Research Article

Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi

Volume: 28 Number: 84 September 30, 2026
EN TR

Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi

Abstract

Jeofizik verilerinin ters çözümünde günümüzde türev tabanlı optimizasyon yöntemlerinin yerini metasezgisel yöntemler almaya başlamıştır. Arama uzayını kapsamlı taraması, iyi bir başlangıç modeline ihtiyaç duymaması ve her optimizasyon problemine kolay uyarlanabilmesi gibi avantajları nedeniyle doğadan esinlenerek oluşturulan birçok metasezgisel yöntem, jeofizik ters çözüm çalışmalarında kullanılmaktadır. Bu çalışmada, popülasyon tabanlı bir metasezgisel yöntem olan Yarasa Algoritmasının doğal potansiyel verilerinin ters çözümünde kullanımına yönelik incelemeler sunulmuştur. Öncelikle Yarasa Algoritmasının kontrol parametrelerini belirleme çalışmaları yapılmış, elde edilen kontrol parametreleri kullanılarak da gürültüsüz ve gürültü eklenmiş kuramsal doğal potansiyel verilerinin ve iki adet arazi verisinin ters çözümü çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, kuramsal ve arazi verilerine ait model parametrelerinin güvenilirliğinin belirlenmesi amacıyla Metropolis-Hasting algoritması kullanılarak, kestirim parametrelerinin olasılık yoğunluğu histogramları, istatistiksel olarak da test edilmiştir. Kuramsal verilerin ters çözüm sonuçları ilgili verilere ait doğru değerlerle, arazi verilerine ait ters çözüm sonuçlarıysa literatürdeki diğer çalışmalarda bulunan sonuçlarla kıyaslanarak Yarasa Algoritmasının doğal potansiyel verilerinin ters çözümünde efektif bir yöntem olarak uygulanabilir olduğu görülmüştür

Keywords

Supporting Institution

Herhangi bir kurum tarafından desteklenmemektedir.

Ethical Statement

Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur.

Thanks

Yazarlar, editör ve anonim hakemlere yorum ve önerileri için teşekkür eder. Ayrıca yazarlar çalışmada kullanılan YA algoritmasının orijinal kodu için Dr. Xin-She Yang’a teşekkürlerini sunar. YA algoritması, MATLAB® (http://www.mathworks.com/) kullanılarak çalıştırılmış ve sayısal hesaplamalar yapılmıştır.

References

  1. Seyyedabbasi A. A reinforcement learning-based metaheuristic algorithm for solving global optimization problems. Advances in Engineering Software 2023;178:103411. doi:10.1016/j.advengsoft.2023.103411.
  2. Ma Z, Wu G, Suganthan PN, Song A, Luo Q. Performance assessment and exhaustive listing of 500+ nature-inspired metaheuristic algorithms. Swarm and Evolutionary Computation 2023;77:101248.
  3. Glover F. Future paths for integer programming and links to artificial intelligence. Computers & Operations Research 1986;13(5):533-549. doi:10.1016/0305-0548(86)90048-1.
  4. Askari Q, Saeed M, Younas I. Heap-based optimizer inspired by corporate rank hierarchy for global optimization. Expert Systems with Applications 2020;161:113702. doi:10.1016/j.eswa.2020.113702.
  5. Turan-Karaoğlan S, Göktürkler G. Cuckoo Search Algorithm for model parameter estimation from self-potential data. Journal of Applied Geophysics 2021;194:104461. doi:10.1016/j.jappgeo.2021.104461.
  6. Göktürkler G. A hybrid approach for tomographic inversion of crosshole seismic first-arrival times. Journal of Geophysics and Engineering 2011;8:99-108. doi:10.1088/1742-2132/8/1/012.
  7. Başokur AT, Akça I, Siyam NWA. Hybrid genetic algorithms in view of the evolution theories with application for the electrical sounding method. Geophys Prospect 2007;55:393-406. doi:10.1111/j.1365-2478.2007.00588.x.
  8. Balkaya Ç, Ekinci YL, Göktürkler G, Turan S. 3D non-linear inversion of magnetic anomalies caused by prismatic bodies using differential evolution algorithm. Journal of Applied Geophysics 2017;136:372-386. doi:10.1016/j.jappgeo.2016.10.040.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Applied Geophysics

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

March 11, 2025

Acceptance Date

February 18, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 28 Number: 84

APA
Turan Karaoğlan, S., Göktürkler, G., & Hosseinzadeh, S. (2026). Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi, 28(84), 449-461. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288412
AMA
1.Turan Karaoğlan S, Göktürkler G, Hosseinzadeh S. Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi. DEUFMD. 2026;28(84):449-461. doi:10.21205/deufmd.2026288412
Chicago
Turan Karaoğlan, Seçil, Gökhan Göktürkler, and Sanam Hosseinzadeh. 2026. “Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi 28 (84): 449-61. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288412.
EndNote
Turan Karaoğlan S, Göktürkler G, Hosseinzadeh S (September 1, 2026) Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28 84 449–461.
IEEE
[1]S. Turan Karaoğlan, G. Göktürkler, and S. Hosseinzadeh, “Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi”, DEUFMD, vol. 28, no. 84, pp. 449–461, Sept. 2026, doi: 10.21205/deufmd.2026288412.
ISNAD
Turan Karaoğlan, Seçil - Göktürkler, Gökhan - Hosseinzadeh, Sanam. “Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 28/84 (September 1, 2026): 449-461. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288412.
JAMA
1.Turan Karaoğlan S, Göktürkler G, Hosseinzadeh S. Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi. DEUFMD. 2026;28:449–461.
MLA
Turan Karaoğlan, Seçil, et al. “Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi, vol. 28, no. 84, Sept. 2026, pp. 449-61, doi:10.21205/deufmd.2026288412.
Vancouver
1.Seçil Turan Karaoğlan, Gökhan Göktürkler, Sanam Hosseinzadeh. Doğal Potansiyel Anomalilerini Oluşturan Basit Geometrik Şekilli Yapılarda Yarasa Algoritması Kullanılarak Model Parametre Kestirimi. DEUFMD. 2026 Sep. 1;28(84):449-61. doi:10.21205/deufmd.2026288412

This journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0).

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTMzMSwibm9uY2UiOiI2MTU1ODg1NGZlYzhkZTA1OThkNTU2NGFmYTQzYTc0YiJ9.O5b4Ex8bMlFv5797LL8VnE9YWS_X5880dfbmOp2-kc8