Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri

İbrahim Can Şahan; Emre Laçin; Şeyda Yıldırım Parlak

doi:10.53444/deubefd.1846646

TR EN

Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri

Abstract

Bu araştırma, özel eğitim öğretmenlerinin yasal mevzuat ve güncel uygulamalara ilişkin görüşlerini derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye’de özel eğitim alanı, 573 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ve 2022–2026 Kaynaştırma-Bütünleştirme Ulusal Eylem Planı gibi düzenlemelerle şekillenmektedir. Ancak bu düzenlemelerin sahaya yansıması öğretmenlerin deneyimlerine göre farklılık göstermektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgu bilim) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, Hatay ilinde Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan 16 özel eğitim öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda “kuram ve uygulama arasındaki köprü”, “mevzuatın uygulamaya yansımaları”, “aile ve toplumun eğitime katkısı”, “eğiticinin eğitimi ve desteklenmesi” ve “özel eğitim paydaşlarının sorumlulukları” olmak üzere beş ana tema ve yirmi üç alt tema belirlenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin yasal mevzuatta güncellemeye ihtiyaç duyulduğunu, teori ile uygulama arasında kopukluk bulunduğunu ve akademik bilginin sahaya yeterince aktarılmadığını düşündüklerini göstermektedir. Ayrıca ailelerin yasal haklara ilişkin farkındalıklarının sınırlı olduğu, öğretmenlerin hizmet içi eğitim, süpervizyon ve iş birliği desteğine gereksinim duydukları saptanmıştır. Araştırma, mevzuatın işlevselliğini artırmaya, paydaş iş birliğini güçlendirmeye ve öğretmenlerin mesleki gelişimini desteklemeye yönelik öneriler sunmaktadır.

Keywords

Özel eğitim öğretmenleri, yasal mevzuat, güncel uygulamalar, fenomenoloji, kapsayıcı eğitim.

Perceptions of Special Education Teachers Regarding Legal Regulations and Current Practices

Abstract

This study aims to comprehensively examine the views of special education teachers regarding legal regulations and current practices in Turkey. The field of special education in Turkey is shaped by several legislative and policy frameworks, including Decree Law No. 573, the Special Education Services Regulation, and the 2022–2026 National Action Plan for Inclusion. However, the practical implementation of these regulations often varies depending on teachers’ experiences and institutional conditions. The study was designed according to a qualitative research approach, employing a phenomenological design to explore teachers’ lived experiences. The study group consisted of sixteen special education teachers working in public schools affiliated with the Ministry of National Education in Hatay Province. Data were collected through a semi-structured interview form and analyzed using content analysis. As a result of the analysis, five main themes and twenty-three subthemes were identified: (1) the bridge between theory and practice, (2) reflections of legislation in practice, (3) family and community participation in education, (4) training and support of educators, and (5) responsibilities of stakeholders in special education. Findings reveal that teachers perceive a gap between theoretical knowledge and practical implementation and emphasize the need for updates in existing legislation. Teachers reported that academic knowledge is not sufficiently transferred into practice, that families have limited awareness of their legal rights, and that teachers require more professional development, supervision, and collaboration opportunities. The study contributes to understanding how special education legislation operates in practice and provides recommendations for improving policy functionality, strengthening stakeholder collaboration, and supporting the professional development of teachers.

Keywords

Special Education Teachers, Legislation, Phenomology, Current Practices, İnclusive Education

