YARATICILIK VE ÜSTÜN YETENEKLİLİĞİN BAZI ZEKA KURAMLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Burak Karabey; Kemal Yürümezoğlu

TR EN

YARATICILIK VE ÜSTÜN YETENEKLİLİĞİN BAZI ZEKA KURAMLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

21.yy becerileri arasında önemli olarak gösterilen “girişimcilik, karmaşık problemleri çözme, yaratıcılık ve inovasyon” becerilerinin zeka ile yakın ilişkileri kurulmaya çalıştığını görebilirsiniz. Bu eğilimlerin doğal sonucu olarak zeka, yetenek ve yaratıcılık konularının, içinde bulunduğumuz yüzyılda da araştırmacıların gözde konuları içerisinde olmaya devam edeceği aşikardır. Zeka, yaratıcılık ve yetenek konularının çok boyutlu ve disiplinler arası etkileşimle psikoloji, biyoloji, eğitim gibi bilim alanlarının sık sık çalıştığı terimler olduğu söylenebilir. Bu terimlerin her biri için tek bir tanım kullanılmadığı gibi terimlerin birbirlerine karıştığını kolaylıkla söyleyebiliriz. Bu çalışmanın amacı yaratıcılık ve üstün yetenekliliğin farklı zeka kuramları açısından incelenmesi ile yaratıcılık ve üstün yeteneklilik tanımlarının farklı açılardan karşılaştırılabilmesini sağlamaktır.

Anahtar Kelimeler

zeka kuramları, yaratıcılık, üstün yetenek

References

Alder, H. (2004). Yaratıcı Zeka İstanbul: Hayat Yayınları.
Ambrose, L. ve Machek, G. R. (2014). Identifying Creatively Gifted Students: Necessity of a Multi-Method Approach. Contemporary School Psychology, 1-7.
Arık, A. (1990) Yaratıcılık. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Barnett, L. A. ve Fiscella, J. (1985). A child by any other name... A comparison of the playfulness of gifted and nongifted children. Gifted Child Quarterly, 29(2), 61-66.
Batıbay,D.(2011). Piyano Eğitiminde Yaratıcı Ve Analitik Yaklaşımlar, 2nd International Conference on New Trends in Education and Their Implications
29 April, 2011 Antalya-Turkey.
Bleichrodt, N., Hoksbergen, R. A., & Khire, U. (1999). Cross-cultural testing of intelligence. Cross-cultural research, 33(1), 3-25.
Borland, J. H. ve Wright, L. (1994). Identifying Young, Potentially Gifted, Economically Disadvantaged Students. Gifted Child Quarterly.
Calvin, W. H. (2002). Pumping up intelligence: Abrupt climate jumps and the evolution of higher intellectual functions during the Ice Ages. In R. J. Sternberg & J. C. Kaufman (Ed.) içinde, The evolution of intelligence (pp. 97–116). Mahwah, NJ:Erlbaum.
Caropreso, E. J., & White, C. S. (1994). Analogical reasoning and giftedness: A comparison between identified gifted and nonidentified children. The Journal of Educational

