E., Shaw, D. S., Brennan, L. M., Dishion, T. J., Gardner, F., & Wilson, M. N. (2015). Child, family, and community protective factors in the development of children's early conduct problems. Family Relations, 64(1), 64-79. https://doi.org/10.1111/fare.12105
Verret, C., Guay, M. C., Berthiaume, C., Gardiner, P., & Béliveau, L. (2012). A physical activity program improves behavior and cognitive functions in children with ADHD: An exploratory study. Journal of Attention Disorders, 16(1), 71-80. https://doi.org/10.1177/1087054710379735
Villasana, M., Alonso-Tapia, J., & Ruiz, M. A. (2017). Personal factors underlying resilience in adolescence: Cross-cultural validity of the Prince-Embury model. The Spanish Journal of Psychology, 20, E42. https://doi.org/10.1017/sjp.2017.39
Webster-Stratton, C., Reid, J., & Hammond, M. (2001). Social skills and problem-solving training for children with early-onset conduct problems: Who benefits? Journal of Child Psychology and Psychiatry, 42(7), 943-952. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00790
Werner, E. E., & Smith, R. S. (2001). Journeys from childhood to midlife: Risk, resilience, and recovery. Cornell University Press.
Woolfolk Hoy, A. (2015). Eğitim psikolojisi (D. Özen, Çev. Ed.). Kaknüs Yayınları.
Yılmaz, İ. (2018). Okul öncesi dönemde çocukların bağlanma biçimi ile sosyal beceri ve problem davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Üsküdar Üniversitesi.
Yoldaş, C., & Demircioğlu, H. (2022). Okul öncesi dönem çocuklarının problem davranışlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 9(3), 553-572. https://doi.org/10.21020/husbfd.1014137
Zhang, J., Wu, Y., Qu, G., Wang, L., Wu, W., Tang, X., & Sun, Y. (2021). The relationship between psychological resilience and emotion regulation among preschool left-behind children in rural China. Psychology, Health & Medicine, 26(5), 595-606. https://doi.org/10.1080/13548506.2020.1849748
Zinn, M. E., Huntley, E. D., & Keating, D. P. (2020). Resilience in adolescence: Prospective self moderates the association of early life adversity with externalizing problems. Journal of Adolescence, 81, 61-72. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2020.04.004
Ziobro, N. F. (2018). Investigation of preschool teachers' perceptions, understandings, and practices related to resilience pedagogy: A qualitative single case study [Doctoral dissertation, Rowan University]. ProQuest Dissertations Publishing.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

School Counseling , Early Childhood Education

Journal Section

Research Article

Authors

İrem Topuz ^*
0000-0002-7085-8470
Türkiye

Olcan Aslan
0000-0001-9987-0425
Türkiye

Ahmet Bedel
0000-0003-4215-9290
Türkiye

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

February 6, 2025

Acceptance Date

August 18, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 65

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1634734

IZ

https://izlik.org/JA59ZT65GX

APA

Topuz, İ., Aslan, O., & Bedel, A. (2025). Okul Öncesi Dönemde Psikolojik Sağlamlık ve Problem Davranışlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 65, 3345-3360. https://doi.org/10.53444/deubefd.1634734

Cited By

AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI

Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.16953/deusosbil.1668870

Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Becerilerin Yordayıcıları Olarak Dijital Oyun Bağımlılığı Eğilimlerinin ve Farklı Demografik Değişkenlerin Rolü

Türk Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.37217/tebd.1651827

Examination of the Effects of a Play-Based Mindfulness Training Program on Resilience, Emotion Regulation Skills, and Executive Functions of Preschool Children

Children

https://doi.org/10.3390/children13010110

Examining Various Variables as Predictors of Resilience in Special Education Teachers

Bartın University Journal of Faculty of Education

https://doi.org/10.14686/buefad.1649671