Abstract

References

Acartürk Olçay, H., & Çevik Kansu, C. (2024). Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitime Yönelik Görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(1), 31–62. https://doi.org/10.19171/uefad.1345769
Aksoy, V., & Şafak, P. (2020). 573 Sayılı KHK’dan günümüze özel eğitimde eğitsel tanılama ve değerlendirme: Neredeyiz, nereye gitmeliyiz? Turkish Journal of Special Education Research and Practice, 2(1), 47–67. https://doi.org/10.37233/TRSPED.2020.0108
Aktaş, B., Kot, M., & Yıkmış, A. (2020). Özel eğitimde geçiş planlama ve hizmetleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 21(1), 149–170. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.441254
Altınok, V. (2024). The effect of supervision in education on teacher quality and performance. International Journal of Psychology and Educational Studies, 11(3), 230–246. https://doi.org/10.52380/ijpes.2024.11.3.1317
Amaç, Z. (2021). Kapsayıcı eğitim ve ilkokul öğretmenleri: sistematik bir inceleme. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(19), 74–97. https://orcid.org/0000-0003-1387-5773
Ar, Ö. F. , Şen, M. & Melekoğlu, M. (2022). Erken çocuklukta özel eğitimde ailenin rolü. Trakya Eğitim Dergisi, 12(2), 637-646. https://doi.org/10.24315/tred.916749
Armutcu, O. A., Kurt, M., & Genel, M. (2024). Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin BEP geliştirme sürecine ilişkin görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1),433–457. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1314006
Balıkçı, Ö. S., & Melekoğlu, M. A. (2023). A special call from inclusive classroom teachers of Turkish students with specific learning disabilities (SLD): “I don’t want them to disappear!”. Journal of Qualitative Research in Education, (33), 198–215. https://doi.org/10.14689/enad.33.521
Baş, H., & Nural, E. (2023). Türkiye’de öğretmen yetiştirme uygulamalarında yaşanan sorunların belirlenmesi ve çözüm önerilerine ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 4(1), 16–46. https://doi.org/10.54637/ebad.1222046
Baykaldı, G., Çorlu, M. S., & Yabaş, D. (2023). An investigation into high school mathematics teachers and inclusive education for students with visual impairments. British Journal of Visual Impairment, 42(1), 124–134. https://doi.org/10.1177/026461962311753

