Araştırma Makalesi

ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ

Cilt: 13 Sayı: 1 29 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ

Öz

Bu çalışma, yapay zekanın (YZ) beşeri bilimlerdeki epistemolojik dönüşümünü disiplinler arası bir perspektifle ele almaktadır. Edebiyat, tarih, din ve felsefe gibi temel beşeri disiplinler, YZ teknolojilerinin gelişimiyle birlikte yalnızca araştırma teknikleri bakımından değil, anlam üretim süreçleri açısından da önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Çalışma, bu dönüşümü hermeneutik, fenomenolojik ve posthümanist teorik yaklaşımlar ekseninde tartışmakta; YZ’nin bilgi üretimi, metin yorumu, etik ve öznellik konularındaki etkisini sorgulamaktadır. Eleştirel inceleme ve içerik analizi yöntemleriyle yapılandırılan bu araştırma, YZ’nin geleneksel epistemolojik yapılarla girdiği gerilimi ve bu gerilimden doğan yeni bilgi rejimlerini analiz etmektedir. Sonuçlar, YZ’nin tamamlayıcı fakat ikame edici olmayan bir rol oynadığını, beşeri yorumlama biçimlerinin yerini alamasa da onları dönüştürdüğünü göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afzaal, M., Ahmad, S., Imran, M., & Xiangtao, D. (2020). Artificial intelligence, context, and meaning making in language: A rationalization approach. International Journal of Future Generation Communication and Networking, 13(3), 115-122.
  2. Aksan, D. (2014). Her yönüyle dil: Ana çizgileriyle dilbilim (5. baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. Åsberg, C., & Braidotti, R. (2018). Feminist posthumanities: An introduction. A feminist companion to the posthumanities, 1-22.
  4. Asian Research Center. (2024). AI and religious ethics: Challenges and opportunities. https://www.asianresearchcenter.org/ai-and-religion
  5. Aykıt, M. A. (2024). İslam Felsefesi Alanında Yapay Zeka Modellerinin Değerlendirilmesi: Chatgpt–Google Bard. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 24(3), 92-115.
  6. BBVA. (2018, November 6). Artificial intelligence has made its way to literature. https://www.bbva.com/en/artificial-intelligence-made-way-literature/
  7. Beavers, A. F. (2008). Phenomenology and artificial intelligence. Minds and Machines, 18(2), 167–185. https://doi.org/10.1007/s11023-008-9094-8
  8. Beyer, C. (2010). Edmund husserl. In The Routledge Companion to nineteenth Century Philosophy (pp. 887-909). Routledge.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilim Felsefesi, Bilişim Felsefesi, Teknoloji Felsefesi, Yapay Zekâ Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

16 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

31 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Akpınar, M. T. (2026). ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 13(1), 59-76. https://doi.org/10.69878/deuefad.1701097
AMA
1.Akpınar MT. ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;13(1):59-76. doi:10.69878/deuefad.1701097
Chicago
Akpınar, Musab Talha. 2026. “ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 13 (1): 59-76. https://doi.org/10.69878/deuefad.1701097.
EndNote
Akpınar MT (01 Nisan 2026) ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 13 1 59–76.
IEEE
[1]M. T. Akpınar, “ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ”, Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 59–76, Nis. 2026, doi: 10.69878/deuefad.1701097.
ISNAD
Akpınar, Musab Talha. “ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 13/1 (01 Nisan 2026): 59-76. https://doi.org/10.69878/deuefad.1701097.
JAMA
1.Akpınar MT. ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;13:59–76.
MLA
Akpınar, Musab Talha. “ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 13, sy 1, Nisan 2026, ss. 59-76, doi:10.69878/deuefad.1701097.
Vancouver
1.Musab Talha Akpınar. ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 01 Nisan 2026;13(1):59-76. doi:10.69878/deuefad.1701097