Research Article

Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması

Number: 66 December 29, 2025
TR EN

Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması

Abstract

Bu çalışmanın amacı Türkçe eğitimi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin 2020 (salgın dönemi) ve 2024 (üretken yapay zekâ dönemi) yılları arasındaki değişimini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışmada açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni kullanılmış, 2020 yılında 188, 2024 yılında ise 157 Türkçe eğitimi öğrencisinden nicel veri toplanmıştır. Nicel veriler "Öğretmen Adayları İçin Dijital Okuryazarlık Özyeterlik Ölçeği" ile, nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre iki yıl arasında öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık öz-yeterlik düzeylerinde (üretim, kaynak kullanabilme, uygulama kullanabilme ve destek alt boyutlarında) istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Nitel analiz sonuçlarına göre ise 2020 yılındaki katılımcıların %54,6'sı herhangi bir teknolojik ders talebi belirtmezken, bu oran 2024'te %43,8'e düşmüştür. En dikkat çekici bulgular arasında 2024 yılında yapay zekâ öğrenme talebinin %17,8 oranıyla ikinci sırada yer alması ve 2020'de en yüksek talebin %13,6 ile yazılım/kodlama öğrenme alanında olmasıdır. Sonuç olarak öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık öz-yeterlik algılarında nicel açıdan değişim gözlenmemekte, öğretmen adaylarının kendilerini dijital yeterlikler konusunda yeterli görmelerine rağmen bunun gerçekte farklı olduğu, güncel teknolojik gelişmelere (özellikle yapay zekâ) karşı ilgi ve farkındalığın öğretmen adaylarının küçük bir bölümünde olduğu gözlemlenmektedir.

Keywords

Dijital Okuryazarlık, Öğretmen Eğitimi, Türkçe Eğitimi, Öz-yeterlik

Ethical Statement

Çalışmada kullanılan veriler etik kurallara uygun bir şekilde toplanmıştır.

Thanks

Çalışmada zaman ayırarak veri toplama süreçlerine katkı sunan Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Lisans Öğrencilerine çok teşekkür ederiz.

References

  1. Akın, E., Akın, İ. ve Bilgin, E. (2024). Dijital okuryazarlığın Türkçe eğitimindeki yeri. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 52-65. https://doi.org/10.33206/mjss.1302575
  2. Alpsülün, M. ve Balıkçı, H. C. (2024). Okul yöneticilerinin yaşam boyu öğrenme eğilimleri ile dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 15(29), 131-154. https://doi.org/10.58689/eibd.1415279
  3. Angelova, V. ve Nikolova, A. (2024). The digital competence of students preparing to become primary school teachers-perspectives for development. TEM Journal, 13(1), 375-385. https://doi.org/10.18421/TEM131-39
  4. Banaz, E. ve Demirel, O. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 60, 1516-1529. https://doi.org/10.53444/deubefd.1461048
  5. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W.H. Freeman.
  6. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
  7. Balaman, F. ve Tiryaki, S. H. (2021). Corona virüs (Covid-19) nedeniyle mecburi yürütülen uzaktan eğitim hakkında öğretmen görüşleri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(1), 52-84. https://doi.org/10.15869/itobiad.769798
  8. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş. ve Çakmak, E. K. (2024). Bilimsel araştırma yöntemleri (36. Baskı.). Pegem Akademi Yayıncılık.
  9. Can, A. (2024). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi (12. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
  10. Caprara, G. V., Barbaranelli, C., Steca, P. ve Malone, P. S. (2006). Teachers’ self-efficacy beliefs as determinants of job satisfaction and students’ academic achievement: A study at the school level. Journal of School Psychology, 44(6), 473–490. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2006.09.001
APA
Gök, V., & Topal, M. (2025). Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 66, 4087-4106. https://doi.org/10.53444/deubefd.1635122
AMA
1.Gök V, Topal M. Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025;(66):4087-4106. doi:10.53444/deubefd.1635122
Chicago
Gök, Veli, and Murat Topal. 2025. “Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 Ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, nos. 66: 4087-4106. https://doi.org/10.53444/deubefd.1635122.
EndNote
Gök V, Topal M (December 1, 2025) Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 66 4087–4106.
IEEE
[1]V. Gök and M. Topal, “Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması”, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 66, pp. 4087–4106, Dec. 2025, doi: 10.53444/deubefd.1635122.
ISNAD
Gök, Veli - Topal, Murat. “Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 Ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 66 (December 1, 2025): 4087-4106. https://doi.org/10.53444/deubefd.1635122.
JAMA
1.Gök V, Topal M. Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025;:4087–4106.
MLA
Gök, Veli, and Murat Topal. “Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 Ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 66, Dec. 2025, pp. 4087-06, doi:10.53444/deubefd.1635122.
Vancouver
1.Veli Gök, Murat Topal. Türkçe Eğitimi Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlıklarındaki Değişim 2020 ve 2024 Yıllarının Karşılaştırmalı Analizi: Bir Karma Yöntemler Araştırması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025 Dec. 1;(66):4087-106. doi:10.53444/deubefd.1635122