Bilgiç, E., & Tekin, A. (2023). All we can do is trial and error: English language teachers’ inclusive practice experiences. Journal of Pedagogical Sociology and Psychology, 5(4), 82–97. https://doi.org/10.33902/jpsp.202324728
Birgili, B., Taylan, R. D., Tunç Pekkan, Z., & Ölmez, İ. B. (2025). An exploration of the gap between theory and practice in online field experience in mathematics teaching. Turkish Journal of Education, 14(1), 36–56. https://doi.org/10.19128/turje.1540790
Brownell, M. T., Hirsch, E., & Seo, S. (2004). Meeting the demand for highly qualified special education teachers during severe shortages: What should policymakers consider?. The Journal of Special Education, 38(1), 56–61. https://doi.org/10.1177/00224669040380010501
Brussino, O. (2021). Building capacity for inclusive teaching. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/57fe6a38-en
Cabaroglu, N. (2014). Re-visiting the theory and practice gap through the lens of student teacher dilemmas. Australian Journal of Teacher Education, 39(2), 88–109. https://doi.org/10.14221/ajte.2014v39n2.10
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2011). Designing and conducting mixed methods research. Sage. Çağlar, S. (2012). Engellilerin erişebilirlik hakkı ve Türkiye’de erişebilirlikleri. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 61(2), 541–598. https://doi.org/10.1501/Hukfak_0000001666
Çitil, M. (2020). Informative parent training on parental advocacy and legal rights for families with children with special educational needs. International Journal of Psychology and Educational Studies, 7(3), 178–193. https://doi.org/10.17220/ijpes.2020.03.016
Dayı, E., İnce, M., Ataman, S., & Aksoy, V. (2025). Collaboration efforts of special education teachers in Turkey. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 26(2), 215–233. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1488696
Deroncele-Acosta, A., & Ellis, A. (2024). Overcoming challenges and promoting positive education in inclusive schools: A multi-country study. Education Sciences, 14(11), 1169. https://doi.org/10.3390/educsci14111169
Dignath, C., Rimm-Kaufman, S. E., van Ewijk, R., & Kunter, M. (2022). Teachers’ beliefs about inclusive education and their relation to classroom practices: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 34, 2609–2660. https://doi.org/10.1007/s10648-022-09695-0
Doğru, S. Y., Şahan, İ. C., & Doğru, S. (2024). Cumhuriyet'in 100. yılında özel eğitim: Dün bugün yarın Türkiye’de özel eğitim ve özel gereksinimli bireyler. A. Akgün & Ü.Duruk (Ed.), Eğitim Alanında Güncel Bilimsel Araştırmalar V (s. 3-18). İksad Yayınevi.
Duran, N., & Özet, B. (2024). Türkiye’de uygulanan kaynaştırma eğitiminin yasa ve yönetmeliklerdeki durumu ve uygulamaya geçişi arasındaki tutarlılığının incelenmesi. Turkish Special Education Journal: International, 6(1), 82–104. https://doi.org/10.69485/tseji.1474847
Ergenekon, Y. (2009). The support services being provided to the special education teachers in their first year. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 42(1), 215–240. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001145
Griffin, C. C., Kilgore, K. L., Winn, J. A., Otis-Wilborn, A., Hou, W., & Garvan, C. W. (2009). First-year special educators: The influence of school and classroom context factors on their accomplishments and problems. Teacher Education and Special Education, 32(1), 45–63. https://doi.org/10.1177/0888406408330870
Gözler, A., Öztürk, M. E., & Karnas, M. (2023). The challenges that special education school principals face: The case of Türkiye. International Journal of Psychology and Educational Studies, 10(4), 966–975. https://dx.doi.org/10.52380/ijpes.2023.10.4.1289
Güleç-Aslan, Y., Özbey, F., Sola-Özgüç, C., & Cihan, H. (2014). Vaka araştırması: Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin sorunları ve ihtiyaçları. Journal of International Social Research, 7(31), 639–654.
Hoque, K. E., Bt Kenayathulla, H. B., D/O Subramaniam, M. V., & Islam, R. (2020). Relationships between supervision and teachers’ performance and attitude in secondary schools in Malaysia. Sage Open, 10(2), 1–11. https://doi.org/10.1177/2158244020925501
İzci, E. (2005). Sınıf öğretmeni adaylarının özel eğitim konusundaki yeterlikleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(14), 106–114. https://dergipark.org.tr/en/pub/esosder/issue/6128/82186
Karaca, M. A., Çobanoglu, N., & Çelik, O. T. (2023). Quality in special education from teacher perspectives. European Journal of Special Needs Education, 39(5), 789–804. https://doi.org/10.1080/08856257.2023.2294239
Kartal, S. (2008). İlk ve ortaöğretim kurumlarında velinin okul yönetimine katılımı. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 23–30. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefad/issue/59526/856045
Kizir, M., & Memişoğlu, S. P. (2017). Özel eğitim okulu yöneticilerinin özel eğitim mevzuatına dair görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(4), 1994-2013. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.32772-363987
Millî Eğitim Bakanlığı. (2023a). Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları ulusal eylem planı. https://orgm.meb.gov.tr/www/kaynastirmabutunlestirme-yoluyla-egitim-uygulamalari-ulusal-eylem-plani-2022-2026-kapsamindaki-calismalar/icerik/2348
Millî Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2023b, Eylül 23). Temel Eğitimde Özel Eğitim Hizmetlerinin Güçlendirilmesi Projesi kapsamında çalışmalarımız başladı. https://orgm.meb.gov.tr/www/temel-egitimde-ozel-egitim-hizmetlerinin-guclendirilmesi-projesi-kapsaminda-calismalarimiz-basladi/icerik/3397
Millî Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2021). Türkiye’de özel eğitim hizmetleri. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_01/22170504_13143029_turkyyeyde_ozel_eyytym_hyzmetlery.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı. (2025). Millî eğitim istatistikleri: Örgün eğitim 2024–2025. https://sgb.meb.gov.tr/www/milli-egitim-istatistikleri-orgun-egitim-2024-2025/icerik/768
Oğuz, E. (2024). Üniversiteler ve okullar arasında güçlü bir iş birliği ihtiyacı. Okul Yönetimi, 4(2), 147–149. https://dergipark.org.tr/tr/pub/saj/issue/89652/1610731?utm_source=chatgpt.com
Özdemı̇r, L., Çifçi, H., & Sayan, Ö. (2022). Tarihsel süreçte özel eğitim uygulamaları, kurumları ve görevli personellerin incelenmesi. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, 1(9), 154–165. https://dergipark.org.tr/en/pub/atlas/issue/69159/1063347
Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, KHK No. 573. (1997, 6 Haziran). T. C. Resmî Gazete (Sayı: 23011 [Mükerrer]). https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_01/21155634_10111011_ozel_egitim_kanun_hukmunda_kararname.pdf
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2018, 7 Temmuz). T. C. Resmî Gazete (Sayı:30471). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/07/20180707-8.htm
Özyürek, M. (2008). Nitelikli öğretmen yetiştirmede sorunlar ve çözümler: Özel eğitim örneği. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 189–226. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/256317
Rashid, S. M. M., & Wong, M. T. (2023). Challenges of ımplementing the ındividualized education plan (ıep) for special needs children with learning disabilities: Systematic literature review (SLR). International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 22(1), 15–34. https://doi.org/10.26803/ijlter.22.1.2
Sharma, U., Grové, C., Laletas, S., Rangarajan, R., & Finkelstein, S. (2021). Bridging gaps between theory and practice of inclusion through an innovative partnership between university academics and school educators in Australia. International Journal of Inclusive Education, 27(10), 1102–1117. https://doi.org/10.1080/13603116.2021.1882052
Sivrikaya, T., & Yıkmış, A. (2016). Özel eğitim sınıflarında görev yapan özel eğitim mezunu olan ve olmayan öğretmenlerin öğretim süreciyle ilgili gereksinimleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(4), 1984-2001. https://dergipark.org.tr/en/pub/aibuefd/issue/28550/304607
Uzeirli, E., & Kılıçoğlu, G. (2021). Investigation of primary teacher training process in Turkey and Azerbaijan. Education and Science, 46(207), 375–401. https://doi.org/10.15390/EB.2021.9246
Ünay, E., Melekoğlu, M. A. & Çakıroğlu, O. (2021). Türkiye’de kaynaştırmadan bütünleştirmeye geçiş. e-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(3), 663–681. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.955653
Yaşar, M. (2022). Problems faced by special education school principals: Mixed methods research. Journal of Action Qualitative and Mixed Methods Research [JAQMER], 1(1), 1–25. https://orcid.org/0000-0001-6693-1084
Yavuz, M. (2017). Kaynaştırma uygulamalarında çalışan öğretmenlerin kaynaştırma yeterlik düzeylerini bazı değişkenler açısından incelemesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (11), 401–415. https://dergipark.org.tr/tr/pub/inesj/issue/40052/476431
Yılmaz, E., & Batu, E. S. (2016). Farklı branştan ilkokul öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programı, yasal düzenlemeler ve kaynaştırma uygulamaları hakkındaki görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 17(3), 247–268. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.267316
Yılmaz, Y., & Gürgür H. (2023). Improving the teacher training process in special education: An action research. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi [Journal of Theoretical Educational Science], 16(3), 502–535. http://doi.org/10.30831/akukeg.1254380