Research, 87(5), 271-278.
Carroll, J. B. (1993). Human cognitive abilities: A survey of factor-analytic studies.New York: Cambridge University Press.
Cattell, R. B. (1971). Abilities: Their structure, growth, and action. Boston: Houghton Mifflin.
City of Edinburgh Council (2001) A Framework for Gifted and Talented Pupils, Edinburgh: City of Edinburgh Council.
Coon, H., Carey, G. ve Fulker, D. W. (1992). Community influences on cognitive ability. Intelligence, 16(2), 169–188.
Corballis, M. C. (2002). Evolution of the generative mind. In R. J. Sternberg & J. C. Kaufman (Ed.) içinde, The evolution of intelligence (pp. 117–144). Mahwah, NJ:Erlbaum.
Cosmides, L., & Tooby, J. (2002). Unraveling the enigma of human intelligence: Evolutionary psychology and the multimodular mind. In R. J. Sternberg & J. C. Kaufman (Eds.), The evolution of intelligence (pp. 145–198). Mahwah, NJ: Erlbaum.
Csikszentmihalyi, M. Ve Robinson, R. E. (1986).Culture, time, and the development of talent. İçinde R. J. Sternberg ve J. E. Davidson (Ed.), Conceptions of giftedness (syf. 264–284). New York: Cambridge University Press.
Csikszentmihalyi, M. (1996). Creativity. New York: HarperCollins.
Cutts, N.,E. & Moseley, N. (2004). Üstün Zekâlı ve Yetenekli Çocukların Eğitimi. İsmail Ersevim (Çev.). İstanbul: Özgür Yayınları.
Dale, B. A., Finch, M. H., Mcintosh, D. E., Rothlisberg, B. A. ve Finch, W. H. (2014). Utility Ethnically Diverse Preschoolers. Psychology In The Of The
Stanford–Binet Intelligence Scales, With Schools.
Davis, G. A. ve Rimm, S. B. (2003). Education of the gifted and talented (5. Baskı.). Boston, MA: Allyn ve Bacon.
Delisle, J. R. ve Lewis, B. A. (2003). The survival guide for teachers of gifted kids. USA: Barnes and Noble Publishing.
Demirci, C.(2000). Yaratıcı Düşünce, Dil Dergisi, Sayı: 88, s. 5-14, Ankara.
Dixon, R. A. (1992). 13 Contextual approaches to adult intellectual development. Intellectual development, 350.
Eby, J. W., & Smutny, J. F. (1991). A thoughtful overview of gifted education. New York: Longman.
Feldhusen, J. F. (1986).Aconception of giftedness. İçinde R. J. Sternberg ve J. E. Davidson (Ed.), Conceptions of giftedness (syf. 112–127). New York: Cambridge University Press.
Feldhusen, J. F. (2005). Giftedness, talent, expertise, and creative achievement. İçinde R. J. Sternberg & J. E. Davidson (Eds.), Conceptions of giftedness (2. Baskı, syf. 64–79). New York: Cambridge University Press.
Flanagan, D. P. ve Harrison, P. L. (Ed.). (2012). Contemporary intellectual assessment: Theories, tests, and issues. Guilford Press.
Gagne, F. (1995). From giftedness to talent: A developmental model and its impact on the language of the field. Roeper Review, 18(2), 103-111.
Gagne, F. (2000). A Differentiated Model of Giftedness and Talent. Year 2000 Update.
Gardner, H. E. (2000). Intelligence Reframed: Multiple Int. Perseus Books Group.
Gardner, H. (2004) Zihin Çerçeveleri İstanbul: Alfa Yayınları
Gardner, H. (2011). Frames of mind: The theory of multiple intelligences. Basic books.
Garlick, D. (2002). "Understanding the nature of the general factor of intelligence: the role of individual differences in neural plasticity as an explanatory mechanism". Psychological Review 109 (1): 116–136.
Grimshaw, Gina M.; Ana Adelstein; M. Philip Bryden; G. E. MacKinnon (1998)."First-Language Acquisition in Adolescence: Evidence for a Critical Period for Verbal Language Development" (PDF). Brain and Language 63 (2): 237–255..
Guilford, J. P. (1967). The nature of human intelligence. New York: McGraw-Hill.
Guilford, J. P. (1968). Intelligence has three facets. Science, 60(3828), 615–620.
Hall, E.G. ve Skinner, N. (1980) Identifying Gifted Preschoolers. Somewhere to Turn: Strategies for Parents of the Gifted and Talented Children, New York: Teachers College Press.
