Research Article

Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949)

Number: 3 March 31, 2026
TR EN

Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949)

Abstract

Bu çalışma, 26 Temmuz 1949 tarihinde Baltık Denizi’nde, Gdynia Limanı girişinde Türk bayraklı kuru yük gemisi Ödemiş ile Polonya bayraklı yolcu gemisi Anna arasında meydana gelen deniz kazasını tarihsel ve hukuki boyutlarıyla incelemektedir. Kaza sonucunda Anna yolcu gemisi batmış, gemide bulunan yolcu ve mürettebattan on bir kişi hayatını kaybetmiştir. Can kaybı içermesi ve Türk bayraklı bir gemi kaptanının yabancı bir yargı merciinde yargılanması nedeniyle olay, Türk denizcilik tarihi açısından dikkat çekici bir örnek teşkil etmektedir. Çalışmada, kazanın gerçekleştiği seyrüsefer koşulları ve çarpışmaya giden süreç, Polonya Deniz Odası (Izba Morska) kararları, temyiz mahkemesi kayıtları, diplomatik yazışmalar, araştırma eserleri ve dönemin basın haberleri ışığında analiz edilmiştir. İlk derece yargılamasında Anna gemisi kaptanının asli kusurlu bulunarak meslekten men edildiği, buna karşılık Ödemiş gemisi kaptanının kazaya doğrudan sebebiyet vermediği gerekçesiyle sorumluluktan muaf tutulduğu tespit edilmiştir. Temyiz aşamasında kusur değerlendirmesi kısmen yeniden ele alınmış olmakla birlikte, Anna kaptanının sorumluluğu esas itibarıyla korunmuştur. Çalışma, deniz kazalarında insan faktörü, kaptan tecrübesi, hız ve karar alma süreçlerinin belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Bu yönüyle makale, savaş sonrası dönemde Türk bayraklı gemilerin karıştığı uluslararası deniz kazalarına ilişkin literatüre katkı sunmayı ve yabancı deniz mahkemelerinin hukuki yaklaşımını somut bir örnek üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. 1. Arşiv Belgeleri
  2. Polonya Gdańsk Bölge Mahkemesi Denizcilik Temyiz Dairesi-Izba Morska (IM)
  3. IM. 43/49. Belge Tarihi: 29 Temmuz 1949.
  4. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA)
  5. BCA. Muamelat Genel Müdürlüğü. 30.10.0.0 / 170.183.21. Belge Tarihi: 1 Ağustos 1945.
  6. BCA. Bakanlıklararası Tayin Daire Başkanlığı. 30.11.1.0 / 179.35.18. Belge Tarihi: 24 Aralık 1945.
  7. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Başkanlığı Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA)
  8. TDA. Finlandiya, 524 / 219041.212670.23. Belge Tarihi: 31 Mayıs 1949.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of The Republic of Turkiye

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 31, 2026

Submission Date

March 4, 2026

Acceptance Date

March 18, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 3

APA
Tekin, E. (2026). Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949). Journal of History and Strategy, 3, 5-24. https://izlik.org/JA47SH89ZJ
AMA
1.Tekin E. Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949). Journal of History and Strategy. 2026;(3):5-24. https://izlik.org/JA47SH89ZJ
Chicago
Tekin, Emre. 2026. “Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949)”. Journal of History and Strategy, nos. 3: 5-24. https://izlik.org/JA47SH89ZJ.
EndNote
Tekin E (March 1, 2026) Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949). Journal of History and Strategy 3 5–24.
IEEE
[1]E. Tekin, “Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949)”, Journal of History and Strategy, no. 3, pp. 5–24, Mar. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA47SH89ZJ
ISNAD
Tekin, Emre. “Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949)”. Journal of History and Strategy. 3 (March 1, 2026): 5-24. https://izlik.org/JA47SH89ZJ.
JAMA
1.Tekin E. Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949). Journal of History and Strategy. 2026;:5–24.
MLA
Tekin, Emre. “Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949)”. Journal of History and Strategy, no. 3, Mar. 2026, pp. 5-24, https://izlik.org/JA47SH89ZJ.
Vancouver
1.Emre Tekin. Baltık Denizi’nde Bir Deniz Faciası: Ödemiş–Anna Çarpışması (26 Temmuz 1949). Journal of History and Strategy [Internet]. 2026 Mar. 1;(3):5-24. Available from: https://izlik.org/JA47SH89ZJ

This work is licensed under CC BY-NC 4.0