SİGARA KULLANIMI ÖNLEME PROGRAMININ GELİŞTİRİLMESİ ve PROGRAMIN ETKİNLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Öz
Bu çalışma ilköğretim öğrencilerine yönelik sigara kullanımı önleme programının geliştirilmesi ve etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma iki aşama da gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada veri tabanları ve araştırmalar incelenmiş, uzmanlardan görüşler alınarak eğitim içeriği Sosyal Bilişsel Öğrenme Teorisine göre hazırlanmıştır. İkinci aşamada örneklem belirlenmiş ve program uygulanmıştır. Örnekleme bir ilköğretim okulundaki dört ve beşinci sınıf öğrencisi ile ebeveynleri alınmıştır. Veriler girişim öncesi, girişim sonrası altıncı ayda, girişimden bir yıl ve iki yıl sonra toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tekrarlı ölçümlerde tek yönlü varyans analizi, Bonferroni düzeltmeli eşleştirilmiş t testi ve ki kare testi kullanılmıştır. Sosyal bilişsel öğrenme grubundaki öğrencilerin sigara yarar algılarının anlamlı şekilde azaldığı ve zarar algılarının arttığı belirlenmiştir. Sigara deneme oranları ise değişmemiştir. Sosyal bilişsel öğrenme temelli girişim programının çocukların sigara deneme oranını azaltmada, yarar ve zarar algısını değiştirmede etkili olduğu saptanmıştır
Anahtar Kelimeler
Sosyal Bilişsel Öğrenme Temelli Girişim Programı, Sigara, Sigara Önleme Programı
References
- Abroms, L., Simons-Morton, B., Heynie, DL., & Chen, R. (2005). Psychosocial predictors of smoking trajectories during middle and high shcool. Addiction, 100, 852-861.
- Aitken, PP. (1990). Peer Group Pressure, Parental Control and Cigarette Smoking among 10 to 14 years old, Br j Soc Clin Psychol, 19, 142-146.
- Akdur, R. (2009). Gençlerde Sigara Salgını, Sigara ve Sağlık sempozyumu, 2 Nisan 2009, Ankara
- Bandura, A. (1989). Social cognitive theory. In R. Vasta (Ed.), Annals of child development. Vol.6. Six theories of child development (pp. 1-60). Greenwich, CT: JAI Press.
- Bandura, A.(1997). Self-Efficacy The Exercise of Control. WH Freeman and Company, USA.
- Biglan, A., Ary, DV., Smolkowski, K., Duncan, T., & Black, CA. (2000). Randomised controlled trial of a community intervention to prevent adolescent tobacco use. Tobacco Control, 9, 24–32.
- Biglan, A., & Duncan, TE. (1995). Peer and parental influences on adolencent tabocco use. J Behav Med, 18, 315-330.
- BM Uyuşturucu Madde Ve Suç Ofisi (2003). Türkiye’deki Sağlık Hizmetleri, Eğitim Ve Toplumsal Girişimle Madde Kullanımının Önlenmesi Çalışması 2003.
- Brook, JS., Whiteman, M. (1983). Father and San: Their Relationship and Personality Charasteristic associated with the Son’s Smoking Behaviour, J Genet Psycgol, 142, 271- 281.
- Bruvold, WH. (1993). A Meta-analysis of adolencent Smoking Prevention Programs. Am J Public Health 83(6). 872-880.