Harrison, C. (2004). Giftedness in early childhood: The search for complexity and connection. Roeper Review, 26(2), 78-84.
Heller, K.A., Perleth, C. ve Lim, T.K. (2005). The Munich model of giftedness designed to identify and promote gifted students. In R.J. Sternberg & J.E. Davidson (Ed.), Conceptions of giftedness (2. Baskı, syf. 147–170). New York: Cambridge University Press.
Jackson, N. (1992). Precocious reading of English: Origins, structure, and predictive significance. İçinde P. S. Klein ve A. J. Tannenbaum (Ed.), To be young and gifted (syf. 171-203). Norwood, NJ: Able.
Jensen, A. R. (1982). The chronometry of intelligence. In R. J. Sternberg (Ed.), Advances in the psychology of human intelligence (1. Baskı, syf. 255–310). Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Jensen, A. R. (1998). The g factor: The science of mental ability. Westport, CT: Praeger.
Karabey, B. (2010). İlköğretimdeki Üstün Yetenekli Öğrencilerin Yaratıcı Problem Çözmeye Yönelik Erişi Düzeylerinin Ve Kritik Düşünme Becerilerinin Belirlenmesi. Yayınlanmış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Karadağ, F. (2015) Okul Öncesi Dönemde Potansiyel Üstün Zekalı Çocukların Belirlenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Kaufman, A. S. ve Harrison, P. L. (1986). Intelligence tests and gifted assessment: What are the positives? Roeper Review, 8, 154-159.
Kaufman, J. C. ve Sternberg, R. J. (Eds.). (2006). The international handbook of
creativity. New York: Cambridge University Press.
Margulies, A. S. ve Floyd, R. G. (2004). Book review: Gifted Rating Scales (GRS). Journal
of Psychoeducational Assessment, 22(3), 275-282.
Mather, N. ve Wendling, B. J. (2010). Woodcock-Johnson III: Test of Cognitive Abilities and Achievement.
Matthew, J. L., Golin, A. K., Moore, M. W. ve Baker, C. (1992). Use of SOMPA in identification of gifted African-American children. Journal for the Education of the Gifted, 15(4), 344-356.
Neisser, U., Boodoo, G., Bouchard Jr, T.J., Boykin, A.W., Brody, N., Ceci, S.J., Halpern, D.F., Loehlin, J.C., Perloff, R., Sternberg, R.J., Others, (1998). "Intelligence: Knowns and Unknowns". Annual Progress in Child Psychiatry and Child Development 1997. Retrieved on 2008-03-18.
Perez, G. S. (1980). Perceptions of the young gifted child. In R. Brodsky (Ed.), The young gifted child. Roeper Review, 3, 5-17
Peters, S. J., & Gentry, M. (2009). Identifying gifted, talented, and high-ability students Conference for
Gifted and Talented Children, Vancouver, Canada.
Pfouts, Jane H (1980). "Birth Order, Age Spacing, IQ Differences and Family Relations". Journal of Marriage and Family 42 (3): 517–531.
Renzulli, J. S. (1978). What makes giftedness? Reexamining a definition. Phi Delta Kappan, 60(3), 180.
Renzulli, J. S., Smith, L. H., White, A. J., Callahan, C. M., Hartman, R. K. ve Westberg, superior students.
Mansfield Center, CT: Creative Learning Press.
Renzulli, J. S. (1999). What is this thing called giftedness, and how do we develop it? A twenty-five year perspective. Journal for the Education of the Gifted, 23(1), 3-54.
Renzulli, J. S. (2002). Emerging conceptions of giftedness: Building a bridge to the new century. Exceptionality, 10(2), 67-75.
Ruf, D. L. (2005). Losing our minds: Gifted children left behind. Scottsdale: Great Potential Press, Inc.
Sak, U. (2012). Üstün Zekâlılar, Özellikleri, Tanılanmaları, Eğitimleri (2. Baskı). Ankara: Vize Yayınevi.
Sak, U. (2014). Üstün Zekâlılar, Özellikleri, Tanılanmaları, Eğitimleri (4. Baskı). Ankara: Vize Yayınevi.
San, İ., (1979). Sanatsal Yaratma, Çocukta Yaratıcılık, 2. Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, , Sosyal ve Felsefi Eserler Dizisi: 17, Ankara.
Sönmez,V.(1993). Yaratıcı Okul,Öğretmen, Öğrenci. Türk Eğitim Derneği XVII. Toplantısı.
