Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları

Emine Uysal; Mustafa Şahin

doi:10.53444/deubefd.1819421

TR EN

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları

Abstract

Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çokkültürlülük kavramına ilişkin algılarını, duygularını, yeterlik düzeylerini ve çözüm önerilerini ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması (case study) benimsenmiştir. Veriler, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Ege bölgesindeki devlet üniversitelerinde öğrenim gören 40 öğretmen adayıyla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmış; katılımcı görüşleri beş ana tema altında sınıflandırılmıştır. Bulgular, öğretmen adaylarının çoğunun çokkültürlülüğü demokratik bir değer olarak gördüğünü, farklılıklara saygı ve hoşgörünün önemini vurguladıklarını göstermiştir. Ancak, çokkültürlü eğitim stratejileri konusunda deneyim ve bilgi eksikliklerinin bulunduğu, ders kitapları ve öğretmen yetiştirme programlarının çokkültürlü içeriği yeterince yansıtmadığı belirlenmiştir. Katılımcıların çözüm önerileri, öğretmen tutumu, öğretmen eğitimi, sınıf içi uygulamalar ve aile katılımı ekseninde toplanmıştır. Sonuç olarak, çokkültürlü eğitimin Türkiye’de kavramsal düzeyde benimsendiği, ancak uygulama düzeyinde bütüncül bir yaklaşımın henüz geliştirilemediği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

Çokkültürlülük, sosyal bilgiler eğitimi, öğretmen adayı.

Multiculturalism Perceptions of Social Studies Teacher Candidates

Abstract

The aim of this study is to reveal the perceptions, emotions, competency levels, and solution suggestions of pre-service social studies teachers regarding the concept of multiculturalism. The study adopted a qualitative research design, specifically the case study method. Data were collected through semi-structured interviews conducted with 40 pre-service teachers studying at public universities in the Aegean region during the 2023–2024 academic year. The data were analyzed using the content analysis technique, and participants’ views were categorized under five main themes. The findings indicate that most pre-service teachers perceive multiculturalism as a democratic value and emphasize the importance of respect and tolerance toward differences. However, deficiencies were identified in their knowledge and experience related to multicultural education strategies, and it was observed that textbooks and teacher education programs insufficiently reflect multicultural content. Participants’ solution suggestions focused on four main dimensions: teacher attitudes, teacher training, classroom practices, and parental involvement. In conclusion, the study reveals that multicultural education in Türkiye is conceptually embraced, yet a comprehensive and systematic approach to its practical implementation has not yet been fully developed.

Keywords

Multiculturalism, Social Studies Education, Pre-service Teacher.

Abstract

References

APA. (2002). Guidelines on multicultural education, training, research, practice, and organizational change for psychologists. https://www.apa.org/about/policy/multiculturalguidelines-archived.pdf
APA. (2017). Multicultural guidelines: An ecological approach to context, identity, and intersectionality. http://www.apa.org/about/policy/multicultural-guidelines.pdf
Arslan, M. (2009). Eğitimle ilgili temel kavramlar. M. Arslan (Ed.), Eğitim bilimine giriş içinde (s. 12-25). Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Ashcroft, R. T., & Bevir, M. (2017). Multiculturalism in contemporary Britain: Policy, law and theory. Critical Review of International Social and Political Philosophy, 21(1), 1–21.
Aslan, M., & Kozikoğlu, İ. (2017). Öğretmenlerin çokkültürlü eğitime yönelik tutumları: Van ili örneği. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi,(31), 729-737.
Banks, J. A. (2009). Multicultural education: Dimensions and paradigms. In J. Banks (Ed.), The Routledge international companion to multicultural education (pp. 3-33). Routledge.
Başbay, A., & Bektaş, Y. (2009). Çokkültürlülük bağlamında öğretim ortamı ve öğretmen yeterlikleri. Eğitim ve Bilim, 34(152), 30-43.
Bilgin, N. (2014). Sosyal bilimlerde içerik analizi. (3. bs.). Siyasal Kitabevi.
Bulut, S. (2024). Multiculturalism in teacher training programs in Türkiye. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 15(30), 309-336.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. bs.). Pegem Akademi.

