OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLERİNDE TÜKENMİŞLİK DÖNGÜSÜ VE TÜKENMİŞLİK DÖNGÜSÜNDE ÖZ YETERLİĞİN ARACILIK ROLÜ

The objective of this study was to test the predictive power of self-efficacy perception on the level of burnout, how the cycle of the sense of burnout works and whether the self-efficacy perception plays a mediation role in the cycle of the sense of burnout in preschool teachers. A total number of 236 preschool teachers in Denizli participated to the study. The descriptive survey model was used in the study. Teacher’s Self-Efficacy Scale (Tschannen-Moran and Hoy, 2001) which was adapted to Turkish by Çapa, Çakıroğlu and Sarıkaya (2005) and Maslach Burnout Inventory (Maslach and Jackson, 1981) which was adapted to Turkish by Ergin (1992) were used as data collection instruments. Pearson correlation coefficients, regression and structural equation model analyses were used to analyze the data by using the SPSS and AMOS programs. Results showed that the self-efficacy perception predicted the level of burnout meaningfully, depersonalization plays a mediation role in the relationship between emotional burnout and low personal accomplishment and finally the self-efficacy perception plays a mediation role in the cycle of the sense of burnout. The results were discussed according to the literature and recommendations were given for the researchers and teachers.

Bu çalışmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinde öz yeterlik algısının tükenmişlik düzeyini yordama gücünü, tükenmişlik döngüsünün nasıl işlediğini ve tükenmişlik döngüsünde öz yeterliğin aracılık rolü oynayıp oynamadığını test etmektir. Araştırmanın örneklemini Denizli il merkezinde anaokullarında çalışan 236 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak Tschannen-Moran ve Hoy (2001) tarafından geliştirilen, Türkçe uyarlama çalışması Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından yapılan Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği ve Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen, Ergin (1992) tarafından Türkçe’ye uyarlanan Maslach Tükenmişlik Envanteri kullanılmıştır. Araştırmada SPSS ve AMOS programları kullanılarak korelasyon, regresyon ve yapısal eşitlik modeli analizleri yapılmıştır. Sonuçlar, öz yeterlik algısının tükenmişlik düzeyini anlamlı olarak yordadığını, duygusal tükenmişlik ile düşük kişisel başarı ilişkisinde duyarsızlaşmanın ve tükenmişlik duygusu döngüsünde öz yeterlik algısının aracı rol oynadığını göstermiştir. Araştırmada elde edilen bulgular alanyazın ışığında eğitsel doğurguları açısından tartışılmış ve ilgililere önerilerde bulunulmuştur.