Spearman, C. (1904). "General Intelligence," objectively determined and measured. The American Journal of Psychology, 15(2), 201-292.
Spearman, C. (1927). The abilities of man. London: Macmillan.
Sternberg, R. J. (1977). Intelligence, information processing, and analogical reasoning:The componential analysis of human abilities. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Sternberg, R. J. ve Detterman, D. K. (Editör.). (1986). What is intelligence? Norwood, NJ: Ablex.
Sternberg, R. J. (1985). Beyond IQ: A triarchic theory of human intelligence. New York: Cambridge University Press.
Sternberg, R. J. (1988a). The triarchic mind: A new theory of human intelligence. New York: Viking.
Sternberg, R. J. (1988b).Atriarchic view of intelligence in cross–cultural perspective.
Sternberg, R. J. ve Zhang, L. F. (1995). What do we mean by giftedness? A pentagonal implicit theory. Gifted Child Quarterly, 39(2), 88-94.
Sternberg, R. J. (1996). Successful Intelligence. New York: Simon & Schuster.
Sternberg, R. J. (1997). Successful intelligence. New York: Plume.
Sternberg, R. J. (1999). The theory of successful intelligence. Review of General psychology, 3(4), 292.
Sternberg, R. J. (2000). The theory of successful intelligence. Gifted education international, 15(1), 4-21.
Sternberg, R. J. (2005). The theory of successful intelligence. Revista interamericana de psicología= Interamerican journal of psychology, 39(2), 189-202.
Sternberg, R. J. (2012). The Triarchic Theory of Successful Intelligence. İçinde Flanagan, D. P. ve Harrison, P. L. (Ed). Contemporary intellectual assessment: Theories, tests, and issues. Guilford Press.
Sternberg, R. J., Jarvin, L. ve Grigorenko, E. L. (2010). Explorations in giftedness. Cambridge University Press.
Sungur, N., (1992), Yaratıcı Düşünce, 1. Baskı, Özgür Yayınları, İstanbul.
Tannenbaum, A. J. (1983). Gifted children: Psychological and educational perspectives. New York: Macmillan.
Tannenbaum, A. J. (1986). Giftedness: A psychosocial approach. İçinde R. J. Sternberg ve J. E. Davidson (Ed.),Conceptions of giftedness (pp. 21–52).New York:Cambridge University Press.
Thurstone, L. L. (1924/1973). The nature of intelligence. London: Routledge
Thurstone, L. L. (1938). Primary mental abilities. Chicago, IL:University of Chicago Press.
Thurstone, L. L. ve Thurstone, T. G. (1941). Factorial studies of intelligence.Psychometric monographs.
Öncü,T. (1992). Yaratıcılığın Betimlenmesi ve Yaratıcılık Üzerine Çevresel Etkiler. Ankara Üniversitesi DTCF Felsefe Bölümü Dergisi, 255-264.
Öncü,T. (1999). Lev’s Vygotsky Theory of Development, Ankara Üniversitesi DTCF Felsefe Bölümü Dergisi, 227-236.
Vernon, P. E. (1971). The structure of human abilities. London: Methuen.
Wechsler, D. (2003). Wechsler intelligence scale for children–Fourth Edition (WISC-IV). San
Antonio, TX: The Psychological Corporation.
Vexliard, A. (1966). Yaratıcılık Teorileri ve Eğitim. Ankara Üniversitesi DTCF Felsefe Bölümü Dergisi, 107-153.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

Burak Karabey

Kemal Yürümezoğlu

Publication Date

December 1, 2015

Submission Date

December 1, 2015

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2015 Number: 40

IZ

https://izlik.org/JA86BK89MZ

APA

Karabey, B., & Yürümezoğlu, K. (2015). YARATICILIK VE ÜSTÜN YETENEKLİLİĞİN BAZI ZEKA KURAMLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 40, 86-107. https://izlik.org/JA86BK89MZ

A REVIEW FOR CREATIVITY AND GIFTEDNESS WITH PERSPECTIVE OF INTELLIGENCE THEORIES

YARATICILIK VE ÜSTÜN YETENEKLİLİĞİN BAZI ZEKA KURAMLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Anahtar Kelimeler

A REVIEW FOR CREATIVITY AND GIFTEDNESS WITH PERSPECTIVE OF INTELLIGENCE THEORIES

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

IZ

Cite