Cochran-Smith, M., Villegas, A. M., Abrams, L., Chávez-Moreno, L., Mills, T., & Stern, R. (2015). Critiquing teacher preparation research. Journal of Teacher Education, 66(2), 109-121.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative ınquiry & research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Sage.
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. (4th ed.). Sage.
Çetinkaya, N. (2020). Sosyal bilgiler eğitiminde çok kültürlülük üzerine öğretmen görüşlerinin incelenmesi: Akdeniz bölgesinde bir il [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
Gay, G. (1994). At the essence of learning: Multicultural education. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED386410.pdf
Gay, G. (2018). Culturally responsive teaching: Theory, research, and practice (3rd ed.). Teachers College Press.
Haçat, S. O., & Demir, F. B. (2020). Sosyal bilgiler ders kitaplarının değerler açısından incelenmesi. Journal of History School, (49), 4443-4466.
Kalaycı, N. ve Baysal, S. B. (2019). Sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi (2005-2017-2018). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 106-129.
Karacabey, M., F., & Özdere, M., Bozkuş, K. (2019). The attitudes of teachers towards multicultural education. Europen Journal of Educational Research, 8(1), 383-393.
Krippendorff, K. (2019). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage.
Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey Bass.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. (2nd ed.). Sage.
Modood, T., & May, S. (2001). Multiculturalism and education in Britain: An internally contested debate. International Journal of Educational Research, 35(3), 305-317.
Öztürk, D., & Ergül, S. (2023). Investigation of social studies teachers’ attitudes towards democracy and multicultural education. International Journal of Turkish Educational Studies, 2023, 11 (20), 96-125.
Parker, W. C., & Banks, J. A. (2002). Teaching diversity: Unity and diversty in public life. Teachers College Press. Pehlivan, H. (2023). Teachers’ perceptions of multicultural efficacy. Trakya Journal of Education, 13(3),1838-1853.
Polat, S. (2009). Öğretmen adaylarının çokkültürlü eğitime yönelik kişilik özellikleri. International Online Journal of Educational Sciences, 1(1), 154–164.
Sant, E., Davies, I., Pashby, K., & Shultz, L. (2021). Global citizenship education: A critical ıntroduction to key concepts and debates. Bloomsbury Academic.
Sleeter, C. E., & Grant, C. A. (2007). Making choices for multicultural education: Five approaches to race, class, and gender (6th ed.). Wiley.
Şengül, F. N. (2021). Öğretmen adaylarında çokkültürlülük ve dini tutum ilişkisi. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 20(20), 89-117.
Yazıcı, S., Başol, G., & Toprak, G. (2009). Öğretmenlerin çokkültürlü eğitim tutumları: Bir güvenirlik ve geçerlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 229–242.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (12. bs.). Seçkin Yayıncılık.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Teacher Education and Professional Development of Educators

Journal Section

Research Article

Authors

Emine Uysal
0000-0001-6320-704X
Türkiye

Mustafa Şahin ^*
0000-0001-8789-514X
Türkiye

Publication Date

March 31, 2026

Submission Date

November 7, 2025

Acceptance Date

January 26, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 67

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1819421

IZ

https://izlik.org/JA32BD32PT

APA

Uysal, E., & Şahin, M. (2026). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 67, 417-438. https://doi.org/10.53444/deubefd.1819421

AMA

1.Uysal E, Şahin M. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;(67):417-438. doi:10.53444/deubefd.1819421

Chicago

Uysal, Emine, and Mustafa Şahin. 2026. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, nos. 67: 417-38. https://doi.org/10.53444/deubefd.1819421.

EndNote

Uysal E, Şahin M (March 1, 2026) Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 67 417–438.

IEEE

[1]E. Uysal and M. Şahin, “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları”, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 67, pp. 417–438, Mar. 2026, doi: 10.53444/deubefd.1819421.

ISNAD

Uysal, Emine - Şahin, Mustafa. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 67 (March 1, 2026): 417-438. https://doi.org/10.53444/deubefd.1819421.

JAMA

1.Uysal E, Şahin M. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;:417–438.

MLA

Uysal, Emine, and Mustafa Şahin. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 67, Mar. 2026, pp. 417-38, doi:10.53444/deubefd.1819421.

Vancouver

1.Emine Uysal, Mustafa Şahin. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026 Mar. 1;(67):417-38. doi:10.53444/deubefd.1819421

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çokkültürlülük Algıları

Abstract

Keywords

Multiculturalism Perceptions of Social Studies Teacher Candidates

Abstract

Keywords

Abstract

Abstract

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite