Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri

Bu araştırma, özel eğitim öğretmenlerinin yasal mevzuat ve güncel uygulamalara ilişkin görüşlerini derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye’de özel eğitim alanı, 573 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ve 2022–2026 Kaynaştırma-Bütünleştirme Ulusal Eylem Planı gibi düzenlemelerle şekillenmektedir. Ancak bu düzenlemelerin sahaya yansıması öğretmenlerin deneyimlerine göre farklılık göstermektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgu bilim) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, Hatay ilinde Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan 16 özel eğitim öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda “kuram ve uygulama arasındaki köprü”, “mevzuatın uygulamaya yansımaları”, “aile ve toplumun eğitime katkısı”, “eğiticinin eğitimi ve desteklenmesi” ve “özel eğitim paydaşlarının sorumlulukları” olmak üzere beş ana tema ve yirmi üç alt tema belirlenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin yasal mevzuatta güncellemeye ihtiyaç duyulduğunu, teori ile uygulama arasında kopukluk bulunduğunu ve akademik bilginin sahaya yeterince aktarılmadığını düşündüklerini göstermektedir. Ayrıca ailelerin yasal haklara ilişkin farkındalıklarının sınırlı olduğu, öğretmenlerin hizmet içi eğitim, süpervizyon ve iş birliği desteğine gereksinim duydukları saptanmıştır. Araştırma, mevzuatın işlevselliğini artırmaya, paydaş iş birliğini güçlendirmeye ve öğretmenlerin mesleki gelişimini desteklemeye yönelik öneriler sunmaktadır.

This study aims to comprehensively examine the views of special education teachers regarding legal regulations and current practices in Turkey. The field of special education in Turkey is shaped by several legislative and policy frameworks, including Decree Law No. 573, the Special Education Services Regulation, and the 2022–2026 National Action Plan for Inclusion. However, the practical implementation of these regulations often varies depending on teachers’ experiences and institutional conditions. The study was designed according to a qualitative research approach, employing a phenomenological design to explore teachers’ lived experiences. The study group consisted of sixteen special education teachers working in public schools affiliated with the Ministry of National Education in Hatay Province. Data were collected through a semi-structured interview form and analyzed using content analysis. As a result of the analysis, five main themes and twenty-three subthemes were identified: (1) the bridge between theory and practice, (2) reflections of legislation in practice, (3) family and community participation in education, (4) training and support of educators, and (5) responsibilities of stakeholders in special education. Findings reveal that teachers perceive a gap between theoretical knowledge and practical implementation and emphasize the need for updates in existing legislation. Teachers reported that academic knowledge is not sufficiently transferred into practice, that families have limited awareness of their legal rights, and that teachers require more professional development, supervision, and collaboration opportunities. The study contributes to understanding how special education legislation operates in practice and provides recommendations for improving policy functionality, strengthening stakeholder collaboration, and supporting the professional development of teachers.