ANLAMIN DİJİTALLEŞTİRİLMESİ: YAPAY ZEKANIN BEŞERI BİLİMLERDEKİ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ROLÜ
Öz
Bu çalışma, yapay zekanın (YZ) beşeri bilimlerdeki epistemolojik dönüşümünü disiplinler arası bir perspektifle ele almaktadır. Edebiyat, tarih, din ve felsefe gibi temel beşeri disiplinler, YZ teknolojilerinin gelişimiyle birlikte yalnızca araştırma teknikleri bakımından değil, anlam üretim süreçleri açısından da önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Çalışma, bu dönüşümü hermeneutik, fenomenolojik ve posthümanist teorik yaklaşımlar ekseninde tartışmakta; YZ’nin bilgi üretimi, metin yorumu, etik ve öznellik konularındaki etkisini sorgulamaktadır. Eleştirel inceleme ve içerik analizi yöntemleriyle yapılandırılan bu araştırma, YZ’nin geleneksel epistemolojik yapılarla girdiği gerilimi ve bu gerilimden doğan yeni bilgi rejimlerini analiz etmektedir. Sonuçlar, YZ’nin tamamlayıcı fakat ikame edici olmayan bir rol oynadığını, beşeri yorumlama biçimlerinin yerini alamasa da onları dönüştürdüğünü göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Afzaal, M., Ahmad, S., Imran, M., & Xiangtao, D. (2020). Artificial intelligence, context, and meaning making in language: A rationalization approach. International Journal of Future Generation Communication and Networking, 13(3), 115-122.
- Aksan, D. (2014). Her yönüyle dil: Ana çizgileriyle dilbilim (5. baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Åsberg, C., & Braidotti, R. (2018). Feminist posthumanities: An introduction. A feminist companion to the posthumanities, 1-22.
- Asian Research Center. (2024). AI and religious ethics: Challenges and opportunities. https://www.asianresearchcenter.org/ai-and-religion
- Aykıt, M. A. (2024). İslam Felsefesi Alanında Yapay Zeka Modellerinin Değerlendirilmesi: Chatgpt–Google Bard. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 24(3), 92-115.
- BBVA. (2018, November 6). Artificial intelligence has made its way to literature. https://www.bbva.com/en/artificial-intelligence-made-way-literature/
- Beavers, A. F. (2008). Phenomenology and artificial intelligence. Minds and Machines, 18(2), 167–185. https://doi.org/10.1007/s11023-008-9094-8
- Beyer, C. (2010). Edmund husserl. In The Routledge Companion to nineteenth Century Philosophy (pp. 887-909). Routledge.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bilim Felsefesi, Bilişim Felsefesi, Teknoloji Felsefesi, Yapay Zekâ Felsefesi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
29 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
16 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
31 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1