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Teacher Education and Professional Development of Educators, Mental Disability Education, Special Education and Disability (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

İbrahim Can Şahan ^*
0000-0003-3793-5902
Türkiye

Emre Laçin
0000-0003-0262-1743
Türkiye

Şeyda Yıldırım Parlak
0000-0002-1139-2447
Türkiye

Publication Date

June 29, 2026

Submission Date

December 21, 2025

Acceptance Date

June 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 68

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1846646

IZ

https://izlik.org/JA56YY88YC

APA

Şahan, İ. C., Laçin, E., & Yıldırım Parlak, Ş. (2026). Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 68. https://doi.org/10.53444/deubefd.1846646

AMA

1.Şahan İC, Laçin E, Yıldırım Parlak Ş. Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;(68). doi:10.53444/deubefd.1846646

Chicago

Şahan, İbrahim Can, Emre Laçin, and Şeyda Yıldırım Parlak. 2026. “Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat Ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri”. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, nos. 68. https://doi.org/10.53444/deubefd.1846646.

EndNote

Şahan İC, Laçin E, Yıldırım Parlak Ş (June 1, 2026) Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 68

IEEE

[1]İ. C. Şahan, E. Laçin, and Ş. Yıldırım Parlak, “Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri”, Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 68, June 2026, doi: 10.53444/deubefd.1846646.

ISNAD

Şahan, İbrahim Can - Laçin, Emre - Yıldırım Parlak, Şeyda. “Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat Ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri”. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 68 (June 1, 2026). https://doi.org/10.53444/deubefd.1846646.

JAMA

1.Şahan İC, Laçin E, Yıldırım Parlak Ş. Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026. doi:10.53444/deubefd.1846646.

MLA

Şahan, İbrahim Can, et al. “Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat Ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri”. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 68, June 2026, doi:10.53444/deubefd.1846646.

Vancouver

1.İbrahim Can Şahan, Emre Laçin, Şeyda Yıldırım Parlak. Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026 Jun. 1;(68). doi:10.53444/deubefd.1846646

Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri

Abstract

Keywords

Perceptions of Special Education Teachers Regarding Legal Regulations and Current Practices

Abstract

Keywords

Abstract

Abstract

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite