Research Article

ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ

Volume: 13 Number: 1 April 29, 2026
TR EN

ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ

Abstract

Bu çalışma, yapay zekanın (YZ) beşeri bilimlerdeki epistemolojik dönüşümünü disiplinler arası bir perspektifle ele almaktadır. Edebiyat, tarih, din ve felsefe gibi temel beşeri disiplinler, YZ teknolojilerinin gelişimiyle birlikte yalnızca araştırma teknikleri bakımından değil, anlam üretim süreçleri açısından da önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Çalışma, bu dönüşümü hermeneutik, fenomenolojik ve posthümanist teorik yaklaşımlar ekseninde tartışmakta; YZ’nin bilgi üretimi, metin yorumu, etik ve öznellik konularındaki etkisini sorgulamaktadır. Eleştirel inceleme ve içerik analizi yöntemleriyle yapılandırılan bu araştırma, YZ’nin geleneksel epistemolojik yapılarla girdiği gerilimi ve bu gerilimden doğan yeni bilgi rejimlerini analiz etmektedir. Sonuçlar, YZ’nin tamamlayıcı fakat ikame edici olmayan bir rol oynadığını, beşeri yorumlama biçimlerinin yerini alamasa da onları dönüştürdüğünü göstermektedir.

Keywords

References

  1. Afzaal, M., Ahmad, S., Imran, M., & Xiangtao, D. (2020). Artificial intelligence, context, and meaning making in language: A rationalization approach. International Journal of Future Generation Communication and Networking, 13(3), 115-122.
  2. Aksan, D. (2014). Her yönüyle dil: Ana çizgileriyle dilbilim (5. baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. Åsberg, C., & Braidotti, R. (2018). Feminist posthumanities: An introduction. A feminist companion to the posthumanities, 1-22.
  4. Asian Research Center. (2024). AI and religious ethics: Challenges and opportunities. https://www.asianresearchcenter.org/ai-and-religion
  5. Aykıt, M. A. (2024). İslam Felsefesi Alanında Yapay Zeka Modellerinin Değerlendirilmesi: Chatgpt–Google Bard. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 24(3), 92-115.
  6. BBVA. (2018, November 6). Artificial intelligence has made its way to literature. https://www.bbva.com/en/artificial-intelligence-made-way-literature/
  7. Beavers, A. F. (2008). Phenomenology and artificial intelligence. Minds and Machines, 18(2), 167–185. https://doi.org/10.1007/s11023-008-9094-8
  8. Beyer, C. (2010). Edmund husserl. In The Routledge Companion to nineteenth Century Philosophy (pp. 887-909). Routledge.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophy of Science, Philosophy of Informatics , Philosophy of Technology, Philosophy of Artificial Intelligence

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 29, 2026

Submission Date

May 16, 2025

Acceptance Date

January 31, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 13 Number: 1

APA
Akpınar, M. T. (2026). ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 13(1), 59-76. https://doi.org/10.69878/deuefad.1701097
AMA
1.Akpınar MT. ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;13(1):59-76. doi:10.69878/deuefad.1701097
Chicago
Akpınar, Musab Talha. 2026. “ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 13 (1): 59-76. https://doi.org/10.69878/deuefad.1701097.
EndNote
Akpınar MT (April 1, 2026) ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 13 1 59–76.
IEEE
[1]M. T. Akpınar, “ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ”, Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 13, no. 1, pp. 59–76, Apr. 2026, doi: 10.69878/deuefad.1701097.
ISNAD
Akpınar, Musab Talha. “ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 13/1 (April 1, 2026): 59-76. https://doi.org/10.69878/deuefad.1701097.
JAMA
1.Akpınar MT. ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;13:59–76.
MLA
Akpınar, Musab Talha. “ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 13, no. 1, Apr. 2026, pp. 59-76, doi:10.69878/deuefad.1701097.
Vancouver
1.Musab Talha Akpınar. ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026 Apr. 1;13(1):59-76. doi:10.69878/deuefad.1701097